De monumentale begraafplaats Staglieno in Genua (Italiaans: “Cimitero Monumentale di Staglieno”) is een openluchtmuseum waar je stil van wordt. Onder eindeloze portici wisselen marmeren engelen, realistische portretten en familietombes elkaar af. Je loopt er in alle rust, met alleen voetstappen, vogels en af en toe een zuchtje wind als soundtrack.
Wat is de monumentale begraafplaats Staglieno?
Staglieno is een uitgestrekt 19e-eeuws complex aan de oostkant van de stad, tegen de groene hellingen van de Val Bisagno. Het hart bestaat uit lange zuilengalerijen en een centraal, klassiek tempelgebouw dat vaak het Pantheon wordt genoemd. Het terrein is groot, met verschillende secties, waaronder ook protestantse, Engelse, joodse en islamitische zones. Je bezoekt hier geen sombere plek, maar een park van steen en licht waar kunst, rouw en stadsgeschiedenis samenkomen.
Korte geschiedenis
In de jaren 1830 besloot Genua zijn nieuwe begraafplaats buiten de bebouwde kom te plannen, naar de geest van de tijd. De eerste ontwerpen kwamen van Carlo Barabino; na zijn overlijden werkte zijn leerling Giovanni Battista Resasco het plan uit. De begraafplaats opende in 1851, bleef daarna groeien en kreeg gaandeweg de monumentale uitstraling die je vandaag ziet. Het resultaat weerspiegelt de smaak van de 19e eeuw: van neoclassicistische soberheid tot realistische burgerportretten en fin-de-siècle symboliek.
Hoogtepunten die je niet wilt missen
De Engel van Monteverde op de Oneto-grafkapel is misschien wel het meest gefotografeerde beeld van Staglieno. De houding is streng en teder tegelijk, met gevouwen armen en een blik die je niet loslaat.
“La venditrice di noccioline” van Lorenzo Orengo verbeeldt de beroemde pindaverkoopster Caterina Campodonico. Je ziet elk kantje van haar sjaal en de kralenkettingen die ze verkocht. Een ontroerend stukje burgerlijke trots.
Portici vol verhalen: loop de langgerekte galerijen af. Let op handen die elkaar zoeken, linten die lijken te wapperen en gezichten die levensecht zijn. Hier lees je 19e-eeuwse Genovese samenleving in marmer.
Het Pantheon en de trappen: de monumentale trapas leidt naar de ronde tempel met Dorische zuilen. Het is het scenografische hart van Staglieno en een prachtig uitkijkpunt over het quadrilaterale geheel.
Beroemde graven: onder anderen Giuseppe Mazzini, Nino Bixio, Fabrizio De André en Constance Mary Lloyd (de echtgenote van Oscar Wilde) rusten hier. Het rijke beeldhouwwerk bij hun graven vertelt mee over wie ze waren en hoe men herinnerd wilde worden.
Mini-route om in te komen
Start aan Piazzale Resasco bij de hoofdingang. Loop de centrale as in en volg de portici rechtsom. Pauzeer bij de eerste grote engelenbeelden en lees de inscripties. Ga via de trappen omhoog naar het Pantheon voor een overzicht. Da dalend kies je een zijsprong naar de Engelse of protestantse sectie. Sluit af met een laatste ronde onder de portici richting uitgang. Reken op 60 tot 90 minuten zonder gids, langer als je veel fotografeert.
Praktisch: openingstijden, toegang en gedrag
Openingstijden: doorgaans dagelijks 7:30-17:00. De laatste toegang is meestal een half uur vóór sluiting. Op enkele feestdagen is de begraafplaats gesloten of geldt een verkort schema. Controleer voor vertrek de actuele tijden.
Toegang: de entree is normaal gratis. Het is een actieve begraafplaats; bezoek met respect. Spreek zacht, vermijd luide muziek en klim nooit op monumenten.
Fotografie: foto’s voor persoonlijk gebruik zijn doorgaans toegestaan. Vraag geen poserende nabestaanden, gebruik geen flits in kapellen en volg eventuele aanwijzingen ter plekke. Voor commercieel werk is vooraf toestemming nodig.
Hoe kom je er
Adres: Piazzale Resasco, 16137 Genova. Vanaf het centrum rijden stadsbussen richting Staglieno; de halte bij de hoofdingang heet doorgaans Resasco of Cimitero Staglieno. Reis je per trein, stap uit op Genova Brignole of Genova Piazza Principe en neem een bus richting Via Piacenza of Resasco. Met de auto volg je afrit Genova Est.
Monumentale begraafplaats Staglieno: tips ter plaatse
Beste moment: ’s Ochtends is het licht zacht en is het rustiger onder de portici. In de namiddag kleuren de marmeren beelden warm. Vermijd gladde treden bij regen.
Schoeisel: draag comfortabele schoenen met profiel. Het terrein is groot en kent trappen en hellingen.
Oriëntatie: haal bij de ingang een plattegrond of scan de QR-kaart. Het complex is groot; met een kaart mis je minder.
Rondleidingen: er zijn regelmatig themarondleidingen, vaak in het weekend. Handig als je meer context wilt over kunstenaars en symboliek.
Voor liefhebbers: kunst en symboliek
Realistische details uit de late 19e eeuw maken Staglieno uniek. Je ziet linten, knoopjes, rouwsluieren en zelfs nerf in hout zó natuurgetrouw dat je twee keer kijkt.
Klassieke motieven: urnen, lauriertakken en medaillonportretten verwijzen naar de klassieke oudheid. Let op de combinatie van soberheid en emotie.
Symboliek: vlinders en gebroken zuilen staan voor vergankelijkheid, een zandloper voor de tijd. Een hand op de borst betekent vaak trouw en de palm verwijst naar overwinning op de dood.
Toegankelijkheid en voorzieningen
De hoofdportici zijn grotendeels vlak en verhard. Voor de hogere delen zijn trappen; kies daar waar mogelijk de hellende paden. Er is doorgaans een portiersloge en een klein bloemenkioskgebied bij de ingang. Horeca vind je in de omliggende straten, niet binnen de begraafplaats.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb je nodig?
Met de mini-route heb je 1 tot 1,5 uur nodig. Ben je kunstliefhebber of fotograaf, plan dan 2 tot 3 uur.
Is Staglieno geschikt met kinderen?
Ja, zolang je het rustig houdt en duidelijke afspraken maakt. De beelden spreken tot de verbeelding; kies kortere lussen en neem water mee.
Mag je overal fotograferen?
Meestal wel voor privégebruik. Respecteer borden en vieringen. Vraag bij twijfel de portier.
Wat is het mooiste seizoen?
Voorjaar en vroege herfst geven zacht licht en groene omkadering. In de zomer is het aangenaam onder de schaduwrijke portici.
Kortom: de monumentale begraafplaats Staglieno is een poëtische tussenstop in Genua. Je loopt er door 150 jaar beeldhouwkunst, tussen engelen en verhalen die nog lang bij je blijven.