De Etruskische put in Perugia, beter bekend als de Pozzo Etrusco, is een van die attracties die je niet “even meepakt” zoals een kerk of een plein. Je gaat letterlijk de diepte in. Onder een palazzo in het historische centrum daal je af naar een indrukwekkend staaltje Etruskische waterbouwkunde, uit een tijd waarin Rome nog niet de baas speelde in heel Italie.
En het mooiste is: je hoeft geen archeoloog te zijn om dit te waarderen. Je voelt het meteen. Koele lucht, massief steen, een echo die net iets langer blijft hangen dan normaal. Dit is Perugia onder Perugia, en dat maakt het bezoek zo leuk voor jou als Nederlandse reiziger die wel houdt van een beetje “verborgen stad”.
Etruskische put in Perugia: wat is de Pozzo Etrusco precies?
In het Nederlands is “pozzo” gewoon een put. Maar verwacht geen schattige dorpsput met een emmer aan een touw. De Pozzo Etrusco is een enorme, cilindrische waterconstructie die in de tweede helft van de 3e eeuw voor Christus wordt geplaatst. De schacht gaat tot ongeveer 37 m diep. Bovenin is de diameter rond de 5,6 m, waarna hij dieper naar beneden versmalt tot ongeveer 3 m.
Het bijzondere is niet alleen de schaal, maar ook hoe technisch dit is uitgevoerd. Je ziet grote blokken steen, travertijn platen en een constructie van zware stenen balken die zonder mortel zijn geplaatst. Het voelt bijna modern, terwijl het meer dan 2.000 jaar oud is.
Waarom bouwden de Etrusken zo’n gigantische waterput?
Perugia ligt hoog, op een heuvelrug. Dat is heerlijk voor uitzicht, maar minder handig als je water nodig hebt. In de Etruskische tijd was een betrouwbare watervoorraad letterlijk een levenslijn. De Pozzo Etrusco wordt gezien als een oplossing voor de watervoorziening van de oude stad, en experts gaan ervan uit dat het systeem eerst als cistern (waterreservoir) was bedacht en later is aangepast om dieper water te bereiken.
Wat je als bezoeker vooral meekrijgt: dit was geen klein project voor een rijke familie. Dit was infrastructuur op stadsniveau. Denk aan de mentaliteit achter Nederlandse dijken, maar dan in steen en onder de grond.
Waar vind je de ingang en hoe dichtbij is het centrum?
Je zit hier super centraal. De ingang van het ondergrondse gedeelte ligt bij Piazza Danti 18, via een doorgang die je naar de ruimtes onder Palazzo Sorbello brengt. Vanaf Piazza IV Novembre en de Fontana Maggiore is het maar een paar minuten lopen. Dat maakt het ideaal om te combineren met je wandeling door het centrum.
Leuk detail: op straatniveau hoort er ook een “mond” bij de put, de putrand die in de buurt te vinden is op Piazza Piccinino. Het is een grappig moment als je eerst boven staat en daarna beseft hoeveel er onder je voeten gebeurt.
Wat je tijdens de bezoekroute ziet
De ervaring is compact, maar sterk. Je start meestal in een ontvangstruimte waar je een korte introductievideo ziet. Daarna ga je via trappen naar beneden en kom je bij de kern: de enorme schacht, de steenmassa en de constructie die het geheel afsluit.
De travertijn platen en de “trussen” van 8 ton
Een van de meest indrukwekkende elementen is de overkapping van travertijn platen die wordt gedragen door een systeem van stenen balken, vaak beschreven als een soort “trussen”. Elke balk weegt ongeveer 8.000 kg. Het is zo’n detail dat je brein even laat haperen: hoe kregen ze dit daar, en hoe kregen ze het precies op z’n plek zonder moderne machines?
De moderne loopbrug, zonder het oude weg te drukken
Om je veilig te laten kijken is er een glazen en stalen loopbrug aangebracht waarmee je boven de opening kunt staan en in de diepte kunt kijken. Het moderne materiaal contrasteert met de oude stenen, maar op een goede manier. Het helpt je juist om de schaal te voelen, zonder dat je bezoek een avonturenpark wordt.
Voor wie is dit een aanrader?
Als je houdt van geschiedenis, techniek, of gewoon van plekken die net even anders zijn, dan ga je dit leuk vinden. Ook als je Perugia al een paar keer hebt gezien, geeft de Pozzo Etrusco je een extra laag bij de stad. Letterlijk.
Wel even eerlijk: je gaat naar beneden via trappen en je zit onder de grond. Heb je moeite met steile trappen, ben je erg claustrofobisch of reis je met iemand die slecht ter been is, dan kan dit minder geschikt zijn. De ervaring is vooral “kijken en voelen”, niet “rondslenteren met een kinderwagen”.
Praktische tips: tijdstip, duur en kaartjes
Duur: reken op een kort bezoek, vaak rond de 20 minuten, afhankelijk van hoe lang je zelf de tijd neemt om te kijken en te lezen.
Openingstijden: die kunnen per seizoen of bij evenementen veranderen. Vaak is het overdag open, met een vaste sluitdag in de week. Check daarom altijd even de actuele tijden voordat je gaat, zeker buiten het hoogseizoen.
Tickets: er is meestal een los ticket voor de put, en vaak bestaan er ook combinatickets met bijvoorbeeld de Casa Museo in Palazzo Sorbello. Dat is handig als je een middag “verborgen Perugia” wilt doen zonder steeds opnieuw te betalen.
Zo combineer je de Pozzo Etrusco met de rest van Perugia
De Etruskische put werkt perfect als tussenstop in je wandeling door het centrum. Een logische route is: eerst Piazza IV Novembre met de Fontana Maggiore, dan even de diepte in bij de Pozzo Etrusco, en daarna weer naar boven voor licht en koffie.
Heb je nog energie, dan is dit ook een mooie combinatie met andere “ondergrondse” of historische plekken in Perugia. Denk aan een bezoek aan Rocca Paolina voor dat typische gevoel van gangen en lagen geschiedenis, of juist een rustige wandeling richting Corso Vannucci en de uitzichtpunten bij de kathedraal.
Mijn kijk-tip: wat je niet moet missen
Als je beneden staat, kijk dan niet alleen recht naar beneden. Kijk ook naar de steenbewerking aan de wanden, naar hoe de schacht bovenin breed is en dieper versmalt, en naar de manier waarop de travertijn elementen in elkaar grijpen. Het is precies die combinatie van eenvoud en precisie die dit zo indrukwekkend maakt.
En als je foto’s maakt: probeer ook een foto waarbij je iemand op de loopbrug mee in beeld hebt. Dan zie je pas echt hoe groot die opening is. Het is het verschil tussen “mooie put” en “wow, dit is een ondergronds bouwwerk”.
Waarom dit een van de mooiste verrassingen van Perugia is
Perugia is bovengronds al sfeervol met haar steegjes, trappen en uitzicht. Maar de Pozzo Etrusco laat je zien hoe lang deze stad al slim moest zijn om te overleven. Water regelen, bouwen op hoogte, denken in generaties. Je stapt even uit de espresso en de etalages, en je staat in een wereld waar alles draait om steen, gewicht en techniek.
Als je daarna weer buiten komt en het zonlicht op de gevels ziet, voelt de stad net iets rijker. Alsof Perugia je net een geheim heeft verteld. En dat is precies wat je wil op reis, toch?