De basiliek van Sant’Apollinare Nuovo is het mozaïekenboek van Ravenna. In een paar stappen lees je er 1500 jaar geschiedenis, van de Ostrogotische koning Theodorik tot de Byzantijnen. De lichte baksteen buiten verbergt binnen kille marmerkoelte en een zee van goud. In deze gids ontdek je waarom dit UNESCO-icoon je niet mag missen en hoe je je bezoek slim plant.
Waarom de basiliek van Sant’Apollinare Nuovo zo bijzonder is
Omdat je hier nergens anders zo dicht langs vroege christelijke mozaïeken loopt. De kleur is nog fris, de figuren lijken te bewegen en het licht speelt met goud en steen. Bovendien ligt de basiliek op loopafstand van station en centrum, zodat je ze makkelijk combineert met andere hoogtepunten van Ravenna.
Waar ligt de basiliek en hoe kom je er?
De basiliek van Sant’Apollinare Nuovo staat aan de rand van het historische centrum, op ongeveer 10 tot 15 minuten lopen van station Ravenna. Vanaf Piazza del Popolo wandel je er in een paar rechte lijnen heen. Met de auto parkeer je aan de rand van de binnenstad en ga je te voet verder. Alles ligt compact; een halve dag volstaat om deze basiliek plus een of twee andere monumenten te zien.
Korte geschiedenis in vogelvlucht
Rond het jaar 500 liet Theodorik de Grote hier zijn paltsbasiliek bouwen, oorspronkelijk gewijd aan Christus de Verlosser. Na de Byzantijnse herovering in de 6e eeuw werd de kerk katholiek en aan San Martino toegewijd. In de 9e eeuw verhuisden volgens de traditie relieken van Sant’Apollinare naar deze plek en sindsdien heet ze Sant’Apollinare Nuovo. De cilindrische campanile is vroegmiddeleeuws en geeft de buitenzijde haar herkenbare silhouet. Sinds 1996 maakt de basiliek deel uit van het UNESCO-werelderfgoed van Ravenna.
Wat je ziet: een mozaïekroute in steen
Plattegrond De kerk heeft een basilicale opzet met drie beuken, gescheiden door een rij marmeren zuilen met Korinthische kapitelen. De blik wordt naar voren geleid, maar het verhaal speelt zich vooral af op de lange zijwanden.
Paneelreeksen met Christus Boven de ramen zie je scènes uit het leven van Christus: wonderen, gelijkenissen en momenten uit het passieverhaal. De achtergrond is vaak goud, de architectuur en landschappen doen bijna filmisch aan.
Processies langs beide wanden Onder de ramen loopt aan elke zijde een brede fries. Aan de ene kant trekken maagden in rijk versierde gewaden naar de troon van Maria met het kind; voorop lopen de Drie Koningen, met hun namen in de mozaïeken. Aan de andere kant schrijden de martelaren naar Christus. De ritmische herhaling van voeten, handen en gewaden maakt de stoeten hypnotisch.
Paleis en haven Aan de uiteinden herken je twee stedelijke iconen in mozaïek: het paleis van Theodorik en de haven van Classe. Let bij het paleis op de raadselachtige handjes tussen de zuilen, resten van figuren die later werden overschilderd of vervangen.
Zo lees je de mozaïeken zonder gids
Looptraject Start rechts achterin en loop langzaam naar voren; zo volg je de processie van maagden richting de Madonna. Steek voorin over en kom aan de andere zijde naar achteren, met de martelaren richting Christus.
Kleur en kleding Witte, groene en paarse accenten wijzen op status en symboliek. De Phrygische mutsen van de Drie Koningen verraden een oosterse herkomst in de verbeelding van toen.
Gezichten De blikken zijn gericht, de monden gesloten. De rust komt van het ritme; je ziet geloof dat in de pas loopt.
Architectuurdetails die je niet mag missen
Zuilen en kapitelen De marmeren zuilen vangen het zijlicht mooi. Kijk naar kleine bladmotieven en naar de subtiele variaties per kapiteel.
