Je hoort ze al voordat je ze ziet: de Cascate di San Fele, een reeks watervallen die ontstaan door de sprongen van de torrente Bradano (ook Bradanello genoemd) in de Lucaanse Apennijnen.
Het water stroomt hier door een smalle vallei bij het dorp San Fele, in de provincie Potenza, en voegt zich verderop bij de Fiumara di Atella en daarna de Ofanto.
De omgeving is groen en koel, met beuken en kastanjes, en je loopt over bruggetjes en bospaden langs heldere poelen. Vrijwilligers hebben paden en muilezelroutes hersteld, waardoor je het gebied nu comfortabel kunt verkennen.
De lokale vereniging heet veelzeggend “U Uattënniérë”, naar de oude gualchiera (vollingmolen) die hier ooit op waterkracht draaide.
Korte geschiedenis en landschap
San Fele ligt in het noordwesten van Basilicata, in het heuvelland rond Monte Vulture. De watervallen zijn dus geen enkelvoudige val, maar een mozaïek van stroomversnellingen, glijbanen en bassins die de Bradano in duizenden jaren heeft uitgesleten.
Langs het water vind je resten van oude molens en eenvoudige waterwerken die in de jaren ’50 en ’60 zijn aangelegd om de erosie te temmen. Het geeft je wandeling een rustig, bijna tijdloos decor.
Routes bij de Cascate di San Fele
Het netwerk van paden is overzichtelijk en geschikt voor rustige wandelaars. De totale route is ongeveer 8 km met weinig hoogteverschil; je kunt makkelijk een korter lusje kiezen.
- Percorso “La Pineta”
Dit is de hoofdtoegang: ca. 700 m, zo’n 20 min lopen langs de Bradano. Je ziet hier ook de ruïnes van een oud molentje. - Percorso “Il Paradiso”
- Een kort pad van 300 m (ongeveer 10 min) naar een stille kom. In de zomermaanden zakt het waterpeil hier vaak en blijft er een dieper bassin over.
- Percorso “U Urtone”
- Iets ruiger, circa 1 km en reken op 1 uur met fotostops. Ideaal om een paar van de meest fotogenieke valletjes mee te pikken.
- “Le Gemelle”
Een heel kort toeristenpad (300 m, 10 min) naar de dubbele waterval waar de stromen Acquafredda en Bradano samenkomen.
Ervaringen: wat doe je hier?
Neem de tijd om te dwalen. Het pad kruist de beek meerdere keren over houten bruggetjes, je hoort het ruisen en voelt af en toe nevel op je armen. In de warme maanden kun je op sommige plekken even pootjebaden; volg altijd de borden en respecteer afrasteringen. Het water is zelfs hartje zomer fris.
Let onderweg op details: de groeven in de rotsen, mospakjes tussen de stenen, en de sporen van de oude watermolens. Het maakt de watervallen niet alleen mooi, maar ook een kleine les lokale geschiedenis.
Praktische tips
- Beste reistijd: voorjaar en herfst zijn ideaal, wanneer er meer water staat en het groen op z’n mooist is. In de zomermaanden is de waterstand vaak lager en kunnen sommige sprongetjes bijna droogvallen.
- Schoeisel: draag wandelschoenen met grip; paden kunnen glad zijn na regen.
- Duur: voor een kort lusje ben je 1 tot 2 uur kwijt; wie meerdere paden combineert, heeft makkelijk een halve dag nodig.
- Toegang: volgens de beheerders is toegang gratis; een donatie voor onderhoud door de vrijwilligers wordt gewaardeerd.
Hoe kom je er
San Fele ligt ten noordwesten van Potenza. Met de auto rij je vanaf Napels of Bari doorgaans in ongeveer 90 minuten de binnenlanden in, afhankelijk van verkeer en route. Ter plaatse volg je de borden naar de toegang bij La Pineta of de andere gemarkeerde parkeerpunten en startplaatsen.
Kleine woordenlijst ter plaatse
Je ziet hier en daar het dialectwoord “U Uattënniérë” op borden en kaarten. Dat verwijst naar de oude gualchiera, een vol-installatie voor wol, en is tegelijk de naam van de vrijwilligersvereniging die de paden onderhoudt.
Kortom: de Cascate di San Fele zijn een rustige, pure natuurervaring in Basilicata. Met korte, goed gemarkeerde paden, koele poelen en een vleugje lokale geschiedenis is dit een perfecte tussenstop op je rondreis door Zuid-Italië.