Het Romeins amfitheater van Cagliari is het belangrijkste antieke monument van de stad. Gelegen op de zuidhelling van de Buoncammino-heuvel, is het deels uit de rots gehouwen en deels opgetrokken in lokale kalksteen. Hier keek men in de 1e–2e eeuw n.Chr. naar gladiatorenspelen, jachtpartijen met wilde dieren en publieke ceremonies. Vandaag is het een archeologisch icoon dat je wandeling door Cagliari meteen diepte geeft.
Romeins amfitheater van Cagliari: waarom gaan
Omdat je hier drie dingen tegelijk ervaart: geniale Romeinse engineering, een spectaculaire ligging tegen de heuvel en een helder leesbaar grondplan met arena, gangen en ringen van zitplaatsen. Ook fijn: je staat dicht op het gesteente en ziet hoe de antieke bouwers de natuurlijke helling slim hebben gebruikt.
Kort en krachtig: geschiedenis in vogelvlucht
De bouw valt tussen de late 1e en vroege 2e eeuw n.Chr., toen Carales (het Romeinse Cagliari) floreerde. Eeuwen later raakte het complex buiten gebruik en werd het, zoals veel antieke structuren, een steengroeve. In de 19e eeuw kwam er hernieuwde aandacht: opgravingen brachten de vorm en vele details opnieuw aan het licht en maakten het amfitheater tot een vaste waarde in de stadsidentiteit.
Zo zit het in elkaar: steen, zitringen en arena
Ongeveer de helft van de zitplaatsen is rechtstreeks uit de kalkrots gehakt, de rest is opgemetseld met witte steen. De cavea was ingedeeld in drie ringen voor verschillende sociale groepen, met een podium vlak boven de arena voor de belangrijkste autoriteiten. De gevel aan de zuidzijde reikte historisch tot ruim 20 meter, waardoor het complex ook van ver in het oog sprong.
De 95 meter lange gang en de cisterna
Een van de meest intrigerende elementen is een ondergrondse gang van circa 95 meter die vanaf de arena door de rots loopt en uitkomt bij een grote cisterna in het Orto dei Cappuccini. Langs de ring van de arena lagen bovendien cryptae en cellen voor dieren en decor, het backstage van de antieke spektakels. Het vertelt hoe zorgvuldig men stroming, water en logistiek integreerde in het ontwerp.
Hoeveel mensen pasten erin?
Historische schattingen noemen vaak 8.000 tot 10.000 toeschouwers. Hoe dan ook: je staat op een plek die in de oudheid een aanzienlijk deel van de stadsbevolking tegelijk kon ontvangen. Dat voel je aan de afmetingen van de arena en aan de steile snede van de rotsbanken.
Bezoekervaring vandaag
Het amfitheater is een archeologische site met wisselende toegankelijkheid. In de afgelopen jaren is er gewerkt aan veiligstelling en restauratie; openstellingen zijn soms gefaseerd of beperkt tot delen van het complex. Ga je in het hoogseizoen, dan zijn er vaak extra rondleidingen of toegangsmomenten; in rustige maanden is de site soms alleen buitenaf te bekijken. Informeer ter plekke naar de situatie van de dag.
Waar ligt het precies en hoe kom je er
Je vindt het amfitheater tegen de Buoncammino-heuvel, op loopafstand van het centrum en de wijk Castello. Toegang en zichtpunten liggen meestal rond Via Sant’Ignazio da Laconi en de hogere paden van Buoncammino. Vanaf de straat zie je al mooi de rotsbanken; met een ticket of tijdens een begeleid bezoek kom je dichter bij arena en gangen.
Praktisch: tijd, kleding en toegankelijkheid
Tijd: reken voor de site zelf 30 tot 60 minuten. Neem extra tijd als je ook de cisterna in het Orto dei Cappuccini wilt zien tijdens een georganiseerde opening.
Kleding: draag stevige schoenen; het terrein is rotsig en kan bij regen glad zijn. Neem in de zomer water en een pet mee; schaduw is er niet overal.
Toegankelijkheid: paden zijn ongelijk en bevatten trappen; er zijn doorgaans beperkte voorzieningen ter plekke. Vraag bij het toeristisch infopunt naar actuele opties en begeleide routes.
Beste momenten en fototips
Ochtend en late namiddag geven het mooiste licht: de kalksteen kleurt zacht, schaduwen tekenen de boogvormen scherp. Maak een overzichtsfoto vanaf de hogere paden en zoom in op de snijvlakken in de rots waar je de beitelslag nog vermoedt. Een detailshot van de arena met de rotsbanken erachter vertelt het verhaal in één beeld.
Met kinderen: speuren naar vormen
Maak het speels: wie telt de drie ringen van zitplaatsen, wie vindt de ingangen voor publiek en wie herkent de ondergrondse doorgang op de plattegrond? Zo wordt het verleden tastbaar zonder lange uitleg.
Combineren in de buurt
Loop door naar het Orto dei Cappuccini voor groen en zicht op de cisternen uit de Romeinse tijd. Steek daarna richting de Botanische tuin en de Romeinse resten in de openlucht daar, of klim door naar Castello voor panoramaplekken en musea. Toe aan pauze? In de benedenstad vind je cafés waar je een granita of espresso scoort voor de volgende etappe.
Kleine weetjes om te onthouden
De zitplaatsen waren sociaal gescheiden: de lagere ringen voor notabelen, hogerop voor gewone burgers en slaven. De façade was rijker gedecoreerd dan je nu ziet, met kolommen en beelden. En ja, Cagliari organiseerde hier zowel venationes (jachten met dieren) als munera (gladiatorenspelen) – de grote publiekstrekkers van het Romeinse rijk.
Samengevat: zo haal je er het meeste uit
Kom bij zacht licht, loop bovenlangs om de vorm te lezen en ga – als het kan – dicht bij de arena staan. Let op de rotsbanken, zoek de 95 meter lange gang en koppel je bezoek aan het Orto dei Cappuccini. In een uur begrijp je waarom dit amfitheater nog steeds het antieke gezicht van Cagliari is.