Het Diocesaan museum San Riccardo in Andria is het soort plek waar je de tijd even vergeet. Midden in het historische centrum, op Via Domenico de Anellis 46, stap je een helder, modern ingericht museum binnen dat je meeneemt door de kunst en het geloof van de stad. Vier niveaus, circa 1400 m², en een verrassend rijke collectie: perfect voor wie Puglia ook binnen wil proeven.
Waarom naar het Diocesaan museum San Riccardo?
Omdat je hier in één bezoek de ziel van Andria ziet. De zalen volgen een chronologische route van Middeleeuwen tot 20e eeuw. Alles kwam uit de kathedraal en de kerken van de stad: schilderijen, beeldhouwwerken, liturgisch textiel, zilverwerk en voorwerpen die generaties Andriesi hebben gebruikt. Het resultaat is geen anoniem kunstkabinet, maar een verhaal dat klopt van begin tot eind.
Wat je ziet in het Diocesaan museum San Riccardo
Een paar highlights die je niet wilt missen:
1) De relieken van San Riccardo. Andria’s patroonheilige is het hart van het museum. Je ziet een indrukwekkende opstelling rond zijn verering, met onder meer een zilveren afgietsel van de heilige’s hoofd, rijk textiel en voorwerpen die bij processies werden gebruikt. Dit is levende devotie, netjes uitgelegd en prachtig gepresenteerd.
2) Het marmeren bustebeeld van Francesco II del Balzo (ca. 1472). Toegeschreven aan Francesco Laurana (soms ook genoemd: Domenico Gagini), een van de fijnste portretkunstenaars van de 15e eeuw. Je ziet de hertog van Andria met de ingetogen waardigheid van een heerser aan het einde van zijn leven. Let op de inscriptie aan de halslijn en de manier waarop het licht over het marmer glijdt.
3) De Byzantijnse icoon “Madonna met Kind” (13e eeuw). Een zeldzaam, ontroerend paneel dat in Andria al eeuwen wordt vereerd. De strenge, heldere lijnen, de amandelvormige ogen en de gouden achtergrond geven je meteen het gevoel van een andere tijd.
4) Antonio Vivarini in Andria. Van deze Venetiaanse meester zijn in het museum drie panelen te zien (met o.a. Santa Chiara, Sant’Agostino en San Bernardino) die ooit deel uitmaakten van een groot polittico. De elegante handen, de heldere kleuren: het is Venetiaanse 15e eeuw op z’n best.
5) Een houten kruisbeeld uit de 14e eeuw en beelden uit een kerststal (15e eeuw). Ze laten zien hoe geloof eruitzag in huis en kerk, ver van de marmergalerijen van de hertogen.
Daarnaast vind je barok zilver, kelken en monstransen, geborduurde kazuifels en bisschoppelijke insignes die nog steeds glanzen onder de vitrineverlichting. Het museum spreekt de taal van materiaal: goud, zijde, hout en verf, telkens met een kort, duidelijk label erbij.
Context: San Riccardo en de stad
San Riccardo is de patroon van Andria. De band tussen heilige en stad is oud en tastbaar: in de kathedraal worden zijn relieken vereerd en in het museum zie je hoe die devotie in de 19e en 20e eeuw nieuw leven kreeg met processies, bruiklenen en restauraties. De museale opstelling maakt die wisselwerking zichtbaar, zodat je de stad meteen beter leest als je weer buiten staat.
Gebouw en route
Het museum is ondergebracht in een historisch pand in de binnenstad (het vroegere Palazzo Margiotta), volledig gerestaureerd en ingericht voor tentoonstellingen. Je loopt door vier verdiepingen met ruime zalen en een heldere routing: beneden vaak de oudste stukken, boven de latere perioden. De vitrines zijn laag en toegankelijk, labels zijn beknopt en informatief. Ideaal voor wie niet alleen wil kijken, maar ook wil begrijpen.
Bezoek: openingstijden, toegankelijkheid en praktische info
Openingstijden: meestal maandag t/m vrijdag 9:30–12:30 en 16:00–20:00. Zaterdag en zondag doorgaans op reservering. Bij feestdagen en evenementen kunnen tijden variëren; check vooraf even de actuele info.
Adres: Via Domenico de Anellis 46, midden in de oude stad, een paar minuten lopen van de kathedraal.
Toegankelijkheid: het museum is barrièrevrij en goed begaanbaar met een rolstoel of kinderwagen.
Rondleidingen: vraag bij de balie naar een korte introductie of een rondleiding. Groepen doen er goed aan vooraf te reserveren, zeker in het weekend.
Zo haal je het meeste uit je bezoek
Kijk van dichtbij: bij de icoon en de Vivarini-panelen zie je pas van dichtbij de fijne penseelstreken, de bladgoudranden en de subtiele arceringen.
Lees de labels: je leert verrassend veel over lokale werkplaatsen, schenkers en processies. Het verbindt de objecten met de straten waarin je loopt.
Foto’s: fotograferen zonder flits is vaak toegestaan. Zet je ISO iets omhoog; het licht is rustig en diffuus.
In de buurt: combineer slim
Kathedraal van Andria (Santa Maria Assunta e San Riccardo): loop na het museum even binnen voor het vervolg van het verhaal rond de patroonheilige.
Palazzo Ducale: een paar straten verder, voor wie de hertogelijke sfeer van Andria wil voelen.
Chiesa di San Domenico: hier stond vroeger het bustebeeld van Francesco II del Balzo; mooi als historische context.
Castel del Monte: het UNESCO-icoon ligt op circa 17–18 km van Andria, ongeveer 20–25 min rijden. Perfect als middag- of ochtenduitstap in dezelfde dag.
Museo del Confetto Mucci: zin in iets zoets? Dit kleine museum over amandelsnoep ligt in de oude stad; proef meteen een vers gemaakt confetto.
Beste moment en sfeer
Ochtend is prettig rustig; je hebt de zalen vaak bijna voor jezelf. In de namiddag warmt het licht op en glanzen de zijde en het goud extra mooi in de vitrines. In de zomermaanden is het binnen aangenaam koel.
Weetjes om indruk te maken
Het Diocesaan museum werd opgericht in 1972 en heropend in 2019 in de huidige, ruime opstelling. Het groeide uit tot een vernieuwd centrum voor kunst, devotie en publieksactiviteiten in Andria.
Het museum toont meer dan 200 werken, van middeleeuwse panelen tot modernere liturgische voorwerpen, allemaal met een directe link naar de kerken van de stad.
De Laurana-buste en de Vivarini-panelen leggen een onverwachte brug tussen Andria en de grote kunststeden van de Italiaanse 15e eeuw: Napels, Venetië en de Adriatische cultuurzone.
Samengevat
Het Diocesaan museum San Riccardo is compact, helder en rijk. Je wandelt in een uur van een 13e-eeuwse Byzantijnse icoon naar een Renaissance-portret en eindigt bij barok zilver en textiel. Ideaal om Andria te begrijpen vóór je de kathedraal binnenstapt of naar Castel del Monte rijdt. Neem de tijd, lees de labels en laat het materiaal spreken.