Grosseto verrast. Niet met een chaotisch, druk historisch centrum zoals sommige Toscaanse buren, maar met iets wat je meteen rust geeft: een complete ring van Medici-stadsmuren waar je zó overheen wandelt. En op die ring ligt een plek die tegelijk groen, historisch en een tikje ontroerend is: Bastione Rimembranza. In het Nederlands kun je dit het best een bolwerk noemen: een hoekige uitbouw van een vestingmuur, ooit puur militair, nu vooral gemaakt voor jouw wandeling, je foto’s en je pauze.
In deze gids ontdek je wat Bastione Rimembranza precies is, waarom het anders voelt dan de rest van de muren, hoe je er komt en hoe je het slim combineert met de mooiste stukken van Grosseto.
Wat is Bastione Rimembranza precies?
Bastione Rimembranza is een van de zes bolwerken die de stadsmuren van Grosseto vormen. Je vindt het aan de noordkant van de omwalling, niet ver van Porta Nuova, op het traject richting het grote bastioncomplex van de Fortezza (met het Cassero Senese). Het bolwerk zelf is dus onderdeel van een verdedigingssysteem, maar vandaag voelt het vooral als een stadspark op hoogte, met ruimte om rond te wandelen en even te blijven hangen.
Het bijzondere: dit bolwerk heeft een dubbele identiteit. Het is én een stuk 16e-eeuwse militaire architectuur én een Park van de Herinnering (Parco della Rimembranza), aangelegd als gedenkplek voor gesneuvelden. Daardoor wandel je hier niet alleen langs stenen en uitzichten, maar ook langs een duidelijke laag 20e-eeuwse geschiedenis.
Waarom je dit bolwerk wil bezoeken
Je kunt Grosseto bezoeken zonder ooit op de muren te klimmen, maar eerlijk: dan mis je precies wat de stad zo aangenaam maakt. Bastione Rimembranza is een perfecte stop omdat het drie dingen combineert:
1) Een relaxte wandeling op de muren. De omwalling is breed, groen en verrassend toegankelijk. Je wandelt letterlijk op de contouren van de stad.
2) Een gedenkplek met sfeer. Het park op het bolwerk is aangelegd als herinneringsruimte. Het is geen zwaar beladen plek waar je je ongemakkelijk voelt, maar eerder een rustige plek waar je vanzelf wat langzamer loopt.
3) Een logische schakel in een mooie route. Dit bolwerk ligt handig tussen Porta Nuova en het Fortezza-gebied. Ideaal als je een complete muurwandeling wil doen, of gewoon een mooi stuk wil meepakken zonder te plannen als een militair strateeg.
Een beetje geschiedenis, zonder schoolboek-vibes
Het bolwerk werd gebouwd in de tweede helft van de 16e eeuw, in de periode dat de Medici de stadsmuren van Grosseto moderniseerden. Het ontwerp wordt verbonden aan de militaire architect Baldassarre Lanci, terwijl de uitvoering van dit bolwerk rond 1576-1577 onder leiding stond van Simone Genga. Oorspronkelijk heette het bolwerk baluardo di San Francesco, naar de nabijgelegen kerk en het (vroegere) kloostercomplex.
Later veranderde de functie van de muren geleidelijk. In de 19e eeuw begonnen veel Toscaanse vestingwerken hun militaire rol te verliezen. In Grosseto werden de muren steeds meer een publieke ruimte. Op Bastione Rimembranza kwam in 1884 een buste ter ere van Giuseppe Garibaldi, waardoor het bolwerk een tijdlang ook als Bastione Garibaldi bekendstond.
Het echte kantelpunt kwam na de Eerste Wereldoorlog. In 1924 besloot de gemeente het bolwerk in te richten als Parco della Rimembranza, een herdenkingspark voor de gesneuvelden. Het park werd officieel ingewijd op 6 november 1927. In 1930 werd het herdenkingsmonument hier geplaatst en vanaf toen raakte de naam Bastione Rimembranza definitief ingeburgerd.
Wat je vandaag ziet en doet op Bastione Rimembranza
Verwacht geen ticketkassa, geen poortjes, geen wachtrij. Je komt hier voor de combinatie van wandelen, kijken en even pauzeren.
Het Parco della Rimembranza
Het herdenkingspark is aangelegd met groenstructuren rond een centraal punt. Je merkt het meteen: het is geen willekeurig plantsoen, maar een plek met een doel. Zelfs als je alleen even doorheen loopt, voelt het net iets stiller dan de straten eronder.
Het Monumento ai Caduti
In het bolwerk staat een monument voor de gevallenen. Je hoeft geen Italiaans te spreken om te begrijpen wat het betekent. Neem hier een minuut. Al is het maar om de plek te respecteren, en daarna weer vrolijk verder te slenteren zoals iedere reiziger dat mag doen.
De muren zelf: lijnen, hoeken en doorkijkjes
Als je van fotogenieke stadsdetails houdt: dit is jouw terrein. De bolwerkvorm zorgt voor mooie perspectieven langs de muren, met groen op de wallen en de stad net daarachter. Vooral bij zacht licht (’s Morgens of tegen het einde van de middag) zijn de schaduwen en de stenen textuur extra mooi.
De “archeologische wandeling” en wat ermee gebeurde
Tussen Bastione Rimembranza en het Fortezza-gedeelte werd begin jaren 60 een passeggiata archeologica ingericht: een soort openluchtstrook waar archeologische stukken werden opgesteld langs het pad. Denk aan stenen vondsten uit Etruskische en Romeinse tijd, die je tijdens het wandelen kon bekijken.
