De grotwoningen van Matera, internationaal bekend als de Sassi di Matera, vormen een betoverend stadslandschap van in de rots uitgehouwen huizen, stegen en terrassen. Je loopt hier door een amfitheater van kalksteen, waar gevels op grotten staan en daken de straten eronder zijn. Overdag oogt alles honingkleurig; ’s avonds lichten de Sassi op als een stille kribbe.
Sassi di Matera: wat zijn het precies
De Sassi zijn twee historische wijken: Sasso Barisano (noordwest) en Sasso Caveoso (zuidoost), gescheiden door de rotskam van de Civita. Veel woningen zijn deels of volledig uit tufsteen gehouwen en combineren grotten met gemetselde gevels. Sinds 1993 staan de Sassi, samen met het omliggende park van rotskerken, op de lijst van het UNESCO-werelderfgoed. Het is een zeldzame mix van landschap, architectuur en eeuwenlange bewoning.
Waarom je hierheen wilt
Omdat je nergens anders dit gevoel hebt: een stad die niet gebouwd is, maar uit de rots is gegraven. Je ziet rotskerken met fresco’s, straten die trappen zijn en pleinen die daken blijken. Bovendien is Matera sinds 2019 culturele hoofdstad geweest, waardoor er nu fijne musea, routes en cafés zijn zonder dat de authenticiteit is verdwenen.
Hoogtepunten in één oogopslag
Santa Maria de Idris en San Giovanni in Monterrone
De meest fotogenieke rotskerk staat op de rots Monterrone in Sasso Caveoso. De kleine façade met trap en het kruis erboven herken je meteen. Bovenop heb je uitzicht over de kloof; binnen zie je resten van fresco’s en een intieme sfeer.
San Pietro Caveoso
Een kerk aan de rand van de kloof met een barokke gevel en slanke campanile. Binnen merk je hoe de 18e eeuw haar stempel drukte met stucwerk en plafondschilderingen. Buiten, op het plein, begrijp je de relatie tussen stad en landschap.
San Pietro Barisano
De grootste rotskerk van Matera, met drie in de rots uitgekapt beuken. Achter de 18e-eeuwse gevel schuilt een intrigerende onderwereld met nissen, kapellen en een verhaal dat teruggaat tot de middeleeuwen.
Casa Grotta di Vico Solitario
Een traditionele grotwoning zoals ze tot in de jaren ’50 werd gebruikt. Je ziet het bed, de wieg, de werkbank, de oven en zelfs de plek voor het dier. Handig om het dagelijkse leven in de Sassi te begrijpen.
Belvederes: kijkpunten met wow-effect
Voor het totaalbeeld ga je naar het Belvedere Murgia Timone aan de overkant van de kloof, in het Parco della Murgia Materana. Dichtbij het centrum zijn Piazza Vittorio Veneto en het Belvedere Luigi Guerricchio fijne plekken voor je eerste panorama.
Route-idee: jouw perfecte rondje
Start op Piazza Vittorio Veneto voor je eerste overzicht en daal af richting Sasso Barisano. Loop langs San Pietro Barisano de stegen in en klim via de Civita naar de Duomo voor zicht op beide Sassi. Daal vervolgens af naar Sasso Caveoso voor San Pietro Caveoso en Santa Maria de Idris. Sluit je wandeling af aan de kloofrand of neem later een taxi/auto naar Murgia Timone voor zonsondergang.
Praktisch: zo kom je er en zo beweeg je slim
Met de auto Parkeer buiten de ZTL. Populair en handig is het Parcheggio Via Saragat (groot, overdekt). Vandaar rijdt de Navetta Sassi meestal om de 30 minuten naar het centrum met haltes dicht bij de wijken.
Te voet De Sassi zijn een trappenlabyrint: draag stevige schoenen. Afstanden lijken kort, maar reken extra tijd voor stijgen/dalen. Kinderwagens en rolkoffers zijn onpraktisch in de steilere delen.
Naar de belvedere Het uitzichtpunt Murgia Timone bereik je per auto, taxi of via een gemarkeerd pad in het park. Vanaf het bezoekerscentrum is het een eenvoudige wandeling over asfalt naar het panorama.
Beleving: zo proef je de Sassi
Ochtend Vroeg is het licht zacht, de steen koel en de stegen leeg. Je hoort alleen je voetstappen en af en toe een zwaluw.
Middag Duik een casa grotta in of bezoek Casa Noha voor een heldere, korte multimedia-intro over de geschiedenis van Matera. Fijn op warme dagen.
Avond Ga naar San Pietro Caveoso of de belvedere voor het gouden uur. Als de lampen aangaan, verandert Matera in een lichtreliëf.
Musea en cultuur
Casa Noha geeft je in een halfuur de essentie: van prehistorie en rotskerken tot leegloop en herontdekking. Ideaal als start.
MUSMA is hét museum voor hedendaagse beeldhouwkunst, passend genoeg in een historisch palazzo met ruimtes in de rots. De contrasten tussen modern en oeroud werken hier verrassend goed.
Eten en pauzes
Proef pane di Matera (tarwebrood met diepe korst), bestel een bord orecchiette of een kom crapiata (lokale peulvruchtensoep). Voor koffie met uitzicht zit je goed op de pleinen van Caveoso en rond de Civita.
Beste tijd om te gaan
Voorjaar en najaar bieden de beste mix van licht en temperatuur. In juli en augustus is het heet; plan dan je wandelingen vroeg of na 17:00. In de wintermaanden heb je vaak helder uitzicht en minder drukte.
Toegankelijkheid en veiligheid
Oneffen ondergrond en trappen horen bij de Sassi. Veel hoofdassen zijn te doen met een goede wandelstok; voor rolstoelen zijn er drempelarme stukken bovenlangs, maar de diepe stegen blijven lastig.
Weinig schaduw Neem water, zonnebrand en een hoed mee. Bij regen kunnen treden glad worden.
Etiquette en praktische tips
Respecteer bewoners: de Sassi zijn ook woonwijken. Fotografeer geen interieurs zonder toestemming.
Gids of zelfstandig: een lokale gids of audiotour geeft context aan wat je ziet, vooral in de rotskerken. Zelf dwalen kan uitstekend, maar plan wel je hoogtepunten vooraf.
Tijd: reken 3 tot 4 uur voor een eerste verkenning, een volle dag als je ook musea, rotskerken en de belvedere wilt meenemen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de Sassi precies? Historische grotwoningen en rotsarchitectuur in twee wijken, Sasso Barisano en Sasso Caveoso, met kerken, huizen en terrassen in de rots.
Zijn de Sassi gratis te bezoeken? Buitenruimtes wel. Voor rotskerken en musea betaal je meestal een ticket.
Waar kijk ik de Sassi van bovenaf? In de stad bij Piazza Vittorio Veneto en het Belvedere Luigi Guerricchio. Over de kloof bij Belvedere Murgia Timone.
Hoe kom ik bij Murgia Timone? Per auto of taxi, of lopend vanuit het park. Vanaf het bezoekerscentrum is het een korte, eenvoudige wandeling naar het panorama.
Kan ik met kleine kinderen gaan? Ja, maar kies de bredere paden en neem een draagzak mee in plaats van een kinderwagen.