Matera is beroemd om de Sassi, die rotswoningen die je overal op foto ziet. Maar de stad heeft nog een tweede wereld die minstens zo fascinerend is: die van het water, verborgen onder straten en pleinen. De Palombaro Lungo in Matera is daar het mooiste voorbeeld van. Het is een enorme ondergrondse watercisterne die je kunt bezoeken onder Piazza Vittorio Veneto. Je daalt een trap af en ineens sta je in een kathedraal van steen, met gewelven, wanden vol waterlijnen en een stille, koele sfeer die je meteen tot rust dwingt.
Voor Nederlanders is dit vaak een verrassende highlight: geen kerk, geen museumzaal, maar pure ingenieurskunst. En het past perfect bij Matera, een stad die eeuwenlang moest overleven met weinig water. Palombaro Lungo laat je zien hoe creatief en praktisch mensen hier waren, lang voordat er moderne leidingen bestonden.
Wat is Palombaro Lungo precies?
Palombaro Lungo is de grootste publieke watercisterne van Matera. Je vindt hem letterlijk onder Piazza Vittorio Veneto, vlak bij het centrum waar de “Piano” begint (het hoger gelegen stadsdeel). De cisterne is in verschillende fases uitgegraven vanaf de 16e eeuw en werd door de tijd heen uitgebreid. In totaal is hij ongeveer 50 meter lang, tot 16 meter diep en had hij een capaciteit van rond de 5 miljoen liter water.
Die cijfers klinken groot, maar pas als je beneden staat snap je wat ze betekenen. De ruimte voelt enorm, zeker omdat je door een hoge doorgang binnenkomt en vervolgens over een loopbrug boven het water loopt. Dit is niet “een klein ondergronds kamertje”. Dit is een serieuze waterreserve, gebouwd voor een stad die moest kunnen overleven tijdens droge periodes.
Waarom heet het “Palombaro”?
In Matera kom je het woord palombaro vaker tegen in relatie tot water. Het verwijst naar grote ondergrondse reservoirs en cisterne-systemen. Palombaro Lungo is de bekendste, maar het past in een veel breder netwerk van wateropvang in de Sassi en daarbuiten.
En als je ook de term Casa Palombaro bent tegengekomen: dat kun je in het Nederlands het beste zien als een cisternehuis, een plek waar een woning of ruimte is verbonden met een watercisterne. Palombaro Lungo is daarentegen een gigantische publieke cisterne, gebouwd voor het hele stadsdeel.
Wat zie je tijdens je bezoek?
De bezoekroute is kort maar intens. Je loopt meestal heen en terug over een passerella (loopbrug) die boven het water hangt. Dat water is er vaak nog, waardoor de ruimte extra mysterieus aanvoelt. En dankzij verlichting zie je details die je anders zou missen.
De waterlijnen op de wanden
Een van de meest indrukwekkende “stille details” zijn de sporen van verschillende waterstanden. Je ziet letterlijk hoe hoog het water vroeger kwam. Dat geeft je meteen een beeld van hoe belangrijk dit reservoir was en hoe sterk het waterpeil kon variëren.
De bekleding met cocciopesto
De wanden zijn bedekt met cocciopesto, een speciale waterdichte pleister op basis van onder andere terracotta. Dit is geen decoratie, maar techniek. Het doel was simpel: zo min mogelijk water verliezen door lekkage. Als je dit eenmaal weet, kijk je anders naar de textuur van de muren. Je ziet geen “ruwe grot” meer, maar een slim ontworpen systeem.
Het gevoel van schaal en stilte
Palombaro Lungo is niet alleen interessant, het is ook een sfeerplek. Beneden hoor je de stad bijna niet meer. Je voelt de koelte, de vochtige lucht, en je merkt hoe anders Matera wordt zodra je ondergronds gaat. Veel bezoekers vinden dit juist het mooiste: even weg van drukte, maar wel midden in het centrum.
De rol van water in Matera
Matera ligt in een gebied waar water niet vanzelfsprekend was. De stad ontwikkelde daarom een ingenieus systeem van opvang, transport en opslag van regen- en bronwater. Daken, steegjes, trappen en pleintjes waren niet alleen “mooi”, maar functioneerden vaak ook als onderdeel van waterafvoer richting reservoirs en cisternes.
Palombaro Lungo is het grote publieke eindpunt van dat soort oplossingen. Je bezoekt dus niet alleen een cisterne, je ziet een samenvatting van hoe de stad zichzelf door de eeuwen heen organiseerde. Dat maakt het ook zo’n goede aanvulling op een wandeling door de Sassi: boven zie je het leven in rotswoningen, beneden zie je de infrastructuur die dat leven mogelijk maakte.