Ambo en koorzone Fragmenten van liturgisch meubilair tonen hoe woord en altaar ooit werden geënsceneerd. De overgang naar het koor is nuchter, zodat het mozaïekverhaal de hoofdrol houdt.
Campanile Buiten geeft de ronde toren Ravenna’s skyline een zacht accent. Een korte omweg rondom de apsis levert mooie contrastfoto’s van baksteen tegen lucht.
Praktische tips voor jouw bezoek
Tickets In Ravenna koop je vaak een combiticket voor meerdere monumenten. Handig als je ook het baptisterium of Sant’Apollinare in Classe wilt zien.
Openingstijden Verwacht een middagpauze. Zondagen kunnen een aangepast schema hebben. Plan daarom het mozaïekwerk bij voorkeur in de ochtend of eind namiddag.
Kleding en rust Het is een gebedsruimte. Bedekte schouders en een rustige toon passen bij de plek. Fotograferen zonder flits is meestal toegestaan.
Duur Reken op 30 tot 45 minuten voor een aandachtig bezoek. Met extra foto’s of een audiogids ga je richting een uur.
Toegankelijkheid De vloer is grotendeels vlak. Een kinderwagen of rolstoel kan doorgaans mee, al kunnen enkele drempels wat opletten vragen.
Fototips: goud, ritme en perspectief
Licht Vroege ochtend geeft zacht, koel licht binnen. Bij bewolking zijn kleuren homogeen en heb je minder reflectie.
Compositie Zet een mozaïekband horizontaal in je frame en laat een rij zuilen diagonaal meelopen. Zo krijg je diepte zonder drukte.
Detail Zoom in op handen, sandalen en de ingelegde patronen langs de randen. Een iets hogere ISO en vaste hand volstaan; flitsen is ongepast.
Route-idee: een mozaïekochtend in Ravenna
1. Sant’Apollinare Nuovo Start hier en laat je ogen wennen aan goud en ritme.
2. Battistero Neoniano Op loopafstand. De koepelmozaïeken zijn een ideale vervolgstap in je mozaïek-alfabet.
3. Piazza del Popolo Koffie op het plein voor even lucht en mensenkijken.
4. Mausoleum van Galla Placidia Sluit af met nachtblauw en sterren in een kleine, betoverende ruimte.
Met kinderen: kijken alsof je een strip leest
Vertel dat de muren een parade zijn. Laat ze de Drie Koningen zoeken, tel de lammetjes of de palmbomen en kijk wie de mooiste sandalen vindt. Zo blijft de aandacht vanzelf hangen.
Eten en drinken: Ravenna op je bord
Koffie en piadina Na je bezoek smaakt een piadina met zachte kaas en ham extra goed. Bars vind je op elke hoek richting het centrum.
Aperitivo Tegen zonsondergang is een glas lokaal wit met kleine hapjes de ontspannen finale van je mozaïekroute.
Veelgestelde vragen
Waarom heet het Sant’Apollinare Nuovo? De naam verwijst naar de latere toewijding aan Sant’Apollinare, nadat relieken naar deze kerk werden overgebracht. Het woord Nuovo onderscheidt haar van Sant’Apollinare in Classe.
Is dit dezelfde kerk als Sant’Apollinare in Classe? Nee. Die staat buiten het centrum, bij de oude haven van Classe. Beide horen bij het UNESCO-ensemble en vullen elkaar mooi aan.
Hoe druk is het? In de ochtend is het meestal rustiger. Groepen komen vaak in golven; wacht twee minuten en je hebt een bijna lege strook muur voor je lens.
Samengevat: zo haal je het meeste uit je bezoek
Kom buiten de piekuren, koop een combiticket en loop de basiliek van Sant’Apollinare Nuovo rustig rond met de processies als leidraad. Let op het paleis van Theodorik, de haven van Classe en de Drie Koningen. Sluit af met koffie op Piazza del Popolo en ga verder met een tweede monument. Zo proef je Ravenna’s ziel in goud en stilte.