De Chiesa della Martorana (Santa Maria dell’Ammiraglio) in Palermo is zo’n plek die je van buiten bijna kunt missen. Je staat op Piazza Bellini, je ziet kerken naast elkaar, je hoort scooters in de verte, en dan stap je een kerk binnen waar het plots voelt alsof iemand het licht harder heeft gezet. Niet door lampen, maar door gouden mozaieken die al eeuwenlang hetzelfde doen: je blik omhoog trekken en je even stil maken.
Dit is Palermo op z’n best: een mix van culturen, talen en stijlen in één compacte ruimte. In deze gids neem ik je mee door het verhaal en vooral door wat jij als bezoeker wil weten: wat je zeker moet zien, hoe je je bezoek plant, en hoe je de Martorana-kerk slim combineert met de mooiste stops in de buurt.
Martorana-kerk Palermo: waarom je hier echt naar binnen wil
Palermo heeft veel kerken. Echt veel. Dus waarom precies deze?
Omdat de Martorana-kerk een “wow” geeft in 3 seconden. Je hoeft geen kunstkenner te zijn. Je stapt binnen, je kijkt omhoog, en je snapt meteen waarom mensen hier speciaal voor omlopen.
Omdat dit een samenvatting is van Sicilië. Normandisch, Byzantijns, later barok. Geen strak één-stijl-verhaal, maar een plek die met de eeuwen heeft meegeleefd.
Omdat hij perfect ligt. Je bent hier midden in het centrum. Ideaal als korte stop, maar ook als onderdeel van een rustig wandelrondje.
Wat is de Chiesa della Martorana precies?
De officiële naam is Santa Maria dell’Ammiraglio, maar bijna iedereen zegt La Martorana. De kerk werd in 1143 gesticht door Giorgio d’Antiochia (George of Antioch), de “admiraal” van koning Roger II. Dat verklaart ook de naam “dell’Ammiraglio”.
De bijnaam Martorana komt later, door het nabijgelegen benedictijnse vrouwenklooster dat in 1194 werd gesticht en verbonden is met de naam Martorana. In de 15e eeuw kwam de kerk onder invloed van dat klooster, en vanaf dat moment bleef die tweede naam hangen. Handig om te onthouden: als locals “Martorana” zeggen, bedoelen ze dus deze kerk, op Piazza Bellini.
Vandaag heeft de plek nog een extra laag: de kerk is verbonden met de gemeenschap die de Byzantijnse ritus volgt (Italo-Albanees), wat je soms merkt aan de liturgie en de sfeer tijdens diensten. Het is dus geen “dode” monumentkerk, maar een plek die nog steeds gebruikt wordt.
Het hoogtepunt: de mozaieken die je niet vergeet
Oké, eerlijk: je komt voor de mozaieken. En dat is terecht. Neem jezelf één simpele opdracht voor: kijk langzaam. Niet één snelle scan en door, maar echt even landen. De Martorana is klein, dus je kunt makkelijk twee of drie keer hetzelfde stuk bekijken en telkens iets nieuws zien.
Christus Pantocrator in de koepel
Als je binnen bent, kijk je automatisch omhoog naar de koepel met Christus Pantocrator. Dit beeld is typisch Byzantijns: krachtig, rustig, bijna alsof het je blik terug “vasthoudt”. De gouden achtergrond maakt het extra intens, zeker als het buiten fel licht is en je ogen nog moeten wennen.
Een processie van apostelen en verhalen in beeld
Rondom zie je figuren die in een ritmische volgorde geplaatst zijn. Het mooie is: het voelt als een soort visuele muziek. Zelfs als je niet weet wie wie is, werkt het. Je merkt dat deze kunst gemaakt is om te “lezen” met je ogen, zoals mensen vroeger verhalen lazen in beelden.
Roger II die gekroond wordt
Een van de beroemdste scènes is die van koning Roger II die de kroon ontvangt van Christus. Dat is niet alleen mooi, het is ook politiek: het laat zien hoe macht, religie en koninklijke legitimiteit in het middeleeuwse Sicilië met elkaar verweven waren. En jij staat er nu gewoon onder in je vakantieshirt. Palermo is soms absurd op de beste manier.
Giorgio d’Antiochia aan de voeten van Maria
Ook bijzonder: een mozaiek waarin Giorgio d’Antiochia zelf wordt afgebeeld, knielend bij de Maagd Maria. Het is een soort “handtekening” van de stichter. Niet subtiel, wel historisch goud waard.
Waarom de Martorana zo anders voelt: een mix van stijlen
Wat de Martorana-kerk extra interessant maakt, is dat je er niet één stijl ziet. Je ziet lagen. Het Normandisch-Byzantijnse hart is de basis, maar door de eeuwen heen zijn er aanpassingen en toevoegingen geweest. Daardoor krijg je die typische Palermo-ervaring: een gebouw dat niet “af” is in één periode, maar dat door de tijd heen verandert zoals de stad zelf.