Praktische informatie: waar is de ingang?
De ingang van Palombaro Lungo zit op Piazza Vittorio Veneto. Je gaat een trap af naar beneden, en daar koop je ook je ticket. Het is een centrale locatie, dus je kunt dit makkelijk combineren met een stadswandeling of een lunch in de buurt.
Handig om te weten: de bezoekroute is compact en je bent niet lang binnen. Daardoor is dit ook ideaal als je Matera als dagtrip doet en je tijd slim wilt verdelen.
Openingstijden, tickets en duur van de visit
Palombaro Lungo is doorgaans dagelijks open met bezoekuren in de ochtend en middag. Meestal gelden deze tijden:
– 10:00 tot 13:00
– 15:00 tot 18:00
De ticketprijs voor volwassenen is meestal € 3,00 en minderjarigen mogen doorgaans gratis naar binnen. De route doe je meestal zelfstandig, en aan de ingang krijg je vaak een informatiefolder in verschillende talen. Reken op een bezoekduur van ongeveer 15 minuten binnen in de cisterne, plus eventueel wat wachttijd als het druk is.
Belangrijk: meestal kun je niet reserveren en soms wordt de toegang in kleine groepen of met een korte wachtrij geregeld om het binnen niet te vol te maken. Ook dieren zijn doorgaans niet toegestaan binnen.
Beste moment om te gaan
Palombaro Lungo is het prettigst als je het combineert met het natuurlijke ritme van Matera:
– ’s Morgens: minder druk, fris licht boven op het plein, en daarna door naar de Sassi.
– Later in de middag: ideaal als je overdag in de Sassi hebt gelopen en je een koele stop wil voor je aperitivo.
In het hoogseizoen kan het op het plein druk zijn. Dan is het slim om vroeg te gaan of juist na de lunchpauze. En als het buiten heel warm is, voelt de cisterne beneden als een kleine ontsnapping.
Zo combineer je Palombaro Lungo met de rest van Matera
Dit bezoek werkt het beste als onderdeel van een route, niet als los “dingetje”. Een fijne, logische volgorde:
1) Start op Piazza Vittorio Veneto
Begin met Palombaro Lungo. Je krijgt meteen context: Matera is niet alleen rots en uitzicht, maar ook water en techniek.
2) Loop richting de Sassi
Na je bezoek wandel je naar de uitkijkpunten over de Sassi. Met het verhaal van de cisterne in je hoofd zie je boven ineens meer logica in trappen, daklijnen en afwateringsroutes.
3) Eindig met zonsondergang en aperitivo
Matera is op z’n mooist in warm avondlicht. Plan dus niet alles vol met tickets. Palombaro Lungo is kort, waardoor je juist tijd overhoudt voor het echte Matera-moment: zitten, kijken, proeven.
Handige tips voor je bezoek
– Draag schoenen met grip: je gaat trappen af en de ondergrond kan vochtig aanvoelen.
– Neem een dun vest mee als je snel koud wordt: beneden is het koeler dan buiten.
– Reken op korte wachttijd in drukke periodes: de toegang wordt beperkt gehouden.
– Verwacht geen lange rondleiding: het is vooral een korte maar indrukwekkende ervaring.
– Kijk ook omhoog: de gewelven en vormen zijn net zo interessant als het water.
Veelgestelde vragen
Is Palombaro Lungo geschikt met kinderen?
Ja, vaak wel. Het bezoek is kort en “onder de grond” voelt voor kinderen al snel avontuurlijk. Houd wel rekening met trappen en de rustige sfeer.
Is het claustrofobisch?
Voor de meeste mensen niet, omdat de ruimte groot en hoog is. Je loopt niet door smalle gangen, maar door een open cisterne met loopbrug.
Moet je vooraf iets weten om het leuk te vinden?
Nee. Maar als je één ding onthoudt, maak het dan dit: Matera is een stad die zichzelf heeft ontworpen rondom water. Palombaro Lungo is daarvan het meest tastbare bewijs.
Waarom je Palombaro Lungo niet wilt overslaan
Matera heeft veel highlights, maar sommige zijn vooral mooi voor je camera. Palombaro Lungo is mooi, maar vooral ook slim. Het laat je zien hoe mensen hier eeuwenlang leefden met schaarste, en hoe ze die schaarste omzetten in een systeem dat vandaag nog steeds bewondering oproept.
Als je na je bezoek weer boven komt op Piazza Vittorio Veneto, voelt de stad even anders. Je weet wat er onder je ligt. En dat maakt Matera precies wat het is: een plek met lagen. Boven, beneden, en alles ertussenin.