De Kathedraal van Santa Maria Assunta en Santa Cecilia is het kloppende hart van Cagliari’s bovenstad. In de wijk Castello, aan Piazza Palazzo, stap je een kerk binnen die acht eeuwen Sardijnse geschiedenis leest als een palimpsest: Pisanen, Spanjaarden, Savoye, barok, neoromaans. En onder het koor wacht een crypte die je niet snel vergeet.
Waarom de kathedraal bezoeken
Omdat je hier in één gebouw de lagen van Cagliari ziet. Buiten een neoromaans front met glanzende mozaïeken; binnen barokke altaren, gotische restanten en een uniek pulpitverhaal uit Pisa. De sfeer is ingetogen, het licht zacht en de details belonen langzaam kijken. Bovendien ben je meteen in het mooiste stukje stad, tussen Palazzo Regio en de bastions.
Korte geschiedenis
De oorsprong gaat terug tot de 13e eeuw, toen de Pisanen hier een romaanse kerk bouwden. In de 17e-18e eeuw kreeg het interieur een barokke metamorfose en in 1702–1704 verrees een barokgevel. Begin 20e eeuw werd die façade gesloopt; in de jaren 1930 kreeg de kathedraal de huidige neoromaanse voorgevel, geïnspireerd op Pisa en Lucca. Sindsdien lees je buiten middeleeuwse lijnen, terwijl binnen de 17e eeuw de toon zet.
Architectuur en kunst: waar let je op
Vóór de kerk zie je drie portalen met boven elk een lunetmozaïek: in het midden de Theotókos, links San Saturnino en rechts Santa Cecilia, mede-patrones van de kathedraal. Links staat de vierkante campanile, een zeldzame overlever uit de Pisanen-tijd, stoer als een wachttoren.
Binnen ontvouwt zich een ruim driebeukig schip met transsept, rijk aan polychroom marmer. Kijk in het schip naar de twee preekstoelen die zijn samengesteld uit panelen van het 12e-eeuwse pulpito van meester Guglielmo, ooit gemaakt voor de dom van Pisa en in 1312 naar Cagliari overgebracht. Bij het koor zie je de vier marmeren leeuwen die het oude Pisa-pulpit droegen. In het rechter transept vallen het monument voor aartsbisschop Bernardo de La Cabra en het altaar van Sant’Isidoro op. Zoek ook het 15e-eeuwse Vlaamse drieluik op, vaak aan Rogier van der Weyden toegeschreven.
De crypte van de martelaren
Onder het verhoogde koor ligt het Santuario dei Martiri: drie barokke ruimtes met in de wanden 179 nissen met relieken van Cagliaritaanse martelaren. Boven elke nis staat in marmer de naam en een symbool van het martelaarschap. De trap, het cassettegewelf en de marmeren inleg maken dit tot een zeldzaam serene plek. Reken op een paar minuten stilte; je voelt hier letterlijk de diepte van de stad.
Beleving: zo kijk je slim
’s Morgens is het licht op de façade koel en helder; in de late namiddag gloeien steen en mozaïeken warm. Neem binnen de tijd om je ogen aan het halfdonker te laten wennen. Ga eerst recht vooruit naar het koor, dan terug door het schip om de pulpitreliefs van dichtbij te lezen. Sluit af met de crypte en neem buiten op Piazza Palazzo even de ruimte voor een panorama richting bastions en heuvels.
Praktische info
Locatie: Piazza Palazzo, wijk Castello, Cagliari. De kathedraal deelt het plein met het Palazzo Regio en het voormalige stadhuis.
Openingstijden: meestal dagelijks geopend in de ochtend en middag; tijdens diensten is de toegang beperkt. De crypte is doorgaans apart te bezoeken op vaste tijden.
Kleding & foto: respectvolle kleding; fotograferen kan vaak zonder flits. Volg aanwijzingen ter plekke.
Toegankelijkheid: het hoofdschip is vlak, maar sommige kapellen en de crypte hebben treden. Vraag bij de ingang naar de beste route.
Bereikbaarheid
Te voet: vanaf Via Roma klim je via trappen of de Bastione Saint Remy naar Castello, of neem de lift aan de bastions. Reken op 15–20 minuten wandelen vanuit de benedenstad.
Bus: diverse lijnen stoppen onderaan Castello; wissel daar naar de lift of wandel de laatste meters.
Auto: parkeren in Castello is beperkt. Handiger is een parkeergarage onder de bastions en het laatste stuk te voet of met de lift.
Beste moment om te gaan
Lente en herfst bieden zacht licht en aangename temperaturen. In de zomer is het binnen koel; plan je bezoek dan vroeg of later op de dag. Op feestdagen en bij concerten is de sfeer extra bijzonder, maar ook drukker.
In de buurt combineren
Loop na je bezoek de trappen op naar de Torre dell’Elefante of de Torre di San Pancrazio voor uitzicht. Aan de overzijde van het plein ligt het Palazzo Regio. Daal daarna via de bastions af naar de benedenstad voor een espresso op Via Roma, of zet koers naar de wijk Marina voor een lichte lunch.
Leuke weetjes
De kathedraal is gewijd aan Maria Tenhemelopneming én aan Santa Cecilia, patrones van de muziek. De huidige façade uit de jaren 1930 citeert bewust Pisaanse romaanse vormen, als knipoog naar de middeleeuwse oorsprong. Het mausoleum van Martin I van Sicilië, een Aragonese koning, herinnert aan de turbulente veroveringen die ook op Sardinië voelbaar waren. En die twee preekstoelen? Dat zijn dus stukken van één beroemd Pisaans meesterwerk, hier opnieuw samengebracht.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb je nodig?
45–90 minuten is ideaal. Met de crypte, een rondje kapellen en foto’s buiten ben je zo een uur verder.
Mag je de crypte altijd in?
Niet altijd. De crypte heeft vaste vensters of begeleide momenten. Informeer bij de ingang.
Is het geschikt met kinderen?
Zeker. De mozaïeken buiten en de leeuwen bij het koor spreken aan. In de crypte is het stil; een korte uitleg helpt.
Kun je een mis of concert bijwonen?
Ja, vaak. Check het bord bij de ingang of vraag in de sacristie naar actuele tijden en evenementen.
Samengevat: de Kathedraal van Santa Maria Assunta en Santa Cecilia is Cagliari in één blik: Pisanen en barok, stilte en licht, stad en geschiedenis. Kom vroeg of later, kijk traag en laat de crypte de rest doen.