Als je Livorno alleen kent als havenstad voor veerboten en cruises, ga je in de wijk Venezia Nuova in Livorno ineens anders kijken. Hier loop je langs water, onder stenen boogbruggen door, en tussen pakhuizen die letterlijk met hun voeten in het kanaal lijken te staan. Het is geen Venetie-kopie, maar een eigen, stoer Livornees decor met een heel herkenbare logica: water was hier ooit de snelste manier om goederen te verplaatsen.
Venezia Nuova is bovendien een van de weinige delen van het centrum die na de Tweede Wereldoorlog veel van zijn originele stadsstructuur heeft behouden. Dat voel je meteen: minder gladgestreken, meer lagen, meer hoekjes waar je spontaan even stopt omdat het er gewoon goed uitziet.
Wijk Venezia Nuova in Livorno: wat is het precies?
Venezia Nuova is een historisch aangelegde wijk met een netwerk van waterwegen die aansluiten op de Fossi Medicei en de Fosso Reale, de watergordel rond het oude, versterkte Livorno. De wijk werd in de 17e eeuw uitgewerkt als uitbreiding die sterk gericht was op handel: kanalen, kades (scali) en magazijnen maakten het mogelijk om goederen dicht bij het hart van de stad te lossen en op te slaan.
De naam “Venezia” is geen toeval. Het water, de bruggen en de bouwstijl van pakhuizen en stadspaleizen roepen associaties op met de lagunestad, maar de sfeer is anders: Livorno is ruwer, zilter, en je ziet overal dat dit een werkstad was en is.
De geschiedenis in het kort: waarom werd dit op water gebouwd?
Livorno groeide vanaf de Medici-periode uit tot een strategische haven. In de wijk Venezia Nuova werd het waternet vooral praktisch gebruikt: boten konden tot dicht bij pakhuizen en kelders varen, zodat je minder afhankelijk was van karren door smalle straten. De wijk werd voltooid in grote lijnen tussen 1629 en 1645, en kende in de 18e eeuw een periode van grote bloei.
Let tijdens het wandelen op de details die verraden hoe het vroeger werkte: kades die laag bij het water liggen, trappen (scalandroni) richting de fossi, en gevels met grote openingen waar ooit goederen in en uit gingen.
Zo ontdek je de wijk het mooist: een route te voet
Wil je Venezia Nuova in een uur of twee echt proeven, loop dan niet “kriskras”, maar pak een logische lus. Dit werkt goed, ook als je Livorno voor het eerst bezoekt:
1) Start bij Piazza della Repubblica (Il Voltone)
Piazza della Repubblica is een enorme stadsruimte die eigenlijk een plein-als-brug is: onder het plein loopt de Fosso Reale door een lange overwelving. Het is een typisch Livorno-moment: je staat op een plein, maar je weet dat er water onder je stroomt. Vanaf hier zie je ook mooi de overgang tussen het centrum en de historische waterzone.
2) Wandel richting de scali en bruggen
Ga vanaf het plein richting de kades en loop langs stukken waar je het water echt op ooghoogte hebt. De namen van de straten helpen: waar je “Scali” ziet, zit je goed. Een van de bekendste plekken is Scali del Ponte di Marmo, waar het water, de brug en de gevels samen precies dat filmische beeld geven dat mensen zoeken in Livorno.
3) Piazza del Luogo Pio als hart van de wijk
Dit is een van de meest karakteristieke open ruimtes van Venezia Nuova. Het plein is de laatste jaren opgeknapt en voelt nu als een echt stadswoonkamer: je ziet locals hangen, je hoort gesprekken, en je staat meteen vlak bij een paar topbezienswaardigheden.
4) Sluit af bij Fortezza Nuova
De Fortezza Nuova ligt als een groen eiland in het water. Binnen de vesting is tegenwoordig een park, ideaal om even te zitten met uitzicht op de fossi. Het is ook een fijne plek om je wandeling rustig af te ronden, zeker in de late namiddag.
Wat mag je niet missen in Venezia Nuova?
Chiesa di Santa Caterina
Santa Caterina herken je al van ver: de grote koepel domineert de wijk. De kerk werd vanaf 1720 gebouwd en heeft een opvallende achthoekige plattegrond. Binnen voelt het licht en ruim, met een architectuur die je eerder in een grote stad verwacht dan in een havenwijk. Als je van stadsgezichten houdt: loop ook even wat achteruit in de straat om de koepel goed te zien.
Chiesa di San Ferdinando (Crocetta)
Bij Piazza del Luogo Pio vind je de barokke Chiesa di San Ferdinando, door Livornezen vaak “Crocetta” genoemd. De kerk werd gestart in 1707 en in 1716 voltooid. Ook als je niet elk detail van barok kent, voelt het interieur rijk en theatraal aan, op een manier die goed past bij een wijk die ooit vol handel en internationale contacten zat.
