De voormalige Monteponi-mijn in Iglesias is een van de meest indrukwekkende plekken van het Sardijnse mijnerfgoed. Tussen dennen en mediterrane struiken ontdek je schachten, galerijen en een directiepaleis die vertellen hoe hier anderhalve eeuw lang lood en zink werden gewonnen. In deze gids lees je precies wat je te wachten staat, hoe je je bezoek plant en welke hoogtepunten je niet mag missen.
Waar ligt de Monteponi-mijn en hoe kom je er?
Monteponi ligt net buiten IglesiasCagliari rij je in ongeveer 50 tot 60 minuten (circa 57 tot 60 km) over de SS126. Met de trein doe je meestal iets minder dan een uur; er rijden directe verbindingen tussen Cagliari en Iglesias. Vanaf het centrum van Iglesias is het nog een korte rit naar de ingang van het complex aan de SS126.
Adres: Località Miniere Monteponi, SS126, 09016 Iglesias. Handig om te weten: ter plekke start je bezoek meestal bij het plein naast de ingang, waar zich ook de toegang tot de Galleria Villamarina bevindt.
Korte geschiedenis: van schacht tot dorp
De streek rond Iglesias kent mijnbouw sinds de middeleeuwen, maar de moderne ontwikkelingsfase van de Monteponi-mijn begon in de 19e eeuw. In 1850 werd de concessie verleend en groeide Monteponi uit tot een van de belangrijkste lood- en zinkmijnen van Italië. Het complex omvatte niet alleen installaties en schachten, maar ook een compleet mijndorp met ziekenhuis, school, kerk en woonhuizen voor honderden arbeiders.
Belangrijke ingrepen volgden elkaar snel op. In 1863 startte de aanleg van Schacht Vittorio Emanuele voor afvoer en transport. In 1865 verrees het Palazzo Bellavista (het directiepaleis) naar ontwerp van ingenieur Adolfo Pellegrini. En tussen 1872 en 1874 werd de Schacht Sella gebouwd, primair om het grondwater uit de mijn te pompen zodat men dieper kon werken. De twee hoofdschachten werden verbonden door de Galleria Villamarina uit 1852. Het bedrijf kende zijn hoogtijdagen eind 19e en begin 20e eeuw en sloot uiteindelijk in de vroege jaren 1990.
Waarom bezoeken? Industrieel erfgoed met klasse
Monteponi is geen doorsnee ruïne, maar een openlucht-les industrieel erfgoed. Je ziet elegante directie-architectuur naast stoere industriële baksteen, roestige machines en lange galerijen. Het complex maakt deel uit van het Geologisch en Mijnbouwpark van Sardinië, door UNESCO in de jaren 1990 erkend als het eerste geomineraalpark van zijn soort. Dat klinkt groot, en zo voelt het ook wanneer je tussen de installaties loopt en de vallei inkijkt.
Wat zie je tijdens een bezoek
Galleria Villamarina
De Galleria Villamarina werd in 1852 op circa 174 m boven zeeniveau aangelegd om de hoofdschachten met elkaar te verbinden. Binnen zie je lieren, sporen van rails en technische ruimtes. Rondleidingen duren vaak 40 tot 60 minuten en geven je een helder beeld van de logistiek ondergronds.
Schacht Sella (Pozzo Sella)
Schacht Sella is het icoon van Monteponi. Tussen 1872 en 1874 gebouwd om het grondwater te beteugelen, huisde het indrukwekkende stoommachines en pompen. Later werd het complex gebruikt als werkplaats en smederij. Buiten zie je nog steeds de monumentale gevel en het silhouet van de hijsconstructies.
Schacht Vittorio Emanuele (Pozzo Vittorio Emanuele)
Met de aanleg begonnen in 1863: een krachtige, technisch doordachte schacht met compartimenten voor liften, trappen en leidingen. Hier voel je hoe ambitieus de mijnbouw was in de 19e eeuw.
