De wijk San Pellegrino in Viterbo is zo’n stukje Italië waar je tempo vanzelf omlaag gaat. Tufsteen glanst zacht, bogen verbinden huizen en op pleinen hoor je alleen een fontein en hakken op steen. Het is het oudste stadsdeel, genoemd naar de kleine kerk van San Pellegrino, en misschien wel de beste plek om Viterbo te begrijpen.
Wijk San Pellegrino: wat je ziet
Je loopt door een netwerk van smalle stegen, bogen en torenhuizen die grotendeels hun middeleeuwse maat hebben gehouden. Uniek zijn de profferlo-trappen: externe stenen trappen die naar een verhoogde ingang leiden, vaak met een kleine loggia erboven. Ze geven de gevels ritme en maken elk huis fotogeniek.
Op Piazza San Pellegrino staat de gelijknamige romaanse kerk. Het plein is een perfecte pauzeplek, met banken in de schaduw en uitzicht op gevels vol nissen en boogramen. Een paar straten verder kom je bij het Palazzo degli Alessandri, een sober en elegant huizencomplex dat met een luchtboog over de straat lijkt te zweven. Tussen de poorten en doorgangen vind je kleine ateliers, wijnbars en ambachtszaken waar hout, keramiek en wol de toon zetten.
Korte geschiedenis in twee paden
San Pellegrino groeide in de 12e en 13e eeuw uit tot een dicht weefsel van woningen van ambachtslieden en kleine adel. De tufsteen kwam uit de omgeving; de straten volgden oude tracés. Tegelijk ontstond op de nabijgelegen Piazza San Lorenzo de machtige as met de kathedraal en het Palazzo dei Papi, waar in de 13e eeuw meerdere pausen verbleven. Zo ligt wonen en macht hier letterlijk naast elkaar: intiem San Pellegrino aan de ene kant, de plechtige loggia van de pausen aan de andere.
Architectuur om op te letten
Profferlo: let op hoe de buitentrap uit de gevel springt en op een kleine balustrade of boog rust. Onder de trap ging vroeger de deur naar opslag of werkplaats schuil.
Torenhuizen: verticale volumes met kleine openingen en dikke muren. Ze vertellen over een tijd waarin woonhuis en verdediging soms samenvielen.
Bogen en luchtbruggen: verbindingsbogen tussen huizen maken schaduw en korte doorgangen. Ze zorgen voor dat typische spel van licht en donker in de stegen.
Flessenhalsstraten: sommige stegen versmallen bewust, een middeleeuwse truc om verkeer en veiligheid te sturen. Het levert vandaag vooral mooie fotohoeken op.
Een slimme wandelroute
Begin op Piazza San Lorenzo. Neem een minuut voor het uitzicht langs de loggia van het Palazzo dei Papi en de kathedraal. Duik daarna via Via San Pellegrino de wijk in.
Stop bij Piazza San Pellegrino. Kijk naar de romaanse kerk en de huizen die het plein omarmen. Wandel verder richting Palazzo degli Alessandri en loop onder de boog door. Neem vervolgens de tijd om zonder plan te dwalen: kleine lussen via Via Cardinale La Fontaine en Via Porta San Pietro brengen je vanzelf terug naar je startpunt.
Reken op 45–60 minuten voor deze lus, met ruimte voor foto’s, een espresso en een kijkje in een atelier.
Waarom jij hier wilt komen
Omdat San Pellegrino compact, echt en leesbaar is. Je ziet middeleeuwse stadslogica zonder dat het een openluchtmuseum wordt. De wijk leeft: kinderen op een plein, een timmerman die de deur open laat, een bar waar je in het Italiaans en Engels door elkaar bestelt. En toch blijft er rust.
Bezoek & praktische info
Toegang: de wijk is altijd toegankelijk. De kerken en enkele palazzi hebben eigen tijden; die wisselen per seizoen en dag.
Beste moment: in de ochtend is het licht zacht en zijn de straten rustig. Aan het einde van de middag kleuren de tufstenen gevels warm en krijg je dat filmische effect van schaduw en zon.
Evenementen: in het voorjaar vindt vaak San Pellegrino in Fiore plaats, wanneer balkons, trappen en pleinen met bloemen worden aangekleed. Sfeervol, maar druk. In de avond is de wijk vaak zacht verlicht, wat een extra reden is om terug te komen na het diner.
Toegankelijkheid: veel straten zijn geplaveid met kinderkopjes en hebben trappen. Met kinderwagen of rolstoel lukt het op de hoofdassen, maar de dwarssteegjes zijn pittig. Goede schoenen met profiel zijn slim.
ZTL: de historische kern van Viterbo kent verkeersbeperkingen. Parkeer buiten de zone en wandel het laatste stuk, of neem een taxi tot aan een van de poorten.
Eten en proeven in de wijk
San Pellegrino is klein, maar in de zijstraten vind je osteria’s en wijnbars met lokale smaken. Denk aan een plank met pecorino uit Tuscia, wildehoning, olijfolie en een glas wit uit de regio. Voor iets zoets is er altijd een pasticceria met koekjes van hazelnoot of amandel, ideaal voor een snelle pauze op een bankje.
Fototips
Symmetrie vs. scheef: de wijk is gemaakt van kleine afwijkingen. Een lichte scheve horizon benadrukt het middeleeuwse karakter beter dan perfect recht.
Trappen & deuren: neem de profferlo diagonaal in beeld, zodat trap, deur en loggia samenkomen. Een persoon in beeld op afstand geeft schaal.
Details: zoom in op smeedijzeren ringen, schelpmotieven boven nissen en de nummerplaatjes die vaak handgeschilderd zijn.
Met kinderen
Maak er een speurtocht van: tel hoeveel bogen je tegenkomt of zoek samen naar de mooiste buitentrap. Trappen en randen vragen wel om een waakzaam oog; kies duidelijke pauzemomenten op de pleinen.
Context in de stad
San Pellegrino ligt tegen de as van Piazza San Lorenzo aan, met de kathedraal en het Palazzo dei Papi. Even verderop vind je Piazza del Plebiscito met paleizen en cafés. Viterbo staat ook bekend om zijn thermen; wie langer blijft, plant een avond in een van de warmwaterbaden net buiten de stad.
Leuke weetjes
Naam: de wijk dankt zijn naam aan de romaanse kerk van San Pellegrino, die het centrale plein bepaalt. De titel verwijst naar de heilige pelgrim, passend bij een stad op oude routekruisingen.
Ambacht: de indeling met werkruimte beneden en wonen boven is hier nog leesbaar. De profferlo-trap hield huis en werk gescheiden en gaf extra veiligheid.
Filmwaardig: door de compacte structuur wordt de wijk vaak gebruikt als decor voor historische scènes. Geen studio, wel echt licht, steen en schaduw.
Dagplanning: zo combineer je slim
Ochtend: start op Piazza San Lorenzo en pak San Pellegrino mee. Middag: lunch in de wijk en dwaal door de stegen. Namiddag: koffie op Piazza del Plebiscito. Avond: terug voor foto’s met avondlicht, daarna diner in een osteria in of net buiten de wijk.
Samengevat
Wijk San Pellegrino is Viterbo in zakformaat: tufsteen, profferlo-trappen, kleine pleinen en een rustig ritme. Je ziet er hoe de stad al eeuwen leeft op schaal van de voetganger. Neem een uur om te dwalen, nog een half uur voor foto’s en een koffie, en je dag voelt meteen rijker.