De fossi en de sfeer van de pakhuizen
Het echte “wow”-moment van Venezia Nuova zit niet in een enkel monument, maar in de combinatie van water en architectuur. Let op hoe sommige gebouwen direct aan het water staan en hoe de kelders en pakhuizen slim op de kanalen aansluiten. Dit is het soort wijk waar je het beste af en toe even stopt, om te luisteren naar het klotsen tegen de muren en de reflecties op het water.
Venezia Nuova vanaf het water: de boottocht door de Fossi Medicei
Wil je de wijk in een keer begrijpen, dan is een rondvaart door de Fossi Medicei een van de leukste opties. Je ziet pas echt hoe de waterwegen de stad verbinden en hoe vestingen, bruggen en kades samen een soort verborgen “waterkaart” vormen. De duur en vertrektijden verschillen per seizoen, maar er zijn vaak tochten van rond de drie kwartier.
Tip: doe de boottocht aan het begin van je bezoek. Daarna loop je met veel meer context door de wijk, omdat je de lijnen van het water al in je hoofd hebt.
Effetto Venezia: wanneer de wijk ’s avonds gaat leven
In de zomer, meestal rond eind juli of begin augustus, verandert Venezia Nuova in het decor van Effetto Venezia: een groot stadsfestival met optredens, kunst, straatleven en eetkraampjes. Het begon in 1986 en is sindsdien uitgegroeid tot een vaste traditie. Verwacht drukte, muziek, lichtjes langs de kanalen en een sfeer die je in Livorno buiten deze periode minder intens meemaakt.
Handig om te weten: tijdens het festival is het fantastisch om rond te dwalen, maar minder geschikt als je rustig wil fotograferen. Wil je beide? Kom dan overdag voor de foto’s en ’s Avonds terug voor de sfeer.
Wat eet en drink je in deze buurt?
Livorno is een stad waar eten niet ingewikkeld hoeft te zijn. In en rond Venezia Nuova vind je vaak trattoria’s en eenvoudige plekken waar je lokaal eet. Dit zijn klassiekers die goed bij de stad passen:
Cacciucco: de stevige visstoof die je vooral in koelere maanden vaak op menu’s ziet. Elke versie is net anders.
5 e 5: een typisch Livornees broodje met torta di ceci (kikkererwtenkoek). Simpel, zoutig, perfect als snelle lunch.
Aperitivo aan het water: ergens aan een scalo zitten met iets kleins en een drankje is hier bijna verplicht, zeker als het licht zacht wordt.
Praktische tips: zo haal je het meeste uit je bezoek
Beste moment van de dag
Voor sfeer en foto’s: late namiddag en vroege avond. Dan krijg je warme reflecties op het water en wordt de wijk rustiger, zonder dat alles al dicht is.
Hoeveel tijd heb je nodig?
Reken op 1,5 tot 3 uur voor een ontspannen wandeling met stops. Met een boottocht erbij maak je er makkelijk een halve dag van, zeker als je tussendoor ergens eet.
Bereikbaarheid
Vanaf Livorno Centrale kun je met bus of taxi richting het centrum, maar als je al in het centrum bent, doe je alles in Venezia Nuova prima te voet. Combineer het eventueel met de Mercato delle Vettovaglie (iets verderop) als je ook het dagelijkse Livorno wil proeven.
Waar moet je op letten?
De kades kunnen glad zijn als het vochtig is. En omdat je over bruggen loopt, is het handig om comfortabele schoenen te dragen. Het is geen zware wandeling, maar wel eentje met veel kleine hoogteverschillen.
Een kleine curiositeit: Modigliani en de “hoofden” in het kanaal
Livorno houdt van verhalen. Een bekende stadsanekdote gaat over Amedeo Modigliani en sculpturen die hij volgens de traditie in de Fosso Reale zou hebben gegooid. Jaren later werd er gezocht en werden er “hoofden” gevonden, die uiteindelijk nep bleken. Zie het als een typisch Livornees verhaal: een mix van kunst, bravoure en een knipoog. Perfect passend bij een wijk die altijd een beetje eigenwijs is gebleven.
Waarom je Venezia Nuova niet moet overslaan
De wijk Venezia Nuova is Livorno in een notendop: havenstad, handelsgeschiedenis, water als infrastructuur en een sfeer die tegelijk Toscaans en internationaal aanvoelt. Je komt hier niet voor een checklist met monumenten, maar voor het wandelen zelf: bruggen, kanalen, kerken, pleinen en dat moment waarop je denkt: dit is dus het “oude Livorno” dat je nergens anders zo proeft.
Als je maar een ding doet in de stad, laat het dan dit zijn: verdwaal een beetje langs de fossi, pak een aperitivo aan het water, en geef jezelf de tijd om de wijk langzaam te laten binnenkomen.