Het oratorium van San Giovanni Battista is een klein maar groots kunstmoment in Urbino. In één zaal zie je een volledige cyclus fresco’s uit 1416 van de broers Lorenzo en Jacopo Salimbeni, met een dramatische Kruisiging en scènes uit het leven van de Doper. De houten zoldering in scheepsvorm, het zachte licht en de diepe blauwtinten maken dit tot een plek waar je vanzelf vertraagt.
Oratorium van San Giovanni Battista: waarom gaan
Omdat je hier het gotico internazionale op zijn best ziet. De figuren bewegen elegant, paarden en banieren vullen de ruimte en de composities zijn tot in de randmotieven verfijnd. De fresco’s zijn bovendien uitzonderlijk goed bewaard. Je staat zó dichtbij dat je penseelsporen en vergulde details kunt volgen.
Waar ligt het en hoe kom je er
Adres: Via Federico Barocci 31, net onder de Fortezza Albornoz. Vanaf Piazza della Repubblica loop je in 8 tot 10 minuten, deels licht omhoog. Met de auto parkeer je buiten de ZTL en wandel je via de hellende straatjes naar binnen. Combineer het makkelijk met het naastgelegen Oratorio di San Giuseppe.
Korte geschiedenis
De broederschap kreeg in de 14e eeuw toestemming om hier een oratorium te bouwen; de bouw was rond 1393 klaar. Kort daarna besloot men de wanden volledig te laten beschilderen. De Salimbeni uit San Severino Marche tekenden voor het grootste deel en ondertekenden het werk in 1416. Aan de buitenkant kreeg het gebouw in het begin van de 20e eeuw een neogotische gevel. Onder het hoofdaltaar rust de zalige Pietro Spagnoli, die in 1415 overleed terwijl hij de zieken van het aangrenzende gasthuis hielp.
Wat je zeker wilt zien
De Kruisiging aan de altaarwand
Dit is het meesterstuk. Een altaarbrede Kruisiging vol actie en emotie: soldaten te paard, Maria en Johannes in rouw, engelen die het bloed opvangen, en zelfs kleine episodes aan de randen. De diepe blauwe hemel en het ritme van lansschachten en banieren geven de scène een filmisch gevoel. Neem afstand voor het geheel en stap dan dichterbij voor de details.
Het leven van Johannes de Doper
Langs de rechterwand loopt een reeks verhalen uit het leven van de Doper: van aankondiging en geboorte tot prediking en doop. Je ziet hoe de Salimbeni architectuur en landschap gebruiken om je blik door de panelen te leiden. Let op handen, stoffen en kapsels; ze vertellen net zo veel als de gezichten.
Votiefmadonna’s en andere handen
Aan de linkerwand staan twee votiefmadonna’s die aan de Salimbeni worden toegeschreven, naast fragmenten die aan andere meesters in Urbino zijn gelinkt, zoals Antonio Alberti da Ferrara. Het is een kleine staalkaart van de kunst rond 1400, op één muur.
De houten zoldering
Kijk ook omhoog: de originele houten kap heeft de vorm van een omgekeerde scheepsromp. Het warme hout contrasteert mooi met de koele kalk van de wanden en maakt het licht zachter.
Beleving: zo proef je de sfeer
Kom vroeg op de dag. Het licht is dan egaal en je deelt de zaal vaak met maar een handvol mensen. Ga even zitten langs de balustrade en volg de fresco’s als een stripverhaal, van links naar rechts. Eindig weer bij de Kruisiging en ontdek hoeveel scènes je in de tussentijd niet had gezien.
Praktische informatie
Openingstijden Meestal dagelijks 10:00–13:00 en 15:00–18:00; op zondag vaak alleen in de ochtend. In feestperioden of bij evenementen kunnen tijden afwijken, dus check ze kort van tevoren.
Tickets Er is doorgaans een kleine toegangsprijs. Vaak is er een combiticket met het Oratorio di San Giuseppe. Betalen gebeurt meestal ter plekke en contant.
Toegang en taal De ruimte is gelijkvloers; een paar drempels zijn laag. Basisuitleg is er doorgaans in het Italiaans en Engels. Een korte gids of audiotour kan beschikbaar zijn.
Fotografie Meestal toegestaan zonder flits. Respecteer bezoekers en vieringen.
Architectuur in één oogopslag
Type Eenvoudige rechthoekige zaal met altaarwand en houten kap.
Stijl Laatgotisch in decor en schildering, met gotico internazionale als sleutelwoord.
Materiaal Pleister en kalksteen binnen, baksteen buiten; neogotische gevel uit begin 20e eeuw.
Tips voor je bezoek
Neem tijd Reken 30 tot 45 minuten puur voor het oratorium. De fresco’s belonen langzaam kijken.
Focus Kies 3 details om bewust te onthouden, bijvoorbeeld een ruitergezicht, een plooival of een architectuurtje in de achtergrond. Zo neem je meer mee dan alleen het totaalplaatje.
Combineren Loop daarna door naar het Oratorio di San Giuseppe voor het 16e-eeuwse presepe van Brandani, of naar Palazzo Ducale en Casa Raffaello. Urbino is compact; alles ligt op loopafstand.
Veelgestelde vragen
Hoeveel kost het? Meestal enkele euro’s per persoon. Er is vaak korting voor jongeren en een combi met San Giuseppe.
Is reserveren nodig? Voor individuele bezoekers meestal niet. Groepen nemen best vooraf contact op.
Is het geschikt voor kinderen? Ja. Vertel het verhaal van Johannes in eenvoudige stappen en laat ze figuren zoeken in de Kruisiging. De beeldenrijkdom houdt de aandacht vast.
Mag ik zitten om te kijken? Er zijn doorgaans leuningen en bankjes langs de wand. Geef elkaar de ruimte; het is een kleine zaal.
Of je nu komt voor één meesterwerk of voor het hele verhaal: het Oratorium van San Giovanni Battista laat je de kracht van schilderkunst voelen in een ruimte die daar perfect voor is gemaakt.