De Basiliek van Santa Maria di Collemaggio is het spirituele hart van L’Aquila. Je herkent haar meteen aan de strak geometrische gevel in roze en witte steen en de drie roosvensters. Het is de plek waar Celestinus V in 1294 tot paus werd gekroond en waar elk jaar de Porta Santa opengaat voor de Perdonanza Celestiniana. In deze gids neem ik je mee langs geschiedenis, architectuur, beleving en praktische tips, zodat je bezoek soepel en betekenisvol is.
Waarom je Collemaggio wil zien
Je staat hier bij een van de mooiste voorbeelden van Abruzzese romaans-gotiek. De plek ademt rust: een open piazzale, de zachte tekening van het steenmozaïek en daarachter een sober, licht interieur. Tegelijk is het een levende plek, waar traditie en gemeenschap elk jaar samenkomen tijdens de Perdonanza. Voor wie cultuur, natuur en stilte wil combineren, is Collemaggio een perfecte eerste stop in L’Aquila.
Korte geschiedenis: van kluizenaar tot paus
De oorsprong van de basiliek hangt samen met Pietro da Morrone, de kluizenaar die later paus Celestinus V werd. In 1287 werd het terrein verworven; de bouw startte in 1288 en de kerk werd al in 1289 gewijd. Op 29 augustus 1294 vond hier de pauselijke kroning plaats. Celestinus stelde toen een bijzondere volle aflaat in voor wie tussen 28 en 29 augustus, berouwvol, Collemaggio bezoekt. Daaruit groeide de Perdonanza Celestiniana, die tot vandaag doorgaat.
Architectuur: geometrie en licht
De gevel is een les in ritme: vierkante patronen van roze en witte steen, drie portalen met ronde bogen en erboven drie roosvensters. Let op hoe de vlakke gevel werkt als een gordijn waar het licht over glijdt, zonder torenhoge bekroningen. Rondom vind je een klooster met fonteintje en, aan de zijkant, een asymmetrisch torenstompje dat herinnert aan aardbevingen uit het verleden. Binnen is het nuchter en ruim: drie beuken, weinig opsmuk, veel adem.
Porta Santa en Perdonanza: een uniek ritueel
Ieder jaar, van de vespers van 28 augustus tot de vespers van 29 augustus, gaat de Porta Santa open. Pelgrims gaan in processie de drempel over voor de aflaat die Celestinus V instelde. Het geheel – processies, kaarsen, gezang – heet de Perdonanza Celestiniana en staat sinds 2019 op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed. Ook buiten die dagen is de deur een symbool: een herinnering dat verzoening onderdeel is van het DNA van deze stad.
Wat je binnen ziet
Loop na binnenkomst even recht door naar het einde van de rechterzijbeuk: daar ligt paus Celestinus V. Zijn grafmonument uit 1517, toegeschreven aan Girolamo da Vicenza, is fijn gedetailleerd en vormt een stille tegenhanger van de strakke gevel. Kijk ook omhoog naar het 18e-eeuwse, vergulde houten orgel en zoek de restanten van 14e-eeuwse fresco’s die hier en daar weer zichtbaar zijn na restauraties. Het is geen museum, maar een gebedsruimte: spreek zacht en neem de tijd.
2009 en daarna: wonden en wedergeboorte
De aardbeving van 6 april 2009 trof L’Aquila zwaar en beschadigde Collemaggio ingrijpend. Jaren van zorgvuldige restauratie volgden, met een heropening op 20 december 2017. Sindsdien zie je in de basiliek en op het plein een mix van respect voor het oude en discrete moderne ingrepen voor stabiliteit. Het moment dat je de koelte binnenstapt en het licht ziet vallen, voelt als een zachte zucht van opluchting.
Rondom de basiliek: groen en uitzicht
Direct naast Collemaggio ligt het Parco del Sole, een hellend stadspark met speelzones en een openlucht-Amphisculpture van kunstenares Beverly Pepper. Het park werd vernieuwd en in 2018 heropend; ideaal voor een korte pauze of een foto met de bergen aan de horizon. Aan de andere kant sluiten de tuinen van de Villa Comunale aan, zodat je een groene lus kunt lopen na je bezoek.
Praktische tips voor je bezoek
Beste moment. ’s Ochtends vroeg heb je het mooiste, zachte licht op de gevel en is het vaak rustig. In de zomermaanden is eind van de middag ook fijn. Tijdens de Perdonanza (28–29 augustus) is het indrukwekkend maar druk, met extra controles en afzettingen.
Kleding en respect. Het is een kerk: schouders bedekt en fluisterstem. Tijdens diensten kunnen delen zijn afgesloten. Fotograferen zonder flits is doorgaans toegestaan; volg altijd de aanwijzingen ter plekke.
Toegankelijkheid. Het piazzale is vlak, de vloer binnen grotendeels gelijk. De historische drempels kunnen per toegang verschillen; vraag ter plekke naar de beste ingang als je minder mobiel bent.
Zo kom je er
Vanaf het historische centrum van L’Aquila loop je in 15–20 minuten naar de basiliek, richting Viale Collemaggio. Er rijden ook stadsbussen richting Collemaggio; check ter plekke de haltes rondom het piazzale. Kom je met de auto, dan kun je vaak aan de randen van het centrum parkeren en het laatste stuk te voet doen.
Ervaar Collemaggio in 30–45 minuten
1. Begin op het plein vóór de gevel en zoek de ritmes in het roze-wit. 2. Ga naar binnen, loop onder de boog door en laat je ogen wennen. 3. Rechterbeuk: sta even stil bij het graf van Celestinus V. 4. Zoek het orgel en de frescofragmenten. 5. Sluit af met een korte wandeling door het Parco del Sole.
Eten en sfeer
Voor koffie en iets zoets kun je terug richting centrum lopen; bakkerijen en cafés vind je aan de straten richting de Villa Comunale. Zoek je lunch, kies dan voor lokale specialiteiten als arrosticini of een bord maccheroni alla chitarra in een trattoria. In de namiddag hangt rond Collemaggio vaak een zachte, bijna dorpsrustige sfeer.
Veelgestelde vragen
Wanneer kan ik de Porta Santa zien?
De deur is zichtbaar het hele jaar, maar opent alleen tijdens de Perdonanza, van 28 augustus bij zonsondergang tot 29 augustus in de avond. Buiten die uren blijft hij gesloten.
Is de basiliek gratis te bezoeken?
Meestal wel. Voor speciale rondleidingen of evenementen kunnen aparte regels gelden. Donaties helpen het onderhoud.
Hoe druk is het?
Doorgaans rustig buiten het hoogseizoen. Tijdens weekends en rond 28–29 augustus moet je rekening houden met grotere stromen bezoekers en pelgrims.
Handig adres
Basiliek van Santa Maria di Collemaggio – Piazzale di Collemaggio, L’Aquila. Op loopafstand van het centrum; naast het Parco del Sole en niet ver van de Villa Comunale.