De Fontana Maggiore is de grote fontein van Perugia, precies in het hart van Piazza IV Novembre tussen de Cattedrale di San Lorenzo en het Palazzo dei Priori. Je staat hier op de plek waar in de late 13e eeuw voor het eerst water de acropolis bereikte. Vandaag is het de mooiste pauze van de stad: marmer, verhalen in reliëf en het constante ruisen van water.
Waarom deze fontein je bijblijft
Omdat kunst en stad hier samenvallen. De Fontana Maggiore is tegelijk waterpunt, stadsicoon en beeldencyclus. Je leest de maanden, dierenriem, Arti Liberali, Bijbelverhalen en Romeinse mythen in steen. En je voelt de stedelijke scène: studenten op de trappen, muziek, licht dat over roze en wit marmer glijdt.
Een korte geschiedenis van de Fontana Maggiore
De fontein ontstond rond 1275–1278 als viering van het nieuwe middeleeuwse aquaduct dat water vanaf Monte Pacciano naar het plein bracht. De technische held was de hydraulisch ingenieur Boninsegna Veneziano, die met een drukleiding water zó voerde dat het tegen de helling in de acropolis bereikte. Op 13 februari 1280 spoot hier voor het eerst water omhoog: een stedelijk wonder dat men niet snel vergat.
Het ontwerp werd geleid door de monnik-architect Fra Bevignate da Cingoli. Voor de beeldhouwwerken vertrouwde Perugia op de topkunstenaars Nicola en Giovanni Pisano. Aardbevingen en restauraties veranderden door de eeuwen heen details en volgorde van panelen, maar de algemene opzet bleef intact.
Wat je ziet: opbouw, materialen en iconen
De fontein bestaat uit twee geconcentreerde, veelhoekige bassins van marmer, bekroond door een bronzen bekken met een groep waterdraagsters waaruit het water sprenkelt.
Onderste bassin: versierd met in totaal 50 bas-reliëfs. Hier lees je de maanden met hun tekens van de dierenriem, de Liberale Kunsten met Filosofie, verhalen uit de Bijbel en de geschiedenis van Rome, plus symbolen als de Perugiaanse griffioen en de guelfische leeuw. Het is een encyclopedie in steen, bedoeld voor burgers van toen en nieuwsgierigen van nu.
Bovenste bassin: 12 zijden met 24 gladde panelen in roze steen uit Assisi, gescheiden door 24 witte marmeren beelden. Tussen heiligen, allegorieën en lokale figuren vormt het geheel een galerij van identiteit en geloof. Langs de rand loopt een gotische inscriptie met wensen voor de stad.
Materialen: een verfijnde mix van roze Assisi-steen en wit Carrara-marmer, met erboven het donkere brons van de waterdraagsters. Die kleurdriehoek maakt de fontein fotogeniek in elk seizoen.
De makers: techniek en beeldhouwershand
Fra Bevignate gaf de architectuur en stedelijke inpassing vorm; Boninsegna Veneziano bedacht de wateraanvoer over ongeveer 4 km zonder pompen, puur op drukverschil. De beeldtaal komt van Nicola en Giovanni Pisano, die met scherpe lijnen, levendige kledingplooien en compacte scènes het marmer tot verhalen maakten. Tussen de reliëfs ontdek je zelfs kleine arenden, een signatuurspoor van Giovanni.
Fontana Maggiore op het plein
De fontein vormt het middelpunt van Piazza IV Novembre, waar het religieuze en burgerlijke Perugia elkaar ontmoeten: de kathedraal aan de ene kant, het gotische Palazzo dei Priori aan de andere. Op zomeravonden, tijdens festivals, is dit het natuurlijke theater van de stad; op winterochtenden ligt het plein stil en helder, ideaal om details te lezen.
Praktisch: zo bezoek je de fontein
Toegang: de Fontana Maggiore staat in de open lucht en is altijd gratis te bekijken. Er zijn geen tickets of wachtrijen, alleen de stroom van het stadsleven om je heen.
Route: kom te voet via Corso Vannucci. Vanaf het station neem je de minimetrò naar het centrum en wandel je het laatste stuk. Het plein is autovrij en licht hellend.
Respect: leun niet over de randen en raak de panelen niet aan. Water en steen gaan al eeuwen samen; een beetje afstand helpt om dat zo te houden.
Fototips
Ochtendlicht tekent fijne schaduwen in de reliëfs; laat middaglicht geeft warm roze aan de Assisi-steen. Voor de panelen werkt een lichte tele goed, zodat je perspectief vlak houdt en details scherp pakt. Vergeet de overzichten niet: kader de fontein met de trappen van de kathedraal of de kant van het Palazzo dei Priori voor context.
Langs het aquaduct: bonuswandeling
Volg na je bezoek de Via dell’Acquedotto, het tracé van het middeleeuwse aquaduct dat hier eindigde. Het is een stille looplijn door stegen en bogen, met af en toe wijd uitzicht over de heuvels rond Perugia.
Leuke weetjes
De fontein inspireerde tijdgenoten: korte tijd later verrees in Fabriano een kleinere variant, de Sturinalto, naar dit model.
Na de aardbeving van 1348 werden panelen bij herstel niet altijd in hun oorspronkelijke volgorde teruggezet. Dat maakt het lezen vandaag soms een speurtocht, maar ook een spel.
Handig overzicht
In één oogopslag
- Naam: Fontana Maggiore (Grote fontein), Perugia.
- Periode: ca. 1275–1278; eerste water 13-02-1280.
- Architectuur & techniek: Fra Bevignate (ontwerp), Boninsegna Veneziano (aquaduct, ca. 4 km).
- Beeldhouwers: Nicola en Giovanni Pisano.
- Opbouw: twee polygonale bassins; 50 bas-reliëfs onder, 24 beelden boven; bronzen waterdraagsters als bekroning.
- Locatie: Piazza IV Novembre, tussen kathedraal en Palazzo dei Priori.
- Toegang: vrij te bezoeken; best licht in ochtend of late middag.
Combineer met
De Galleria Nazionale dell’Umbria in het Palazzo dei Priori, een blik in de kathedraal en een espresso op de trappen. Zo proef je Perugia’s kunst én ritme in één ronde.