De doopkapel van San Giovanni in Siena (Italiaans: Battistero di San Giovanni) is zo’n plek waar je blik vanzelf omhoog gaat. Je staat onder de apsis van de kathedraal, in een gotische ruimte die koel en licht tegelijk aanvoelt. Het hart is het doopvont in marmer en brons; de koepel en gewelven schitteren van de vijftiende-eeuwse fresco’s. Ideaal als je Siena niet alleen wilt zien, maar ook begrijpen.
Waar ligt de doopkapel?
De ingang ligt aan de Piazza San Giovanni, letterlijk tegen de achterzijde van de kathedraal. Je bereikt de deur via de korte trap vanaf het plein of via de monumentale trap die omhoogloopt naar Piazza Jacopo della Quercia. Handig: alles ligt op loopafstand in het middeleeuwse centrum.
Doopkapel van San Giovanni: geschiedenis in het kort
De bouw vond plaats in de 1310–1320-er jaren en wordt vaak toegeschreven aan de bouwmeester Camaino di Crescentino. In de tweede helft van de 14e eeuw begon men aan de marmeren gevel, die onaf bleef in het bovenste deel. Intussen groeide binnen een rijk decorprogramma, dat in de 15e eeuw zijn hoogtepunt bereikte met fresco’s en sculptuur.
Architectuur: gotiek met een Sienees accent
Van buiten herken je de afwisseling van wit en donker marmer, verwant aan de kathedraal. Binnen opent zich een driebeukige ruimte met kruisgewelven. De maat is menselijk: twee traveeën diep, ritmisch door kolommen en bogen. Het licht valt gefilterd binnen en laat het stucwerk en de schilderlagen zacht glanzen.
Het doopvont: marmer, brons en topnamen
Centraal staat het zeshoekige doopvont (1417–1431), een zeldzame samenwerking tussen de grootste beeldhouwers van die tijd. De bronzen reliëfs vertellen de verhalen van Johannes de Doper; ertussen staan de deugden in brons. Bovenop rijst een rijk gebeeldhouwd ciborie op met profeten en een marmeren Johannes de Doper.
Let op deze highlights:
“Het Banket van Herodes” en de bronzen deugden Geloof en Hoop door Donatello (ca. 1427–1429). De dans van Salomé lijkt bijna te bewegen.
“De Doop van Christus” en de “Gevangenneming van de Doper” door Lorenzo Ghiberti (1427): elegante lijnen en gouden glans.
Paneelreliefs en de marmeren Johannes de Doper op de bekroning door Jacopo della Quercia (ca. 1427–1429): krachtige figuren en helder verhaal.
Giovanni di Turino leverde pakkende scènes uit het leven van de Doper en enkele speelse bronzen putti op de bekroning. Een vijfde putto uit de reeks bevindt zich vandaag in Berlijn.
Fresco’s die je blik sturen
De gewelven zijn tussen 1447 en 1450 beschilderd door Vecchietta en medewerkers met de Artikelen van het Credo: twaalf themazaken die als een visueel credo over de plafonds lopen. Op de bogen en aan de apsis zie je daarnaast taferelen rond Maria en de Passie, zodat geloofsleer en emotie elkaar aanvullen. Neem even plaats in het midden en laat het programma zich laag voor laag ontvouwen.
Zo bekijk je de doopkapel als een pro
1. Buiten beginnen: bestudeer de onafgewerkte gevel. De onderzone in marmer en het sober gehouden bovendeel vertellen samen het bouwverhaal.
2. Binnen cirkelen: loop eerst een ronde om het doopvont, daarna omhoog kijken naar de gewelven. Zo mis je geen details.
3. Close-up: kies één bronzen paneel en lees het als een strip: personages, gebaren, schaduwen in het vergulde brons.
Praktisch: tickets, tijden en rust
Toegang: de doopkapel maakt deel uit van het kathedraalcomplex. Vaak is een combiticket beschikbaar waarmee je ook de kathedraal, de crypte of het museum bezoekt. Ter plekke kies je wat past bij je tijd en interesse.
Openingstijden: wisselen per seizoen; overdag is de doorloop goed. De doopkapel is doorgaans rustiger dan de hoofdingang van de kathedraal.
Kleding en gedrag: respecteer de stilte, raak fresco’s en marmer niet aan en fotografeer zonder flits.
Toegankelijkheid: er zijn enkele traptreden bij de ingang; binnen zijn de vloeren grotendeels vlak. Vraag zo nodig hulp aan het personeel.
Beste moment en fototips
’s Ochtends heb je zacht licht en minder bezoekers. In de namiddag geeft schuin zonlicht extra diepte aan de bronzen reliëfs.
Standpunten: een diagonaal shot vanaf de hoek van het schip vangt zowel het doopvont als de gewelven. Zoom in op handen, gezichten en details van email en verguldsel.
In de buurt: zo combineer je je bezoek
Plan een kathedraal-drieluik: doopkapel, kathedraal en het Museo dell’Opera met uitzicht vanaf de Facciatone. Sluit af met een wandeling naar de Piazza del Campo voor de schelpvorm en een espresso.
Kleine weetjes
Naam met betekenis: San Giovanni verwijst naar Johannes de Doper, patroon van doopkapellen in heel Italië.
Onvoltooid is ook charme: de onafgewerkte gevel maakt de bouwfasen leesbaar en geeft de kapel haar typische Sienese karakter.
Samengevat
De doopkapel van San Giovanni is een compacte schatkamer: gotische architectuur, een doopvont waarin de vroege renaissance tot leven komt, en fresco’s die je blik leiden. Een stille, betekenisvolle halte onder de kathedraal, perfect te combineren met de rest van Siena.