Het hertogelijk paleis van Pesaro is zo’n plek waar je even stilvalt. Midden op de Piazza del Popolo zie je een strakke renaissancegevel met kantelen, zes bogen op robuuste pilaren en daarboven ramen vol wapenschilden en putti. Dit is het voormalige hof van de heren van Pesaro, het Palazzo Ducale, dat je vandaag alleen met rondleiding kunt bezoeken.
Waar staat het hertogelijk paleis en wat zie je buiten?
Je vindt het paleis aan Piazza del Popolo 1, het hart van de stad. De gevel heeft een portico met zes arcaden op rustica-pilaren. Op de bovenverdieping zie je vijf vensters met festoenen, putti en wapens, en langs de rand de merlons die het silhouet zo herkenbaar maken. Aan de rechterflank sluit een boog in gotische stijl het portiek af. Voor de foto neem je de fontein in de voorgrond mee: de zeepaarden en tritons geven je beeld meteen die Pesaro-touch.
Hertogelijk paleis: korte geschiedenis
De eerste bouwfase hangt samen met de Malatesta, die hier tussen de 13e en 15e eeuw huizen hadden. Rond het midden van de 15e eeuw gaf Alessandro Sforza opdracht voor de monumentale gevel aan het plein. In de 16e eeuw namen de Della Rovere, hertogen van Urbino en Pesaro, het complex over en lieten het uitbreiden. De architecten Girolamo en Bartolomeo Genga en Filippo Terzi werkten aan de verbouwingen; binnen zorgden kunstenaars als Federico Brandani en Taddeo Zuccari voor stuc- en frescodecoraties. In 1564 verhuisde de hofadministratie naar Pesaro en bereikte het paleis een nieuw hoogtepunt.
Na 1631, toen het hertogdom aan de Pauselijke Staat kwam, werd het paleis de zetel van de kardinaal-legaten. Na de eenwording van Italië werd het de Prefectuur van de provincie en veranderden enkele interieurs. In het begin van de 20e eeuw zijn de kantelen van de gevel weer aangebracht naar historisch voorbeeld.
Architectuur en highlights die je niet wilt missen
Loop onder de arcaden en let op de afwisseling tussen het gladde natuursteen en de ruwe blokken van de pilaren. De strakke gevel is typisch voor de vroege renaissance aan de Adriatische kust: sober, maar rijk in detail als je dichterbij komt. Binnen vormt het complex een reeks hoven en zalen die de evolutie van hofarchitectuur laten zien, van middeleeuwse kern tot renaissance representatie.
Binnen: zalen, stuc en een “bagno” met verhalen
Tijdens de rondleiding bezoek je meestal het eerste hof, de grote Salone Metaurense en een selectie hertogelijke vertrekken. De Salone heeft een imposant kassettendak met geschilderde octagons en Rovere-symbolen, aangebracht in het begin van de 17e eeuw. In ontvangstruimtes en privévertrekken ontdek je stucwerk van Federico Brandani en decoraties met mythologische figuren en ranken.
Een curiositeit is het zogenaamde “bagno di Lucrezia”, een intiem studiolo met fijnzinnige grotesken. De naam verwijst naar verhalen rond adellijke dames van het hof; historisch blijft het vooral een elegante ruimte met verfijnde decoratie. Let ook op de open haarden, waarvan een deel aan Brandani wordt toegeschreven, en op de speelse ornamenten die de smaak van de Della Rovere verraden.
Bezoek & praktische info
Alleen met gids: het hertogelijk paleis maakt deel uit van Pesaro Musei en is uitsluitend te bezoeken met rondleidingen, vaak geleid door Federagit-gidsen. Data en talen wisselen; reserveren wordt aangeraden en vaak gevraagd minstens 48 uur vooraf.
Duur en route: er zijn doorgaans korte routes van circa 45 minuten en uitgebreidere bezoeken van rond 90 minuten. Welke zalen open zijn, hangt af van de agenda van de Prefectuur en van onderhoudswerk.
Foto’s: in sommige vertrekken, zoals de kamers van de hertog en hertogin, zijn foto’s niet toegestaan. Volg ter plekke de instructies.
Beste moment: in de ochtend en eind van de middag is het licht op de gevel het mooist. In de zomermaanden is het aangenaam om buiten het middaguur te plannen.
Toegankelijkheid: het gebouw is historisch en deels in gebruik. Vraag bij Pesaro Musei vooraf naar de toegankelijkheid van de route en eventuele alternatieven.
Wat maakt dit paleis anders dan andere?
Het hertogelijk paleis van Pesaro is geen museum-in-marmer dat losstaat van de stad. Het ligt ín het dagelijks leven, onder de arcaden waar kinderen schuilen voor zon of regen en naast de fontein waar de zeepaarden spetteren. De mix van Sforza-strengheid en Della Rovere-elegantie is voelbaar: buiten strak, binnen verrassend verfijnd.
Combineer je bezoek
Blijf op de Piazza del Popolo nog even hangen. De monumentale fontein met tritons, dolfijnen en zeepaarden geeft het plein zijn theatrale sfeer. Op enkele minuten lopen vind je Casa Rossini, het geboortehuis van de componist, en het Teatro Rossini. Reis je in de zomer, dan ademt de stad tijdens het Rossini Opera Festival muziek op elke hoek. Zin in vestinghistorie? Wandel dan naar de 15e-eeuwse Rocca Costanza net buiten de oude kern.
Tips om het beste uit je rondleiding te halen
Boek op tijd als je in het hoogseizoen reist. Rondleidingen zitten dan vaak snel vol, zeker in het weekend.
Kijk omhoog: veel decoratie zit in plafonds en schouwen. Een paar stappen terug geeft je nét de juiste hoek.
Kleding en gedrag: het paleis huisvest nog steeds de Prefectuur. Kleed je netjes, spreek zacht en volg de aanwijzingen van het personeel.
Combineren met koffie: na afloop is een espresso onder de arcaden op de Piazza del Popolo eigenlijk verplicht. Je zit eerste rang voor nog een blik op de gevel.
Leuke weetjes
De strakke merlons op de kroonlijn zijn in de eerste decennia van de 20e eeuw opnieuw aangebracht naar historische voorbeelden. Geen middeleeuwse romantiek dus, maar wel trouw aan het stadsgeheugen.
De grote zaal heet Salone Metaurense, een knipoog naar de Metaurus, de rivier die door de provincie loopt.
De naam “bagno di Lucrezia” is een hof-achtige bijnaam die in de literatuur terugkomt. Zeker is vooral de verfijnde groteske schildering waar je nog steeds dichtbij kunt kijken naar mythische figuren en ranken.
Samengevat
Het hertogelijk paleis van Pesaro is compact in vorm, rijk in verhaal. Je staat voor een 15e-eeuwse renaissancegevel, stapt onder arcaden naar binnen en wandelt door zalen waar Brandani, Genga en Zuccari hun signatuur achterlieten. Met een rondleiding pak je in anderhalf uur de essentie mee van hofcultuur aan de Adriatische kust, precies daar waar Pesaro vandaag leeft.