Het monument voor Emanuele Filiberto van Savoye, door Turijners liefkozend de Caval ëd Brons genoemd, staat midden op de elegante Piazza San Carlo in het hart van Turijn. Dit ruiterstandbeeld is een van de iconen van de stad en een perfecte stop tijdens je wandeling over Via Roma. Met zijn dramatische pose en rijke details is het een plek waar je vanzelf even stil staat.
Monument voor Emanuele Filiberto van Savoye: wat zie je precies?
Je ziet de hertog in vol harnas, op een levendig steigerd paard, terwijl hij de zwaardpunt terug in de schede brengt. Dat gebaar staat symbool voor vrede na de overwinning. De sokkel is van rood Baveno-graniet en aan de zijkanten vertellen twee bronzen bas-reliëfs het verhaal: de Slag bij Saint-Quentin (1557) en de Vrede van Cateau-Cambrésis (1559). Let ook op de Savooise schilden en kransen rond de hoeken.
Een stukje achtergrond: hoe dit beeld hier kwam
Het monument werd in 1831 besteld door koning Carlo Alberto en in 1838 ingehuldigd. Beeldhouwer Carlo Marochetti goot de bronzen groep in Parijs; vóór de overplaatsing naar Turijn werd het werk zelfs kort in de binnenplaats van het Louvre getoond. Het gold in zijn tijd als het eerste grote openbare monument van Turijn en maakte Marochetti in één klap beroemd in Europa.
Het beeld leeft mee met de stadsgeschiedenis. Tijdens de onrust van september 1864 raakten kogelinslagen de sokkel; sporen daarvan zijn volgens locals nog te zien aan de kant richting Porta Nuova. In de Tweede Wereldoorlog werd de ruiter tijdelijk verwijderd en opgeslagen bij Santena. Daarna volgden restauraties in 1979–1980 en opnieuw in 2007.
Piazza San Carlo: het toneel rond het beeld
Piazza San Carlo is breed, statig en grotendeels autovrij. Aan de zuidzijde sluiten twee schijnbaar tweelingkerken de piazza af: San Carlo Borromeo en Santa Cristina. Daaronder lopen de arcades met cafés en patisserieën waar Turijn zijn elegante koffiehuiscultuur koestert. Het beeld staat precies in het midden, als een dirigent die de hele piazza bij elkaar houdt.
Zo bereik je het monument
Vanaf station Porta Nuova loop je in ongeveer 10–12 minuten via Via Roma naar Piazza San Carlo. De dichtstbijzijnde metrolijn is M1 (blauw); uitstappen bij Porta Nuova of Re Umberto en dan te voet verder. Verschillende tram- en buslijnen stoppen in de omgeving. De piazza is vlak en goed begaanbaar; met kinderwagen of rolstoel kom je hier meestal prima uit de voeten.
Kijkgids: details die je niet wilt missen
1) De hand aan het zwaard – Emanuele Filiberto is niet aan het trekken, maar aan het opbergen van zijn zwaard. Het is een subtiel, menselijk gebaar midden in alle heroïek.
2) De bas-reliëfs – Loop een rondje. Aan de ene kant zie je ruiters en vaandels van Saint-Quentin; aan de andere kant diplomatie en vrede in Cateau-Cambrésis. Kleine scènes, grote geschiedenis.
3) Het graniet – De roodroze glans van Baveno-graniet contrasteert mooi met het donkere brons. Bij zachte ochtendzon komt dat extra tot zijn recht.
Fototips en beste momenten
Ochtend: zacht licht op het brons en minder mensen. Gouden uur: de paleisgevels kleuren warm en het silhouet van ruiter en paard tekent strak tegen de lucht. Regen: plassen op de kasseien zorgen voor spiegelingen, zeker onder de arcades. ’s Avonds is het monument vaak sfeervol verlicht en krijgt de piazza een intieme gloed.
Een rondje “salotto” van Turijn
Combineer het beeld met de twee kerken aan de zuidkant: stap even binnen in Santa Cristina en in San Carlo om de barokke interieurs te proeven. Zin in een klassieke pauze? Strijk neer bij Caffè San Carlo voor koffie met dolci of bij Caffè Torino onder de portici. Hier proef je de elegante, soms bijna theatrale sfeer waar Turijn zo bekend om staat.
Weetjes en kleine legendes
De bijnaam Caval ëd Brons is Piëmontees voor “bronzen paard” en is hoe locals het beeld al generaties noemen. Volgens de legende brengt het geluk om met je hiel op de bronzen stier in de bestrating voor Caffè Torino te drukken. Kijk eens naar de lichte uitholling in het metaal: je ziet dat velen je voorgingen.
Let, als je er oog voor hebt, op kleine putjes in het steen aan één zijde van de sokkel. Men vertelt dat dit sporen zijn van de onlusten van 1864. Of je ze nu ziet of niet, het idee dat het plein zoveel geschiedenis in zich draagt, maakt een rondgang extra bijzonder.
Praktisch: wanneer ga je, hoe lang blijf je?
Je kunt het plein en het monument het hele jaar door bezoeken. In de zomer is het fijn om in de schaduw van de arcades te lopen; in de winter geeft diffuus licht prachtige foto’s zonder harde schaduwen. Reken voor het beeld zelf 10–20 minuten, en plan extra tijd voor de kerken en een koffie. Tijdens evenementen is het plein levendig; zoek je rust, kom dan vroeg op de dag.
Waarom jij dit monument niet overslaat
Omdat je hier in één blik Turijn voelt: koninklijke elegantie, barok onder de arcades, een ruiterstandbeeld dat niet alleen oorlog maar juist ook vrede verbeeldt. Het is een korte stop die je citytrip meteen meer diepte geeft. En het mooiste? Het ligt precies op je route tussen station, winkelstraten en het museumkwartier.
Handig om te onthouden
Respect: het is een geliefde ontmoetingsplek; klim niet op de kettingen of de sokkel. Veiligheid: zoals op elke drukke piazza, let op je spullen. Extra tip: loop je via Via Roma terug, kijk dan nog één keer om. De Caval ëd Brons staat prachtig in de as van de straat.
Kort mee naar huis: het monument voor Emanuele Filiberto van Savoye op Piazza San Carlo is geen museumstuk achter glas, maar levend stadsdecor. Ga voor het verhaal in brons, blijf voor de sfeer van Turijns mooiste stadszaal.