De Ligariana-toren is het stoere silhouet dat je meteen ziet als je Sondrio binnenwandelt. In het Italiaans heet hij “Torre Ligariana”, voor jou: de historische toren op Piazza Campello, naast de Collegiata dei Santi Gervasio e Protasio. Het is een 18e-eeuws baken met een helder doel: de tijd en het ritme van de stad bewaken, met een klokkenspel dat je tot in de stegen hoort.
Waarom de Ligariana-toren op je lijstje hoort
Compact centrum, grote aanwezigheid. De ruwe natuursteen, de hoge belfortboog en de klok op elke zijde maken de toren fotogeniek vanuit elke hoek. Hij functioneert zowel als stadstoren als campanile van de aangrenzende parochiekerk. Op het plein is het relaxed zitten bij de lage fontein en kijk je hoe de schaduw van de toren langzaam over de tegels schuift.
Waar staat hij precies?
Je vindt de toren midden in het historische hart, op Piazza Campello. Aan de ene kant staat het Palazzo Pretorio (het stadhuis), aan de andere kant de Collegiata. Dit is de plek waar religieuze en civiele macht elkaar eeuwenlang aankeken. Vanuit hier loop je zo naar Via Scarpatetti, het pittoreske wijkje met stenen huizen en houten balkons.
Korte geschiedenis: plannen, aanpassingen en een naam
De huidige toren werd in de 18e eeuw gebouwd, toen Sondrio de oude klokkentoren wilde vervangen. De naam verwijst naar de beroemde Valtellinese kunstenaar-architect Pietro Ligari, die meerdere ontwerpen maakte. Maar het uiteindelijke bouwwerk volgt die ideeën slechts gedeeltelijk: de uitvoering werd tijdens de bouw aangepast en vereenvoudigd door andere bouwmeesters. De eerste steen werd in 1740 gezegend; in de jaren erna evolueerde het project tot de toren die je nu ziet.
Architectuur: steen, ritme en een licht lanterntje
De Ligariana-toren is vierkant van plattegrond en opgedeeld in geledingen met smalle vensteropeningen. Bovenin zit de belfortlaag met vier grote rondbogen, één aan elke zijde. Daarboven een bescheiden lantaarn met bol en kruis. Aan de voet ligt een verhoogde sokkel met een lage stenen fontein en zitranden. Het geheel oogt streng maar harmonieus, en de ruwe grijze steen past prachtig bij de berglucht en het licht van de Valtellina.
Het klokkenspel: 9 stemmen, ruim 8 ton
Een leuk detail voor klokkenliefhebbers: in de toren hangt een concert van 9 klokken (acht in toonladder plus een semitoon), samen ruim 8 ton. Het huidige stel werd in de jaren 1930 gegoten door de fonderia Ottolina uit Seregno. Als je geluk hebt, ben je er precies bij wanneer de klokken samen de piazza vullen met een warme, volle klank. Dat moment geeft je bezoek meteen een andere dimensie.
Hoe hoog is de toren?
De hoogte wordt meestal opgegeven als ongeveer 59 m. Je merkt het vooral als je de toren vanaf de steegjes achter de Collegiata ziet opduiken, of vanaf de helling richting Castel Masegra: de toren is hoger dan de dakenzee en is daarmee hét oriëntatiepunt in het compacte centrum.
Bezoekervaring: wat zie en doe je hier?
Begin op het plein en loop een rondje om de sokkel. Kijk naar de kleurverschillen in de steen en naar de klokcijfers onder de belfortbogen. De toren staat los van de kerk, wat hem ook het aura van civiele toren geeft. Een beklimming is meestal alleen bij speciale openstellingen of rondleidingen mogelijk; informeer bij het infopoint of bij de kerk. Geen toegang? Dan nog blijft het een mooie stop voor foto’s en het stadsgeluid.
Praktische tips
Beste moment: in de late namiddag warmt de steen mooi op in het licht. In de zomer is de ochtendlucht frisser. Tijdens feestdagen of zondagochtend hoor je vaker de klokken, wat de sfeer compleet maakt.
Duur: reken op 15–30 minuten voor de toren en de piazza. Neem extra tijd voor de Collegiata en een koffie op of rond het plein.
Toegankelijkheid: de Piazza Campello is vlak en autoluw. Toegang tot de toren zelf hangt af van evenementen of rondleidingen; vraag ter plekke naar de opties.
Zo kom je er
Met de trein: er rijden doorgaans rechtstreekse regionale treinen van Milano Centrale naar Sondrio. Je bent ongeveer 2–2,5 uur onderweg, met overdag meestal elk uur een verbinding. Vanaf station Sondrio wandel je in 10–15 minuten naar Piazza Campello. Reis je al in Lombardije, dan zijn er ook directe treinen vanuit Monza met een reistijd rond de 2 uur.
Met de auto: Sondrio ligt in de Valtellina langs de SS38. Parkeer aan de rand van het centrum en wandel het laatste stuk; het hart van de stad is prettig om te voet te verkennen.
Combineer met deze highlights
Collegiata dei Santi Gervasio e Protasio: direct naast de toren. Binnen zie je werken van Lombardische kunstenaars en proef je de gelaagde bouwgeschiedenis.
MVSA – Museo Valtellinese di Storia e Arte: het stadsmuseum in Palazzo Sassi de’ Lavizzari vertelt je het verhaal van de valleien en van families als de Ligari.
Scarpatetti: het oude wijkje met stenen muurtjes en houten galerijen begint op een steenworp van het plein. Perfect voor een korte fotowandeling.
Castel Masegra: boven de stad. Vanaf de paden rond het kasteel krijg je een mooi uitzicht op de toren en de daken van Sondrio.
Mini-wandelingen voor een mooi uitzicht
Wil je de toren in zijn omgeving zien? Wandel de Salita Ligari op, een traproute met ongeveer 200 treden die je snel naar de flanken van de heuvel brengt. Kijk onderweg even achterom: de toren en de Collegiata tekenen dan helder af tegen de vallei en de Alpen aan de horizon.
Veelgestelde vragen
Kun je de Ligariana-toren beklimmen?
Soms, tijdens speciale openingen of rondleidingen. Informeer bij het toeristenbureau of bij de parochie. De buitenzijde en het plein zijn altijd vrij te bezoeken.
Wat kost een bezoek?
De piazza en het exterieur zijn gratis. Voor eventuele rondleidingen of kerkbezoek kunnen aparte regels gelden.
Hoeveel tijd heb je nodig?
20–30 minuten voor toren en plein. Reken een uur extra als je ook de Collegiata en het MVSA meeneemt.
Wanneer luiden de klokken?
Vaak rond vieringen en op feestdagen. In de zomermaanden hoor je ze meestal vaker in de late ochtend of namiddag.
Wist-je-dat
De eerste ontwerpen van Pietro Ligari waren ambitieus en hoger, maar de uiteindelijke toren werd vereenvoudigd tijdens de bouw. De 9 klokken die je nu hoort, dateren uit de jaren 1930 en vormen samen een harmonieus, zwaar klanklichaam. En hoewel hij naast de kerk staat, is de toren in het stadsbeeld ook altijd een beetje de civiele wachter van Sondrio gebleven.
Samengevat: de Ligariana-toren is geen spektakelstuk vol tierlantijnen, maar een zuivere, krachtige toren die Sondrio zijn profiel geeft. Ga zitten bij de fontein, luister naar de klokken en kijk hoe het plein leeft. Dat is precies wat deze plek zo prettig maakt.