In het hart van Trento, aan de rand van Piazza Duomo, staan de Huizen Cazuffi-Rella: twee aangrenzende palazzi met renaissancistische fresco’s die je midden in de stad gratis kunt bewonderen. De ene gevel is een lesje moraal in grijstinten, de andere een vrolijk kleurenpalet vol symbolen. Als je hier staat en je blik omhoog tilt, zie je een openluchtverhaal dat sinds de 16e eeuw voorbijgangers laat nadenken en glimlachen.
Waarom de Huizen Cazuffi-Rella de moeite waard zijn
De linkergevel, traditioneel Casa Cazuffi, wordt toegeschreven aan Marcello Fogolino en is rond 1531 tot 1536 geschilderd. De figuren zijn in chiaroscuro aangebracht, waardoor ze bijna sculpturaal lijken. Enkele jaren later kreeg de rechtergevel, Casa Rella, zijn decoraties, waarschijnlijk rond 1538 tot 1540, van een onbekende meester met een duidelijk kleurrijkere hand. Samen vormen ze een tweeluik: links bedachtzaam en grafisch, rechts levendiger en verhalend. Jij krijgt zo twee stijlen op één hoek van het plein.
Waar vind je ze en hoe kom je er
Je vindt de huizen op de hoek van Via Belenzani en Piazza Duomo. Op de hoek staat de kleine Fontana dell’Aquila, een fotogeniek oriëntatiepunt met de adelaar uit het stadswapen. Vanaf het station van Trento wandel je in ongeveer 10 minuten door autoluwe straten naar het plein. De portici bieden schaduw in de zomer en beschutting bij regen, dus het is ook bij minder weer prettig kijken.
Wat je op de gevels ziet
Casa Cazuffi (links) vertelt in fresco’s over de mens en zijn keuzes. Bovenaan zie je, volgens veel interpretaties, een slangachtig wezen dat vaak met Gerion wordt vereenzelvigd, en allegorieën als Fortuna, Occasio en Nemesis. Onderaan herken je Damocles aan de tafel van de tiran Dionysius: macht oogt aantrekkelijk, maar het zwaard blijft boven je hangen. Let op de techniek: de figuren zijn in grijstinten geschilderd, terwijl het oorspronkelijke blauwe achtergrondenpigment deels is vervaagd, wat vandaag het reliëf nog sterker laat spreken.
Casa Rella (rechts) zet in op kleur en beweging. Thema’s als Deugd en Tijd wisselen af met de Triomfen van de Liefde, Apollo en Overvloed. Ook zonder kunstgeschiedeniskennis pik je de boodschap op: het leven is een spel van kansen, karakter en maat houden. Neem rustig de tijd en scan het geheel van beneden naar boven; je ziet telkens nieuwe details.
Korte geschiedenis in vogelvlucht
In de 16e eeuw kende Trento een culturele bloeiperiode. Tommaso Cazuffi, een vooraanstaande jurist, gaf zijn huis een moderne uitstraling met een beschilderde gevel. Marcello Fogolino werkte in die jaren in de stad en in de omgeving. Zijn traject in Trentino is nauw verbonden met de hofcultuur van de prins-bisschop en met de artistieke vernieuwingen die je ook terugziet in het Castello del Buonconsiglio. De tweede gevel, Casa Rella, volgde spoedig, mogelijk door een andere schilder. Zo kreeg de pleinwand twee stemmen die elkaar mooi aanvullen.
Hoe je het best kijkt
Begin links bij Casa Cazuffi en volg de figuren per verdieping. Lees de allegorieën zoals een stripverhaal: Fortuna op haar wisselvallige wiel, Occasio die je aanmoedigt kansen te grijpen, Nemesis die je eraan herinnert dat alles een prijs heeft. Ga daarna naar Casa Rella en let op de warmere tinten en de speelse details die de scènes tot leven wekken. Ook met kinderen werkt dit goed: laat ze één detail kiezen en er zelf een verhaaltje bij verzinnen.
Bezoektips en fotospots
Beste licht: meestal zijn de ochtend en de late namiddag het mooist, wanneer schaduwen zacht zijn en de vormen beter uitkomen. Midden op de dag kan de zon fel zijn, vooral in de zomermaanden. In de lente en herfst is het licht vaak helder en rustig.
Waar ga je staan: voor een totaalbeeld is het midden van het plein bij de Fontana del Nettuno ideaal. Voor details werkt de portico direct onder de gevels fijn, omdat je lens dan niet door tegenlicht wordt verblind. Een groothoek vangt beide huizen samen; een kort teleobjectief haalt medaillons en gezichten dichterbij.
