Het stadhuis van Pordenone – in het Italiaans “Palazzo Comunale” – is het herkenningspunt aan het einde van Corso Vittorio Emanuele II. Een bakstenen showstuk met kantelen, spitsen en een astronomische klok dat je meteen terugzet in de late middeleeuwen. In deze gids vind je de geschiedenis, wat je ziet, en praktische tips voor je bezoek.
Waarom het stadhuis van Pordenone bezoeken
Omdat het een zeldzaam complete mix is van baksteengotiek en Venetiaanse accenten. Onder de loggia voel je nog de stedelijke sfeer van vroeger, terwijl boven je de klok de tijd en de maanstanden aangeeft. Bovendien sta je hier op een van de mooiste plekken van de stad: aan het begin van de elegante hoofdstraat vol portici en frescofaçades.
Waar ligt het en hoe kom je er
Adres: Corso Vittorio Emanuele II 64 (toegang gemeente: Piazzetta Calderari 1). Vanaf station Pordenone wandel je in circa 10 minuten door het compacte centrum. Met de auto volg je de A28; in en rond het centrum zijn parkeervakken en garages. Het laatste stuk doe je vrijwel altijd te voet.
Geschiedenis in het kort
De oudste kern van het stadhuis dateert uit de 13e en 14e eeuw, ruwweg tussen 1291 en 1395. Het gebouw heette oorspronkelijk “de Loggia” en fungeerde als publieke ruimte voor rechtspraak en stadsbestuur. De benedenverdieping is een open loggia met spitsbogen; de bovenverdieping werd ingericht als raadszaal.
In de 16e eeuw kreeg de façade haar iconische aanzicht met een uitspringend middenvolume en gotische pinnakels. Deze ingreep, in de eerste helft van de 1500s, is traditioneel verbonden met de periode waarin Pordenone onder de Republiek Venetië kwam. In dezelfde eeuw werd ook de torenpartij met klok toegevoegd, wat het silhouet dat je nu ziet compleet maakte.
De gemeentelijke functies groeiden mee met de stad. In 1928 volgde een uitbreiding aan de achterzijde. In de periode 1959-1976 werd het gemeentelijke complex opnieuw vergroot en geordend, zodat het historische stadhuis kon blijven schitteren aan de straatzijde en de moderne kantoren erachter terechtkwamen.
Wat zie je aan de buitenkant
De façade is volledig in baksteen en heeft drie bogen op de begane grond. Boven het middelste portaal zie je een klein balkon en drieledige ramen. Links en rechts rijzen twee slanke spitsen op, die het gebouw een bijna sprookjesachtige verticaliteit geven. Kijk ook even naar de kantelen die als een golvende rand over de gevel lopen.
De loggia: hart van de stad
Onder de loggia loop je over een koele stenen vloer met uitzicht op het begin van Corso Vittorio Emanuele II. Vroeger was dit de plek voor openbare aankondigingen en rechtspraak; nu vind je er vaak kleine tentoonstellingen en in de wintermaanden soms een traditioneel kerststalletje. Het is een fijne schuilplek tegen zon of regen en een perfecte plaats voor foto’s met het spel van licht en bogen.
De astronomische klok
Het pronkstuk is de astronomische-lunaire klok in het midden. De wijzerplaat toont niet alleen de uren, maar ook de zon, de maan en hun standen; bij veel klokken zijn bovendien de tekens van de dierenriem en de maanden zichtbaar. Bovenop slaan twee figuren het uur. Ze heten in de volksmond de “mori”, maar feitelijk zijn het jonge pages die schilden vasthouden met onder meer het stadswapen. Neem even de tijd om het mechaniek en de kleurlaag van dichtbij te bekijken: dit is renaissancetechniek met een decoratieve ziel.
Binnen: raadszaal en details
De bovenverdieping was historisch de sala del Consiglio, de raadszaal die de volle breedte van het gebouw inneemt. Deze ruimte is niet standaard toegankelijk, maar gaat soms open tijdens rondleidingen of bijzondere dagen. Let binnen en buiten op kleine reliëfs en heraldische sporen die verwijzen naar de lange Venetiaanse en Habsburgse periodes.
Architectuur door de eeuwen
De huidige vorm is het resultaat van verschillende bouwfasen: middeleeuwse basis, 16e-eeuwse toevoegingen aan de façade en klok, en 20e-eeuwse uitbreidingen achter het historische volume voor de groeiende gemeentelijke diensten. Namen die je tegenkomt zijn onder meer Pomponio Amalteo (ontwerptekeningen voor de façade) en, veel later, Cesare Scoccimarro en Ignazio Gardella voor de uitbreidingen aan de achterzijde.
Praktische tips voor je bezoek
Opening. De loggia is vrij toegankelijk. Binnenruimtes zijn meestal alleen open tijdens evenementen of rondleidingen. Check ter plaatse bij het toerismepunt of bij het gemeentehuis.
Kleding en respect. Het is geen kerk, maar blijf respectvol: hier wordt gewerkt en vergaderd. Tijdens huwelijken of ceremonies kun je gevraagd worden even op afstand te blijven.
Fototips. Het mooiste licht valt vaak in de namiddag, wanneer de baksteen warm opkleurt. In de avond is de gevel fraai aangelicht.
Toegankelijkheid. De loggia is gelijkvloers. Voor de bovenverdieping zijn trappen; bij speciale openstellingen is er soms begeleiding.
Wat te combineren in de buurt
Duomo di San Marco. Schuin tegenover het stadhuis, met een hoge campanile en werken van de schilder Il Pordenone. Een klassieke stop tijdens je wandeling.
Corso Vittorio Emanuele II. Dé promenade van Pordenone, met lange portici, cafés en palazzi met gevelschilderingen. Loop langzaam en kijk omhoog: je ziet lagen stadsgeschiedenis.
Palazzo Ricchieri (Museo Civico d’Arte). Een paar minuten lopen. Ideaal om de stad nog beter te begrijpen via kunst en ambacht.
Langs de Noncello. Even uit de drukte? Daal af naar het groen rond het riviertje dat Pordenone groot maakte als middeleeuwse handelsplek.
Beste reistijd en sfeer
In de lente en herfst is het centrum levendig maar niet te druk. Zomers kan het warm zijn, al bieden de portici schaduw. In december kleurt de stad sfeervol met lichtjes en staat er vaak een presepe onder de loggia.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb je nodig?
Voor het stadhuis zelf en de loggia: 15 tot 30 minuten. Combineer je het met de Duomo en een wandeling over het corso, reken dan op 1 tot 2 uur.
Is het gratis?
De loggia is vrij toegankelijk. Voor rondleidingen of speciale openstellingen van de bovenverdieping kunnen aparte regels gelden.
Wanneer slaat de klok?
De uurklok werkt als elke stadsuurklok; de astronomische onderdelen tonen daarnaast de gang van zon en maan. Kijk omhoog en luister mee met de twee figuren die de uren aangeven.
Mag je hier trouwen of foto’s maken?
Onder de loggia worden vaak civiele plechtigheden en kleine tentoonstellingen georganiseerd. Foto’s maken buiten is geen probleem; respecteer bij ceremonies altijd de aanwijzingen ter plaatse.
Kortom: het stadhuis van Pordenone is een compacte les in stadsarchitectuur, van middeleeuwse loggia tot renaissancistische klok. Ga voor de baksteen, blijf voor de details, en laat je meenemen door het ritme van Corso Vittorio Emanuele II.