De Neptunusfontein in Messina is zo’n monument dat je meteen in het verhaal van de stad trekt. Je staat aan de rand van de haven, hoort het verkeer van Via Garibaldi en ziet Neptunus boven een grote kom water, met aan zijn voeten de twee mythische monsters van de zeestraat: Scylla en Charybdis. In deze gids krijg je de geschiedenis, de symboliek en praktische tips voor je bezoek.
Waar vind je de Neptunusfontein?
De fontein staat op Piazza dell’Unità d’Italia, waar Via Garibaldi uitkomt op het plein. Je loopt er in enkele minuten naartoe vanaf de kathedraal of vanaf de boulevard. Het uitzicht richting de Straat van Messina maakt het extra fotogeniek, zeker bij helder weer.
Een korte, heldere geschiedenis
De Neptunusfontein is het tweede grote werk dat de stad liet maken bij de Florentijnse beeldhouwer Giovanni Angelo Montorsoli, leerling en collega van Michelangelo. De fontein werd voltooid in 1557 en stond aanvankelijk aan de kade, vlak bij het oude stadhuis. In 1934 verhuisde het monument naar de huidige plek en werd het 180 graden gedraaid, zodat Neptunus nu naar zee kijkt.
Door de eeuwen heen overleefde de fontein aardbevingen en bombardementen. Wel zijn enkele beelden vervangen: de Neptunus die je buiten ziet is een 19e-eeuwse kopie, en ook Scylla is in die eeuw vernieuwd. De originele beelden worden in het regionale museum bewaard. Zo blijft het geheel op het plein zichtbaar, terwijl de oorspronkelijke sculpturen beschermd zijn.
Wat stelt de fontein voor?
Centraal staat Neptunus met de drietand, als rustpunt temidden van water en steen. Aan zijn voeten liggen Scylla en Charybdis geketend, de gevaren van de zeestraat getemd door orde en bestuur. Rondom zie je dolfijnen, schelpen, maskerons en wapenschilden. Het is renaissancetaal in marmer: klassieke vormen die een stedelijke boodschap dragen, namelijk dat Messina het water beheerst en ervan leeft.
Volgens de legende stond Neptunus in het verleden met zijn rug naar de zee, zogenaamd om de buren op het vasteland te plagen. Historisch zeker is dat de fontein vroeger anders was georiënteerd en later is gedraaid; het spottende detail hoort bij de stadshumor van Messina.
Architectuur en details in mensentaal
Zie de fontein als een toneel met drie lagen. Onderin de grote kom, daarboven een brede sokkel met reliëfs, en daarop het beeldprogramma met Neptunus en de zeemonsters. Kijk naar de hand van Montorsoli: gespannen spieren, draaiing in het lichaam en een kalme, bijna juridische gebarentaal. De dolfijnstaarten vormen sierlijke lijnen die je blik langs het marmer leiden. Het is kracht en elegantie tegelijk.
Waarom jij hierheen wilt
Omdat je hier in een kwartier 500 jaar kunst en identiteit samengevat ziet. De fontein is compact, gratis te bekijken en vertelt je in één oogopslag wat Messina verbindt met de zee. Bovendien ligt hij handig op je route tussen kathedraal, boulevard en uitzichtpunten op de Straat van Messina.
Bezoek praktisch
Toegang: de fontein staat in de openbare ruimte en is de hele dag zichtbaar. Je kunt rondom lopen, maar blijf achter eventuele kettingen of hekjes en klim niet op het monument.
Beste moment: in de ochtend is het licht zacht op het marmer; aan het einde van de middag krijg je warme tinten en vaak rustiger verkeer. Na regen of bij wind is de lucht helder en zie je de kust van Calabrië haarscherp.
Fototips: maak een diagonaal kader waarin je Neptunus en één van de monsters samen vangt. Ga iets lager staan voor meer drama in de drietand. Een korte sluitertijd houdt opspattend water scherp; een langere sluitertijd geeft zijdezacht water, vooral bij bewolking.
Toegankelijkheid: het plein is vlak en ruim. Let wel op verkeer bij de randen van het plein; kies het trottoir voor foto’s en uitleg.
Context: Montorsoli in Messina
De Neptunusfontein is deel van een tweeluik met de Fontein van Orion op Piazza Duomo. Samen markeren ze de ambitie van een 16e-eeuws Messina dat zichzelf als maritieme macht zag. De stijl is verwant aan het krachtige classicisme van Michelangelo, maar dan in Siciliaanse taal: marmer dat tegelijk plechtig en stads is.
Met kinderen, kan dat?
Zeker. Vertel kort wie Neptunus is en laat ze dolfijnen en schelpen zoeken in de details. Vraag of ze Scylla en Charybdis kunnen aanwijzen en wat er mythisch aan is. Een kwartiertje speuren werkt beter dan lange uitleg.
Route en combinaties
Te voet loop je in enkele minuten naar de kathedraal met het beroemde astronomische uurwerk, of naar het Ponte del Mare-gebied aan de boulevard. Zin in kunst? Stap even binnen bij het Regionaal Museum voor de originelen van enkele beelden en voor Caravaggio’s Messina-stukken. Sluit af met een espresso op Piazza Duomo of met een wandeling langs de kade.
Veelgestelde vragen
Kun je de fontein van dichtbij zien?
Ja, je kunt eromheen lopen. Respecteer de randafzettingen en neem de tijd om de reliëfs te bekijken.
Is dit de originele Neptunus?
De buitenbeelden van Neptunus en Scylla zijn 19e-eeuwse kopieën; de originelen worden in het museum bewaard. Zo blijven de kunstwerken beschermd en blijft het plein compleet.
Hoeveel tijd heb je nodig?
Voor de fontein zelf 10 tot 20 minuten. Combineer je het met de kathedraal en een korte boulevardwandeling, dan ben je makkelijk een uur zoet.
Samengevat
De Neptunusfontein is Messina in marmer: zee, mythe en stadsstatuur in één compacte compositie. Dankzij de ligging aan Piazza dell’Unità d’Italia past een bezoek moeiteloos in je stadsrondje. Ga kijken, lees de details, en neem de glans van het water mee de havenstad in.