Praktisch betekent dat voor jou: blijf niet alleen in “mozaiek-modus”. Kijk ook naar vormen, bogen, kapellen en hoe ruimtes in elkaar overlopen. De Martorana is een les in Sicilië zonder dat iemand je een les geeft.
Praktische info: openingstijden, tickets en gedrag
Omdat dit een actieve kerk is, kunnen tijden veranderen rond diensten en speciale dagen. Als richtlijn kun je meestal rekenen op:
Maandag t/m zaterdag: vaak open rond 10:00-13:00.
Zondag: doorgaans alleen dienst (vaak rond 11:00).
Tickets: reken op een kleine bijdrage (vaak rond EUR 2). Met bepaalde kerkelijke kortingsroutes in de stad kan het soms goedkoper zijn.
Kleding: hou het respectvol. Schouders en knieën bedekt is de veiligste keuze, zeker als je ook andere kerken die dag bezoekt.
Foto’s: meestal mag je fotograferen zonder flits. Flits verpest niet alleen de sfeer, het is ook gewoon niet nodig: het goud doet het werk al.
Tip: neem een beetje contant geld mee. In Sicilië is het nog steeds vaak handig bij kleinere toegangen.
De beste manier om te bezoeken (mijn favoriete mini-strategie)
Je hoeft hier geen uur te staan, maar met dit ritme haal je er veel meer uit:
1) 30 seconden stilte. Ga net binnen staan, kijk omhoog, doe niks. Gewoon kijken.
2) Eén rondje langs de randen. Loop langzaam en laat je ogen op details vallen: gezichten, handen, kleding, inscripties.
3) Terug naar het midden. Ga weer centraal staan en kijk nog eens naar de koepel. Je ziet nu meer dan bij binnenkomst.
4) Exit met een foto. Maak pas op het einde je foto’s. Anders kijk je door je scherm in plaats van naar de kerk.
Combineer slim: wat doe je rondom Piazza Bellini?
De Martorana is perfect als onderdeel van een “klein maar sterk” Palermo-blokje. Alles ligt letterlijk om de hoek.
Chiesa di San Cataldo
Direct naast de Martorana staat San Cataldo, herkenbaar aan de rode koepeltjes. Binnen is het juist sober en strak. Het contrast met de Martorana is heerlijk: van goud en verhalen naar stilte en eenvoud.
Santa Caterina d’Alessandria
Aan dezelfde zone vind je Santa Caterina, bekend om rijke decoratie en vaak ook om de zoete verleiding in de buurt (als je van Siciliaanse patisserie houdt, weet je genoeg). Dit is een fijne stop als je “nog één kerk” aankunt.
Quattro Canti en de oude stad
Vanaf Piazza Bellini loop je zo richting Quattro Canti, het theatrale kruispunt dat Palermo in vier stadsdelen snijdt. Onderweg kom je langs straten waar je vanzelf stopt voor arancine, koffie of gewoon omdat je een balkon ziet dat harder “Palermo!” roept dan je planning.
Marktsfeer: Ballarò of Vucciria
Wil je na de Martorana weer het straatleven in? Ga richting een markt. Het is de perfecte balans: eerst stille kunst, daarna luid leven. Palermo werkt het best in contrasten.
Beste moment van de dag
Ga zo vroeg mogelijk binnen. Niet alleen omdat het rustiger is, maar ook omdat je ogen dan beter “schakelen” naar het goud en de details. Later op de dag kan het drukker aanvoelen, en dan verlies je net dat intieme effect dat deze kerk zo sterk maakt.
En nog iets: als je Palermo bezoekt in warme maanden, is dit ook een top “koelte-stop”. Even uit de zon, even ademhalen, even iets moois dat geen energie kost.
Leuke details om op te letten
De gezichten: Byzantijnse mozaieken hebben een eigen blik en expressie. Niet realistisch zoals later in de renaissance, maar intens op een andere manier.
De goudachtergrond: het goud is niet “vlak”. Het leeft door kleine variaties in steentjes en licht.
De schaal: de kerk is compact. Dat maakt het juist zo krachtig: je staat dicht op het werk, niet op twintig meter afstand.
Kort samengevat
De Chiesa della Martorana (Santa Maria dell’Ammiraglio) in Palermo is een kleine kerk met een groot effect: Byzantijnse mozaieken, het verhaal van Roger II en Giorgio d’Antiochia, en een unieke mix van stijlen die je meteen laat voelen hoe Siciliaans Palermo is. Plan het als een rustige stop op Piazza Bellini, combineer met San Cataldo en een markt, en je hebt een Palermo-moment dat niet alleen mooi is, maar ook echt blijft hangen.