Praktische informatie
Toegang: de fresco’s zijn gratis en altijd te zien, want ze bevinden zich aan de buitenkant. De panden zelf hebben woon- en commerciële functies en zijn doorgaans niet van binnen te bezoeken.
Respect: raak het schilderwerk niet aan. Het is eeuwenoud en kwetsbaar; een kleine aanraking kan al schade veroorzaken. Sta niet op vensterbanken en leun niet tegen de muren, hoe verleidelijk een fotohoek ook is.
Tijd: reken 20 tot 30 minuten om de belangrijkste scènes te zien en de sfeer van het plein te proeven. Tel extra tijd als je ook de kathedraal of het museum wilt bezoeken.
Combineer met de rest van Piazza Duomo
Maak een ronde over het plein. De Duomo di San Vigilio trekt meteen de aandacht met zijn romaanse lijnen en de brede trap. In het Museo Diocesano Tridentino ontdek je kunst en archeologie die context geven aan wat je buiten ziet. Midden op het plein spuit de Fontana del Nettuno, een ontmoetingspunt waar je graag even blijft hangen. En net naast de Huizen Cazuffi-Rella schittert de kleine Fontana dell’Aquila met de adelaar van de stad.
Wandeling langs Via Belenzani
Loop na je bezoek een stukje Via Belenzani in. Je passeert nog meer palazzi met geveltirades, erkers en wapenschilden. Let op de ritmiek van arcades en ramen, typisch voor Trento’s stedelijke renaissancetijd. Een korte omweg levert vaak verrassende doorkijkjes naar binnenhoven op.
Eten en drinken rond het plein
Onder de portici zitten cafés en kleine zaken waar je een cappuccino, een glas Trentodoc of een aperitivo bestelt. Op warme dagen is de schaduw aangenaam en ’s Avonds kleurt het plein goud. In de wintermaanden is er vaak een kerstmarkt in de stad, wat extra sfeer geeft. Vraag in bars naar lokale proeverijen; veel plekken serveren kleine hapjes bij je drankje.
Beste periode om te gaan
Trento is het hele jaar door prettig. In de lente en herfst is het vaak mild, met helder licht dat fresco’s recht doet. In de zomer is het levendig op het plein; kom dan liever eerder of later op de dag. In de winter heb je soms het plein bijna voor jezelf, zeker buiten vakantieweken, en valt het zachte winterzonnetje mooi op de gevels.
Veelgestelde vragen
Kan ik de Huizen Cazuffi-Rella van binnen zien?
Meestal niet. De panden zijn in gebruik als woningen en winkels. De gevels zijn de attractie, en die bekijk je gewoon vanaf straat.
Zijn de fresco’s nog origineel?
De fresco’s dateren uit de 16e eeuw en zijn in de loop van de tijd meerdere keren geconserveerd. Bij Casa Cazuffi zie je duidelijk de grijstinten van de oorspronkelijke techniek; enkele achtergronden zijn verbleekt, wat bijdraagt aan de reliëfwerking.
Welke details mag ik niet missen?
Bij Casa Cazuffi: Damocles, en de allegorieën Fortuna, Occasio en Nemesis. Bij Casa Rella: de thema’s Deugd en Tijd en de speelse figuren rond liefde en overvloed. Vergeet de Fontana dell’Aquila op de hoek niet als mooi kader voor je foto.
Praktisch: zo plan je je bezoek
Route: vanaf het station steek je rechtdoor richting het centrum en volg je de borden naar Piazza Duomo. De route is vlak en autoluw. Met de auto parkeer je meestal in een parkeergarage net buiten het centrum en wandel je het laatste stuk.
Duur: wil je combineren met de kathedraal en het museum, plan dan een halve dag in de oude kern. Neem tijd voor een koffie onder de portici; de sfeer is hier een groot deel van de ervaring.
Extra tip: bezoek ook het Castello del Buonconsiglio. Je ziet er andere werken uit dezelfde periode en begrijpt daarna nog beter wat de gevels aan Piazza Duomo vertellen.
Sta je uiteindelijk weer midden op het plein, dan kijk je vanzelf nog één keer omhoog. De Huizen Cazuffi-Rella doen precies waar ze al eeuwen voor bedoeld zijn: je verleiden om langer te blijven kijken, een verhaal te ontdekken en je eigen interpretatie mee naar huis te nemen.