Piazza Navona in Rome is zo’n plek waar je vanzelf even blijft hangen. In het Nederlands zeg je eigenlijk “plein”, maar de naam blijft gewoon Piazza Navona, omdat Rome dat nu eenmaal van je vraagt. Je hoort hier het klotsen van water, je ziet een langgerekte open ruimte vol licht, en overal om je heen staat barok theater in steen. En toch voelt het niet als een decorstuk: dit is een plein waar Romeinen nog steeds afspreken, wandelen en mensen kijken.
Voor jou als Nederlandse reiziger is Piazza Navona ook handig: het ligt midden in het historische centrum, je kunt er gratis rondlopen en je combineert het makkelijk met het Pantheon, Campo de’ Fiori en de Tiber. Maar het leukste is dat het plein een geheim heeft dat je meteen kunt zien, als je weet waar je op moet letten. De vorm klopt namelijk net iets te perfect.
Piazza Navona in Rome: waarom dit plein zo bijzonder is
Piazza Navona is beroemd om drie dingen: de ovale vorm, de drie fonteinen en de barokke omlijsting met Sant’Agnese in Agone en Palazzo Pamphilj. Het plein voelt open en elegant, maar ook levendig, met straatmuzikanten, portretschilders en terrassen. Soms is het hier druk, soms verrassend rustig, afhankelijk van het uur en het seizoen.
Wat je niet moet doen, is dit plein alleen zien als “hier even foto maken en door”. Als je er 20 minuten de tijd voor neemt, zie je ineens hoe Rome werkt: laag op laag, oud onder nieuw, en toch allemaal in 1 logisch geheel.
Van stadion naar plein: waarom Piazza Navona zo langgerekt is
De vorm van Piazza Navona komt niet uit een toevallige stadsplanning, maar uit een oud gebouw: het Stadion van Domitianus. Keizer Domitianus liet dit stadion rond 85-86 na Christus bouwen voor atletische wedstrijden, in de geest van Griekse competities. Het stadion was ongeveer 275 m lang en 106 m breed, en dat zie je nog steeds terug in de contouren van het plein.
Ook de naam heeft daarmee te maken. In de middeleeuwen sprak men van “in agone”, een verwijzing naar wedstrijden en competitie. Door taalverschuivingen werd dat uiteindelijk “Navona”. Dus ja: je staat hier op een plek die ooit letterlijk een sportarena was. Alleen rennen mensen nu vooral achter hun gelato aan.
De barokke make-over: Pamphilj-power op een plein
In de 17e eeuw kreeg Piazza Navona een grote barokke upgrade, vooral onder paus Innocentius X uit de familie Pamphilj. De familie wilde een plein dat paste bij hun status, en dat zie je terug in de nieuwe fontein in het midden, de kerkgevel en het grote palazzo dat een hele zijde van het plein domineert.
Palazzo Pamphilj kijkt uit over de piazza en is tegenwoordig de zetel van de Braziliaanse ambassade. Soms zijn er (begeleide) bezoeken of evenementen, maar beschikbaarheid en openstelling veranderen. Zie het dus vooral als een indrukwekkend decorstuk dat het plein zijn barokke “wow” geeft.
De drie fonteinen: zo lees je Piazza Navona als een verhaal
De fonteinen staan als een soort ruggengraat op de lengte-as van het plein. Als je ze in volgorde bekijkt, snap je beter waarom Piazza Navona zo fotogeniek is: water, steen en beweging leiden je blik vanzelf van noord naar zuid.
Fontana dei Quattro Fiumi: Bernini’s barokke showstuk
Midden op het plein staat de Fontana dei Quattro Fiumi, ontworpen door Gian Lorenzo Bernini en uitgevoerd tussen 1648 en 1651. Je ziet vier riviergoden die de belangrijkste rivieren voorstellen van de continenten die men toen kende: Danubio, Gange, Nilo en Rio de la Plata. Bovenop staat de Obelisco Agonale, die de verticale “spits” vormt in dit barokke spektakel.
Tip: loop er niet alleen omheen, maar kijk ook onder de obelisk door. Bernini speelde graag met leegte en spanning. Het lijkt bijna alsof de obelisk op een onmogelijke manier balanceert, en dat is precies de bedoeling.
Fontana del Nettuno: de noordkant met een 19e-eeuwse twist
Aan de noordkant staat de Fontana del Nettuno. De kuip werd in de 16e eeuw ontworpen door Giacomo della Porta, maar lange tijd stond de fontein er zonder beeldengroepen. Pas in de 19e eeuw kreeg de fontein zijn dramatische uitstraling met Neptunus die vecht met een octopus en andere zeewezens eromheen. Het resultaat is een mooi contrast: renaissance basis, later aangevuld met een meer theatrale beeldtaal.
Als je met kinderen reist, is dit vaak de favoriete fontein. Veel beweging, veel water, en Neptunus doet het altijd goed op foto’s.
Fontana del Moro: de zuidkant vol dynamiek
Aan de zuidkant vind je de Fontana del Moro. Ook hier komt de basis uit de 16e eeuw (Della Porta), met tritons en maskers. In de 17e eeuw werd de fontein verfraaid op basis van een ontwerp van Bernini, met de centrale figuur die in 1654 werd uitgevoerd door Giovanni Antonio Mari. Het geheel is barok in 1 woord: actie. Het water lijkt onderdeel van het gevecht, niet gewoon decor.