Palazzo Bellavista: het directiepaleis
Het Palazzo Bellavista uit 1865 is een zeldzame mix van status en functie. Het diende als directiepaleis en hoofdkwartier van de mijn. De ligging op een kleine hoogte doet zijn naam eer aan: “mooi uitzicht”. Loop even naar de achterzijde voor het terras en het panorama over de vallei.
Rondleidingen, tickets en openingstijden
De rondleidingen door Monteponi en de Galleria Villamarina zijn meestal alleen op reservering en worden lokaal door erkende organisaties en het toerismekantoor gecoördineerd. Openingstijden wisselen per maand, zeker buiten het hoogseizoen. Reken voor een standaardbezoek aan de galerij op circa 40 tot 60 minuten. Een wandeling door het bovengrondse dorp en langs de schachten duurt vaak nog eens 60 tot 90 minuten.
Tickets: indicatief vanaf €10 voor volwassenen met gereduceerde tarieven voor kinderen; exacte prijzen en beschikbaarheid kunnen variëren. Ter plaatse krijg je doorgaans een veiligheidshelm voor de ondergrondse delen. Kom 15 minuten eerder bij de kassa of verzamelplek om je reservering te bevestigen.
Praktische tips
Kleding: draag stevige, gesloten schoenen. Neem een licht jack mee; ondergronds is het koeler en soms vochtig. Een kleine zaklamp is handig, al is dat meestal niet noodzakelijk.
Beste periode: het hele jaar door te bezoeken; in de zomermaanden zijn er vaak meer tijdsloten, in de winter kan het aanbod beperkter zijn. In het voor- en najaar is het licht vaak prachtig voor foto’s.
Met kinderen: de rondleiding is doorgaans geschikt voor schoolgaande kinderen die trappen en enkele nauwere doorgangen aandurven. Kinderwagens en rolstoelen zijn buiten op de pleinen mogelijk, maar de ondergrondse delen zijn meestal niet toegankelijk vanwege trappen en smalle stukken.
Plan je route: zo maak je er een halve dag van
2 tot 3 uur: start bij het plein van Monteponi en bekijk de buitenstructuren. Maak vervolgens de rondleiding in de Galleria Villamarina. Sluit af bij Palazzo Bellavista voor het uitzicht.
Extra tijd: rij door naar de kustlijn van het Iglesiente. Bezoek Nebida (Laveria Lamarmora) en Porto Flavia voor spectaculaire industriële architectuur aan zee. Zo verbind je de historie van de mijn met het transport van ertsen naar schepen voor de kust.
Context: UNESCO-parkomgeving
Monteponi maakt deel uit van het Geologisch en Mijnbouwpark van Sardinië, het eerste geomineraalpark dat onder UNESCO’s paraplu werd erkend. Het park omvat meerdere gebieden met mijnschachten, dorpen, spoorlijnen en archieven die samen een uniek openluchtmuseum vormen. Monteponi is daarbinnen een van de meest toegankelijke plekken om de sfeer van het mijnverleden te proeven.
Handige weetjes
Duur van je bezoek: reken op 2 tot 3 uur voor boven en ondergronds samen. Met fotostops en een pauze kan het makkelijk een halve dag worden.
Taal: rondleidingen zijn vaak in het Italiaans; in het hoogseizoen en bij voldoende aanmeldingen is er soms Engelstalige begeleiding. Vragen staat vrij, de gidsen zijn trots op hun erfgoed.
Respecteer het erfgoed: blijf op de paden en raak geen machines of fragiele constructies aan. Veel elementen zijn originele 19e- en 20e-eeuwse onderdelen.
Samengevat
De voormalige Monteponi-mijn is een volwassen uitstap voor iedereen die houdt van authentieke verhalen en robuuste architectuur.
Je wandelt door een waar mijndorp, daalt af in een 19e-eeuwse galerij en kijkt uit over een landschap dat Sardinië een heel eigen karakter geeft.
Met een beetje planning en een helm op je hoofd beleef je hier een stuk Europese geschiedenis, pal naast de stranden en kliffen van het zuidwesten.