De grotwoning Casa Grotta di Vico Solitario is een van die plekken waar je meteen begrijpt waarom Matera zo bijzonder is. Je stapt vanuit een zonnig steegje een koele ruimte in, ruikt het hout van de oude keuken en ziet hoe een familie hier tot midden 20e eeuw onder één gewelf leefde, samen met hun muildier. In dit artikel krijg je heldere context, wat je binnen ziet en praktische tips, zodat je bezoek soepel en respectvol verloopt.
Waar ligt Casa Grotta di Vico Solitario?
Je vindt de grotwoning in het hart van de Sasso Caveoso, de zuidelijke helft van de Sassi di Matera. Het steegje Vico Solitario komt uit bij Piazza San Pietro Caveoso, een geliefd uitzichtpunt over de canyon. Reken vanaf het moderne centrum op een kwartier tot 20 minuten lopen door trappen en klinkers. Draag stevige schoenen: in de Sassi zijn niveauverschillen en keien de norm.
Waarom Casa Grotta di Vico Solitario bijzonder is
Deze plek is geen decor, maar een authentiek ingerichte boerenwoning. De inventaris staat zoals hij stond toen hier nog werd gewoond. Binnen zie je hoe slim er met ruimte, licht en water werd omgegaan. Het is bovendien een compacte kennismaking met Matera’s geschiedenis: van eeuwenoude rotswoningen tot de ontruiming in de jaren 1950 en de latere wedergeboorte als UNESCO-werelderfgoed.
Binnenkijken: keuken, bed, stal en water
De woning is deels gebouwd, deels uit de rots gehouwen, met een tongewelf en één raam voor ventilatie. Centraal staat een stenen haard met eenvoudige keuken; rondom zie je nissen in de rots voor potten en gebruiksvoorwerpen. Het bed is typisch: ijzeren schragen met planken en een matras gevuld met maïsbladeren voor een beetje veerkracht. Tegenover het bed ligt de stal met voederbak voor het muildier, en een apart hok voor kleinvee. Het dagelijkse leven speelde zich dus af onder één dak, mens en dier.
Een hoogtepunt is het watersysteem: goten op de daken leiden regen naar een ondergrondse cisterna onder het huis. Door een kijkopening zie je de kanalen lopen. Water was hier kostbaar; dit maakt de Materaanse watercultuur meteen tastbaar.
Meer dan één ruimte: neviera, grotta en rupestrische kerk
Met hetzelfde kaartje bezoek je vaak ook drie extra plekken die het verhaal compleet maken. De neviera is een gewelfde ruimte waar sneeuw werd opgeslagen voor voedselconservering, geneeskundig gebruik en als drinkwatervoorraad in droge tijden. In de grotta naturale draait een korte film over Matera’s geschiedenis. En iets verderop staat de Chiesa rupestre di Sant’Agostino al Casalnuovo, volledig uit kalksteen gehouwen en in de loop der eeuwen afwisselend gebruikt als kerk, opslag of stal. Samen geven ze je in een klein uur een compleet beeld.
Korte geschiedenis in mensentaal
De grotwoning is in documenten te volgen vanaf 1571 en werd door generaties Materanen bewoond. In de 20e eeuw groeide Matera uit tot symbool van de zuidelijke armoede; hygiëne en leefomstandigheden in de Sassi waren zorgelijk. Met een nationale wet in 1952 startte de overheid het ontvolken van de Sassi. De laatste families verlieten rond 1956 ook dit huis. In 1993 werden de Sassi en het Park van de Rupestrische Kerken als werelderfgoed erkend. De grotwoning is vandaag een kleine, eerlijke les over dat hele traject: niet veroordelend, wel verhelderend.
Praktisch: opening, kaartjes, foto’s en audiogids
Openingstijden: de grotwoning is doorgaans het hele jaar open, met langere uren in de zomer en korter in de winter. In juli en augustus is het meestal open tot in de avond; in de koelere maanden sluit men vaak eind van de middag of begin avond. Laatste toegang is 15 minuten voor sluiting. Check voor je vertrek de actuele tijden.
Toegang: je betaalt meestal een klein bedrag voor een combikaartje waarmee je de grotwoning, de neviera, de grotta en de rupestrische kerk kunt bezoeken. Kinderen en bepaalde doelgroepen hebben vaak korting of gratis toegang.
Foto’s: amateurfotografie is toegestaan; voor professioneel gebruik is vooraf toestemming nodig. Handig voor social media, maar blijf respectvol als het druk is.
Audiogids: er is een multilingual audiogids via je smartphone, meestal in talen als Italiaans, Engels, Frans, Duits, Spaans en meer. Nederlands ontbreekt vaak, maar met Engels of Duits kom je prima uit.
Toegankelijkheid: toegang gaat via een brede maar ongelijke trap. Door trappen en hoogteverschillen zijn de Sassi in het algemeen lastig met rolstoel of kinderwagen. Bel of mail vooraf als je assistentie nodig hebt; men denkt graag mee.
Huisdieren: kleine huisdieren zijn doorgaans welkom, zolang ze geen overlast geven. Er is zelfs een kleine pet-corner met water.
Zo kom je er
Te voet bereik je Vico Solitario eenvoudig vanuit het historische centrum. Kom je met de auto, parkeer dan buiten de Sassi en loop het laatste stuk; veel straten zijn autoluw. Met de bus stop je aan de randen van de Sassi en wandel je verder. In de zomermaanden is een flesje water en schoeisel met grip geen overbodige luxe.
Beste moment en duur van je bezoek
Ga bij voorkeur vroeg in de ochtend of aan het einde van de middag, wanneer het licht zacht is en de drukte meevalt. Voor de grotwoning zelf heb je 20 tot 30 minuten nodig; voeg de neviera, film en rupestrische kerk toe en je zit aan een klein uur. Liefhebbers van fotografie plannen wat extra tijd voor de steegjes rondom.
Beleven met kinderen
Met kinderen werkt het goed om te laten zien hoe men water opving, waar het muildier sliep en hoe klein de keuken is. Koppel er een speelse opdracht aan: tel de nissen in de wand of zoek de voederbak. Houd rekening met trappen en lage doorgangen.
Wat maakt deze grotwoning zo leerzaam?
Omdat je hier in één ruimte architectuur, ambacht en overleving ziet samenkomen. De slimme ventilatie, de cisterna, de compacte plattegrond: alles is ontworpen met schaarste in het achterhoofd. Je stapt even in het ritme van een familie uit 1900-1950, zonder romantisering.
Handige combinaties in de buurt
Loop na je bezoek door naar San Pietro Caveoso voor uitzicht over de kloof, of klim naar Santa Maria de Idris en San Giovanni in Monterrone voor rupestrische fresco’s. Zin in hedendaagse kunst? Dan is MUSMA een mooie tegenhanger, half palazzo, half grot. En vergeet niet een dikke snee pane di Matera te proeven.
Samengevat
De grotwoning Casa Grotta di Vico Solitario is klein van formaat, maar groot in zeggingskracht. Je ziet hoe een Materaanse familie leefde, kookte, sliep en water verzamelde, en je begrijpt meteen beter hoe de Sassi hun status als werelderfgoed kregen. Ideaal als startpunt voor je dag in Matera of als compacte tussenstop met veel betekenis.