De Basilica di Santa Maria Maggiore in Bergamo is zo’n kerk die je direct stil krijgt. Aan de buitenkant Lombardisch romaans, binnen barokke weelde. Je staat midden op Piazza Duomo in de Città Alta, naast de Cappella Colleoni en het achthoekige doophuis. Volgens de traditie is de bouw begonnen in 1137, naar aanleiding van een gelofte tijdens een zware pestperiode. De basiliek heeft geen hoofdportaal op de voorgevel; je gaat binnen via de zijportalen.
Waarom je Santa Maria Maggiore wilt zien
Drie redenen. Kunst: het houten koor met intarsia naar ontwerpen van Lorenzo Lotto is uniek. Muziekgeschiedenis: hier ligt Gaetano Donizetti begraven. Architectuur: twee middeleeuwse portalen met leeuwenbeelden, elk met een eigen kleur en verhaal, maken de buitenkant onvergetelijk.
Hoogtepunten binnen
Tapisserieën: langs de muren hangen monumentale doeken, deels Florentijns (16e eeuw) en deels Vlaams. Ze geven de ruimte een zachte glans van wol, zijde en soms goud- en zilverdraad.
Het koor: de beroemde houten intarsia werd gemaakt door Giovan Francesco Capoferri op ontwerptekeningen van Lorenzo Lotto in de jaren 1520-1530. De panelen zijn als kleine raadselverhalen; je ontdekt steeds nieuwe details.
Donizetti: het witte marmeren grafmonument van Vincenzo Vela eert Bergamo’s beroemdste componist. Voor operaliefhebbers is dit een stille, ontroerende halte.
Buitenkant: leeuwen, loggia’s en buren
Op de noordkant, naar Piazza Duomo, vind je de monumentale Porta dei Leoni Rossi (rode leeuwen) met marmeren beelden en een elegante loggia. Aan de zuidkant, richting Piazza Rosate, staat de Porta dei Leoni Bianchi (witte leeuwen), helderder van kleur door Candoglia-marmer, hetzelfde gesteente dat voor de Dom van Milaan is gebruikt.
Vlak ertegenaan staat de Cappella Colleoni uit de 15e eeuw, renaissancemeesterwerk en mausoleum van de condottiere Bartolomeo Colleoni. Op het plein zie je ook het achthoekige baptisterium, een 14e-eeuwse creatie van Giovanni da Campione die later naar buiten werd verplaatst.
Korte geschiedenis in het echt
De basiliek is in de 12e eeuw herbouwd en groeide door de eeuwen heen. Het exterieur behield het romaans karakter, terwijl het interieur in de 17e eeuw een rijke barokke gedaante kreeg. De kerk opent aan de zijkant omdat de hoofdgevel ooit aansloot op het bisschoppelijk paleis.
Zo kom je er: funicolare naar Città Alta
Vanaf de Città Bassa neem je de funicolare omhoog naar Città Alta. Vanaf Piazza Vecchia loop je onder de Loggia van het Palazzo della Ragione door en sta je direct op Piazza Duomo bij de basiliek. Combineer je bezoek met een wandeling over de Venetiaanse stadsmuren voor uitzicht op de heuvels rond Bergamo.
Praktisch: opening, kleding en timing
Openingstijden variëren per seizoen en vieringen; check kort vooraf de officiële website. Kleding: schouders en knieën bij voorkeur bedekt. Fotograferen is soms beperkt tijdens diensten; wees respectvol.
Beste momenten: vroeg in de ochtend of later in de middag is het rustiger en is het licht zacht in de kerk. In het weekend kan het drukker zijn.
Route binnen en buiten: 30 minuten tot 1 uur
Stap via de Leoni Rossi naar binnen, volg de noordbeuk langs de tapisserieën, pauzeer bij het koor en het Donizetti-monument, en verlaat de kerk via de Leoni Bianchi om de Cappella Colleoni en het baptisterium van dichtbij te zien. Neem buiten even afstand voor een foto van de portalen en hun beelden.
Handige weetjes
Geen hoofdingang: alle ingangen zitten aan de zijkanten. Dat is geen toeval, maar historisch gegroeid.
Kleuren van de leeuwen: “rood” door Verona-marmer, “wit” door Candoglia-marmer. Het verschil zie je direct, zeker bij diffuus middaglicht.
Gelofte: men vertelt dat de burgers van Bergamo in 1133 een gelofte aan Maria deden om de stad te beschermen tijdens pest, droogte en hongersnood. Enkele jaren later verrees de basiliek.
FAQ
Hoeveel tijd heb je nodig? Reken op 45 tot 60 minuten met fotostops.
Is er entree? Vaak is toegang vrij of op donatiebasis; speciale ruimtes of tijdelijke exposities kunnen een bijdrage vragen. Controleer dit vooraf.
Met kinderwagen of rolstoel? Er zijn trappen bij de portalen en drempels binnen; toegankelijkheid kan daardoor beperkt zijn. Informeer vooraf bij de beheerders.
Samengevat: Santa Maria Maggiore is een prachtige mix van romaans en barok, met topstukken van Lorenzo Lotto, rijke tapisserieën en een directe link met Donizetti. En buiten wacht de dubbele poëzie van de rode en witte leeuwen.