Door schade en vandalisme ontstond later discussie over veiligheid en behoud. Een deel van die stukken werd uiteindelijk verplaatst naar een nabijgelegen plek die speciaal als Giardino dell’Archeologia werd ingericht en in 2018 geopend werd. Praktisch voor jou: je kunt dus nog steeds een “archeologische” stop in je route opnemen, maar dan op een plek waar de objecten beter beschermd zijn.
Leuk om te weten: er zat ooit een gemeentelijk aquarium in het bolwerk
Dit is zo’n detail dat je alleen hoort als iemand uit Grosseto je rondleidt: in sommige ruimtes van het bolwerk zat tussen 1993 en 2016 een gemeentelijk aquarium, met zeeleven uit de Tyrreense Zee. Het is inmiddels weggehaald, maar het vertelt wel iets over hoe de stad haar vestingwerken niet als museumstuk ziet, maar als plekken die mee mogen veranderen met de tijd.
Waar ligt het en hoe kom je er?
Bastione Rimembranza ligt op de noordpunt van de stadsmuren, bij de zone rond Porta Nuova. Handig is dat de muren zelf je navigatie zijn: als je eenmaal op de omwalling wandelt, volg je gewoon de ring.
Te voet vanuit het centrum
Grosseto is compact. Vanuit de centrale straten wandel je in korte tijd naar de muren. Een praktische tip: ga eerst de muren op bij een toegangspunt dat voor jou logisch voelt, en werk dan richting Porta Nuova. Je merkt vanzelf wanneer je bij het bolwerk bent, omdat de muur daar een brede, hoekige uitstulping vormt.
Let op bij de oversteek bij Porta Nuova
Bij Porta Nuova zit een korte onderbreking in de ring, waar je even moet oversteken op straatniveau. Dat is geen drama, maar wel goed om te weten als je droomt van “een rondje zonder ooit af te dalen”. Daarna klim je weer omhoog en ga je verder.
Beste moment om te gaan
Omdat het een openluchtplek is, draait alles om licht en temperatuur.
In de lente en vroege herfst is het vaak ideaal: aangenaam wandelen en mooi licht. In de zomer is dit juist een fijne plek in de vroege ochtend of tegen de avond, wanneer de hitte zakt en locals weer buiten komen. In de winter heb je vaak extra rust en een helder, strak uitzicht.
Fotospots en kleine momentjes
Als je maar één foto wil maken: ga op de rand van het bolwerk staan en fotografeer langs de muur, zodat je de lijn “de stad rond” voelt. Wil je meer?
– Detailfoto’s: steenstructuren, oude randen, hoeklijnen van het bolwerk.
– Groen tegen steen: de combinatie van bomen en vestingwerk is hier extra sterk.
– Menselijke schaal: zet een vriend(in) of jezelf in beeld om te laten zien hoe breed de wallen zijn.
Combineer Bastione Rimembranza met deze plekken
Het bolwerk is het leukst als onderdeel van een mini-route. Dit werkt bijna altijd:
1) Een muurwandeling richting Fortezza en Cassero Senese
Loop vanaf Bastione Rimembranza door richting het Fortezza-gedeelte. Dat is het meest imposante stuk van de omwalling, met de citadelstructuur. Je krijgt hier een echt “vestinggevoel”, maar dan met vogels en joggers in plaats van kanonnen.
2) Koffie of gelato in het centrum
Na je wandeling daal je af naar de straten van Grosseto. De stad is niet overdreven toeristisch, dus je koffie voelt al snel “gewoon Italiaans”: staand aan de bar, korte espresso, en weer door. Of je kiest juist een terras, want je bent op vakantie, toch?
3) De Giardino dell’Archeologia als extra stop
Als je nieuwsgierig bent naar de archeologische stukken die ooit langs de muurwandeling stonden, kijk dan of je ook langs de Giardino dell’Archeologia komt. Het is een kleine extra omweg die je route meer diepte geeft.
Praktische tips
Toegang en kosten: Bastione Rimembranza is onderdeel van de stadswallen en in principe vrij toegankelijk. Er is geen ticket nodig voor de wandeling zelf.
Hoe lang heb je nodig? Voor het bolwerk alleen: reken op 15 tot 30 minuten inclusief foto’s. Combineer je het met een groter stuk muurwandeling, dan kun je er makkelijk 1 tot 2 uur van maken, afhankelijk van hoe vaak je stopt.
Schoenen: trek iets comfortabels aan. De route is eenvoudig, maar je loopt wel op een lange wandeling met af en toe trappen en overgangen.
Respect: omdat dit ook een herdenkingsplek is, is het fijn om je gedrag daarop af te stemmen. Je hoeft niet fluisterend te lopen, maar een tikje bewustzijn is wel zo netjes.
Kort samengevat
Bastione Rimembranza is een van de mooiste stukken van de stadsmuren van Grosseto: een historisch bolwerk uit de Medici-tijd dat later werd omgevormd tot herdenkingspark. Je komt hier voor een rustige wandeling, sterke fotolijnen, een klein moment van reflectie en een logische route richting de Fortezza. Als je Grosseto wil begrijpen zonder je hoofd vol te stampen met lijstjes, begin dan gewoon hier: op de muren, met de stad aan je voeten.