De doopkapel van Novara is zo’n plek waar je buiten langsloopt en binnen blijft hangen. Achter de zuilen van het quadriportico van de kathedraal schuilt een compacte bakstenen rotonde. Sober aan de buitenkant, rijk aan de binnenkant: precies het contrast dat deze 5e-eeuwse doopkapel onvergetelijk maakt.
Waar ligt de doopkapel van Novara?
Je vindt de doopkapel in het hart van Novara, pal tegenover de Duomo, in de stille hof van het quadriportico dat in de 19e eeuw is aangelegd. Door die ligging zie je haar niet meteen vanaf de straat; zodra je onder de colonnade staat, verschijnt de bakstenen trommel en de kleine lantaarn erboven.
Korte geschiedenis: van vroege kerk tot stadssymbool
De doopkapel is het oudste bewaard gebleven gebouw van de stad. Op basis van bouwonderzoek wordt de bouw meestal in de eerste helft van de 5e eeuw geplaatst. Ze verrees op een plek die al in de Romeinse tijd in gebruik was, wat je merkt aan archeologische vondsten onder de vloer.
Rond de 11e eeuw werd het volume verhoogd en kreeg de kapel een beschermende tiburio met koepel. In de 16e–17e eeuw volgden nieuwe beschilderingen en devotie-elementen. Tijdens restauraties in 1959–1966 kwam in het midden de oorspronkelijke doopvijver weer tevoorschijn: een achtkantige bak voor de doop door onderdompeling.
Binnen: fresco’s, font en laat licht
Stap naar binnen en laat je ogen wennen. In de gordel bovenin zie je een zeldzame romaanse frescocyclus (begin 11e eeuw) met scènes uit de Apocalyps. Op een van de wanden is later het Laatste Oordeel geschilderd (15e eeuw, toegeschreven aan Giovanni de Campo). In verschillende nissen ontdek je 17e-eeuwse taferelen, onder meer van een volgeling van Morazzone en van Pier Francesco Gianoli.
In het midden zie je de resten van de octagonale doopvijver. Eeuwenlang gebruikte men in plaats daarvan een antieke, ronde Romeinse urn (2e eeuw) als waterreservoir; die staat nu in een wandnis. Het gefilterde daglicht en de verweerde verf zorgen voor die typische, stille sfeer waar dit gebouw om beroemd is.
Architectuur: een vroegchristelijk octagon in cijfers
De ruimte heeft een achtkante plattegrond met afwisselend rechthoekige en halfronde nissen. Tussen de nissen staan marmeren spolia-kolommen met korinthische kapitelen, hergebruikt uit een Romeins gebouw. De maximale binnenbreedte is circa 10,5 m; de hoogte tot de top van de centrale calotte is ongeveer 21,5 m. Hier en daar zie je nog resten van de oude opus sectile-vloer in zwart-wit marmer.
Waarom je hier wilt komen
Omdat je in een kwartier de overgang van Romeins naar Christelijk letterlijk ziet gebeuren. De doopkapel van Novara is compact, overzichtelijk en rijk aan details: van de Apocalyps-fresco’s bovenin tot de eenvoudige baksteen onderaan. Een perfecte stop als je van de Duomo naar het Broletto of de basiliek van San Gaudenzio loopt.
Bezoek: tijden, tickets en toegankelijkheid
Opening: de doopkapel maakt vaak deel uit van de route van de Musei della Canonica. Openingstijden variëren per seizoen; in het weekend is er meestal middagopenstelling, doordeweeks vaak op reservering. Check ter plekke of via de musea de actuele tijden.
Toegang: soms is de toegang gratis, soms hoort de kapel bij een combiticket met de musea van de kanunniken. Ook dat wisselt per periode. Groepen reserveren het best vooraf.
Toegankelijkheid: houd rekening met een drempel en een smalle toegang; volledig drempelvrij is de kapel meestal niet. Vraag zo nodig om assistentie bij het personeel van de Canonica.
Zo kijk je met meer plezier
1) Neem even afstand. Vanaf de hof onder de colonnade zie je mooi de bakstenen trommel en de kleine lantaarn bovenop. Het contrast met de lichte zuilen levert je eerste goede foto op.
2) Lees de ruimte. Loop de nissen rond: halfcirkel, rechthoek, halfcirkel. Dat ritme bepaalt de hele beleving en helpt je de octagon te begrijpen.
3) Kijk omhoog. De Apocalyps-scènes zitten hoog; met een paar passen achteruit zie je de compositie beter. Let op de meander-randen die de taferelen omlijsten.
Leuke weetjes
De Romeinse urn die men eeuwen als doopvont gebruikte draagt een inscriptie voor Umbrena Polla; na de opgraving van de originele vijver kreeg de urn een plek in de westelijke nis.
Oorspronkelijk had de doopkapel drie toegangen aan de oostzijde en vermoedelijk een klein atrium voor catechumenen. De huidige ingang volgt niet meer precies die middeleeuwse situatie.
De doopkapel werd gespaard bij de 19e-eeuwse herinrichting van het kathedraalplein onder Alessandro Antonelli, waardoor je vandaag een unieke mix ziet van vroegchristelijk en neoclassicistisch stadsdecor.
Combineer je bezoek
Duomo van Novara: stap via dezelfde hof de kathedraal in en bekijk de rustige, classicistische ruimte. De doopkapel ligt letterlijk aan je voeten wanneer je weer naar buiten loopt.
Broletto: op enkele minuten vind je deze middeleeuwse kern met binnenplaatsen en zalen. Fijn om het stadsverhaal rond te maken.
Basiliek van San Gaudenzio: de beroemde Antonelliaanse koepel torent boven de stad uit; van beneden af zie je fraai hoe oud en nieuw in Novara in elkaar grijpen.
Samengevat
Klein, oud en rijk: de doopkapel van Novara is een vroege christelijke ruimte met een 11e-eeuwse Apocalyps boven je hoofd en een 5e-eeuwse doopvijver aan je voeten. Een korte, intense stop die je bezoek aan Novara diepte geeft.