Praktische tip: dit deel van het plein zit vaak het volst met terrassen. Voor foto’s is het soms rustiger als je hier vroeg in de ochtend langsloopt.
Sant’Agnese in Agone: barok aan de rand van het plein
Recht tegenover de Fontana dei Quattro Fiumi staat Sant’Agnese in Agone, een barokke kerk die vanaf het plein meteen opvalt door de koepel en de tweelingtorens. De bouw startte in 1652, met architecten als Girolamo Rainaldi en Carlo Rainaldi, en later speelde ook Borromini een belangrijke rol. De kerk is verbonden met de traditie dat de heilige Agnes hier in de buurt werd gemarteld, op de plek van het oude stadion.
Als de kerk open is, ga even naar binnen. Niet omdat je een uur moet blijven, maar omdat het contrast leuk is: buiten rumoer en licht, binnen koelte en stilte. Rome werkt vaak precies zo.
Wat doe je op het plein, behalve kijken?
Piazza Navona is ideaal voor een “Romeinse pauze”. Je gaat zitten, bestelt iets, en doet even helemaal niks. Dat is geen tijdverlies, dat is een onderdeel van de stad.
Wil je het slim aanpakken? Neem je koffie of aperitivo liever in een zijstraatje, net buiten het plein. Op de piazza zelf betaal je vaak vooral voor de locatie. En die is top, maar je budget is ook maar 1 keer op vakantie.
Beste tijd voor je bezoek: zo vermijd je de drukte
’s Morgens vroeg is Piazza Navona op z’n mooist als je van rust houdt. De stenen zijn nog koel, het licht is zacht, en je hoort vooral water en voetstappen. Later op de avond is het plein sfeervol en levendig, met verlichting en straatmuziek.
In de zomermaanden kan het midden op de dag heet en druk zijn. Plan het plein dan als ochtendstop of juist als avondwandeling. In december is er vaak een kerstsfeer met kraampjes en attracties, maar de exacte invulling kan per jaar verschillen.
Bereikbaarheid: hoe kom je bij Piazza Navona?
Piazza Navona ligt in het historische centrum en is vooral een wandelbestemming. Metro komt niet tot aan de rand van het plein. Veel mensen lopen vanaf haltes als Spagna of Barberini (metrolijn A) of combineren het met een wandeling vanaf het Pantheon.
Met de bus kun je in de buurt uitstappen, maar routes veranderen soms door werkzaamheden en evenementen. Mijn advies: gebruik je navigatie-app ter plekke, en reken op het laatste stuk te voet. Dat is in Rome meestal het leukste deel.
Veiligheid en comfort: kleine tips die veel schelen
Zoals op veel drukke plekken in Rome geldt: let op je spullen. Houd je telefoon en portemonnee dichtbij, zeker in de drukte rond de fonteinen. En draag schoenen die tegen kinderkopjes kunnen, want Piazza Navona is gemaakt om op te wandelen, niet om op te sprinten.
Drink in warme periodes genoeg water. Rome heeft drinkfonteintjes (nasoni) verspreid door de stad, al staan die niet altijd precies op het plein zelf. Een herbruikbare fles is hier echt handig.
Leuke combinaties: zo bouw je een mooie wandelroute
Vanaf Piazza Navona kun je Rome op meerdere manieren “aan elkaar knopen”. Dit zijn routes die logisch voelen:
Piazza Navona en het Pantheon: 5 tot 10 minuten lopen, afhankelijk van hoe vaak je stopt. Het Pantheon is een perfecte volgende stap als je van grote architectuur houdt.
Piazza Navona en Campo de’ Fiori: leuk voor sfeer en eten, vooral als je een markt of een borrelmoment wil meepakken.
Piazza Navona en Castel Sant’Angelo: loop richting de Tiber en je krijgt onderweg mooie straatjes en bruggen. Ideaal rond zonsondergang.
Curiositeiten: het “meer” en de ondergrondse Navona
Een weinig bekend verhaal: in de 17e en 18e eeuw liet men Piazza Navona in augustus soms expres onder water lopen. Door afvoeren te blokkeren kon het water van de fonteinen zich verspreiden, zodat het plein tijdelijk een ondiep “meer” werd om af te koelen in de zomerhitte. Vandaag gebeurt dat natuurlijk niet meer, maar het vertelt wel hoe creatief Rome met water omging.
En dan het echte geheim: je kunt ook onder Piazza Navona kijken. De resten van het Stadion van Domitianus zijn deels te bezoeken via een ingang in Via di Tor Sanguigna 3, op ongeveer 4,5 tot 5 meter onder straatniveau. Openingstijden en tickets wisselen, dus check vooraf even de actuele info. Maar als je van verborgen Rome houdt, is dit een top extra.
Waarom Piazza Navona altijd blijft werken
Piazza Navona in Rome is niet alleen mooi, het is ook slim. De vorm komt uit de oudheid, de fonteinen vertellen barokke macht en artistieke competitie, en het plein leeft nog steeds als ontmoetingsplek. Je kunt er 10 minuten staan of 2 uur blijven, en in beide gevallen voelt het alsof je “Rome” echt even in handen had.
Dus neem je tijd. Loop een rondje langs alle fonteinen, ga op een randje zitten, kijk hoe het licht verandert. En als je daarna wegloopt en je je ineens afvraagt waarom het plein zo perfect in je geheugen blijft hangen: dat is precies de magie van Navona.