De Loggia del Lionello is het elegante hart van Udine: een Venetiaans-gotische zuilengalerij aan Piazza Libertà die meteen voelt als een openlucht-salon. Met haar banden van wit en roze steen, ranke bogen en balkonramen is dit een van de fraaiste plekken van de stad. In deze gids ontdek je de historie, de details en alle praktische tips voor een ontspannen bezoek.
Loggia del Lionello: waarom deze zuilengalerij bijzonder is
Gebouwd tussen de 15e-eeuwse stadsmuren en het kasteelplateau staat de Loggia del Lionello pal tegenover de kloktoren van de Loggia di San Giovanni. De stijl is uitgesproken Venetiaans-gotisch: ritmische arcades, driedelige vensters en sierlijsten die het zonlicht vangen. Toch is het geen paleisgevel om naar te kijken, maar een publieke doorloop: je wandelt onder de bogen, leest de stadspanelen en kijkt de Piazza Libertà over, met fonteinen, beelden en de leeuw van San Marco als decor.
Korte geschiedenis in vogelvlucht
De loggia werd midden 15e eeuw ontworpen door de Udinese goudsmid-architect Nicolò Lionello en rond 1456 voltooid. Eeuwenlang was het de representatieve stadhuisloggia waar besluiten publiek werden gemaakt. In 1876 trof een grote brand het gebouw; de gevel werd in de daaropvolgende jaren zorgvuldig heropgebouwd, met behoud van het gotische idioom. Sindsdien fungeert de loggia opnieuw als stadsicoon en ontmoetingsplek, met in de nissen enkele beelden en herdenkingsplaten die het verhaal van Udine samenvatten.
Architectuur lezen: steen, ritme en licht
De charme zit in de details. Let op de afwisselende banden van wit en roze steen, die de gevel een zachte, maritieme gloed geven. Tussen de bogen zie je vaak de letters van de Latijnse stadsnaam “UTINUM”. Op de bel-etage trekken een centrale vensterpartij en twee trifora je blik omhoog. In de hoeken herken je beelden die geliefd zijn bij Udinesi, waaronder een Madonna met Kind en een allegorie van de Patria del Friuli. Samen voelt het als een compacte staalkaart van de stedelijke trots.
Waar ligt de Loggia del Lionello en hoe kom je er?
Je vindt de loggia aan de zuidzijde van Piazza Libertà, de oudste piazza van Udine. Vanaf station Udine wandel je in 15 tot 20 minuten via Via Mercatovecchio en de winkelstraten naar het plein. Met de auto parkeer je aan de randen van het centrum en loop je het laatste stuk. Alles is vlak en voetgangersvriendelijk.
Wat je vandaag ziet onder de bogen
Onder de arcades vind je stadsherdenkingen, bustes en soms kleine info-expo’s. De loggia zelf is vrij toegankelijk als doorloop, terwijl de bovenverdieping deel uitmaakt van de gemeentelijke functies en meestal niet open is. Juist die open structuur maakt het zo prettig: schaduw in de zomer, beschutting op een regenachtige dag, en altijd zichtlijnen naar de beelden en gebouwen om je heen.
Rondom de loggia: Piazza Libertà in één oogopslag
Blijf even staan en draai rond. Aan de overzijde staat de Loggia di San Giovanni met de kloktoren die aan Venetië doet denken. Op het plein zie je de Fontein van Carrara, de Kolom van San Marco met de gevleugelde leeuw en de Kolom van de Justitie. Aan de rand waken de twee 17e-eeuwse reuzen Hercules en Cacus, door locals liefkozend Florean en Venturin genoemd. Het geheel leest als een compact geschiedenisboek van Friuli.
Zo plan je je bezoek
Start bij de Loggia del Lionello en loop de bogen langs om de details te zien. Steek over naar de Loggia di San Giovanni voor de klok en het zicht richting kasteel. Wandel daarna via Via Mercatovecchio naar cafés en winkels, of klim de trappen op naar het Castello di Udine voor panorama en musea. In de buurt liggen ook het Museo Diocesano e Gallerie del Tiepolo en de Duomo, als je meer kunst wil zien.
Beste tijd en sfeer
’s Morgens is het licht koel en zijn de lijnen strak; perfect voor architectuurfoto’s zonder drukte. In het gouden uur kleurt de steen warm en krijg je die zachte, roze gloed waar de loggia om bekendstaat. In de zomer biedt de zuilengalerij schaduw en een briesje; in het najaar hangt er vaak een heldere, rustige sfeer.
Fototips
Frontaal voor symmetrie, diagonaal vanuit de hoek om diepte en ritme te vangen. Zoom in op de trifora, de letters UTINUM en de wisseling tussen roze en wit steen. Combineer met een tweede frame waarin je de kloktoren in je achtergrond zet voor het volle Piazza Libertà-gevoel. Binnen handbereik: reflecties in plassen na een bui leveren verrassend grafische beelden op.
Praktisch: opening, toegankelijkheid en etiquette
Toegang: de zuilengalerij is vrij te betreden; de zalen erboven openen alleen bij evenementen. Toegankelijkheid: het plein en de loggia zijn grotendeels vlak en eenvoudig te bereiken met kinderwagen of rolstoel. Respect: dit is een civiele ruimte en soms decor voor ceremonies; geef bij activiteiten even de ruimte.
Met kinderen
Maak er een speurtocht van: wie spot als eerste de letters UTINUM? Hoeveel bogen tel je aan de pleinzijde? En wat is het verschil tussen de zuilengalerij van de Loggia del Lionello en die van de Loggia di San Giovanni aan de overkant? Beloon met een ijsje aan de voet van de trap richting kasteel.
Eten en pauzeren in de buurt
Voor koffie of een aperitivo zit je goed rondom Piazza Libertà en in Via Mercatovecchio. Proef iets lokaals, zoals frico (kaasgerecht) of een glas Friulano. De loggia zelf is geen horecaplek, maar je zit binnen enkele passen op een terras met uitzicht op de bogen.
Kleine weetjes om te delen
Familienaam: de loggia dankt haar naam aan ontwerper Nicolò Lionello. Heropbouw: na de brand van 1876 kreeg de gevel een trouwe reconstructie, zodat de Venetiaans-gotische taal behouden bleef. Symboolfunctie: voor Udinesi is dit geen los monument, maar de civiele huiskamer van de stad.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb je nodig? 20–30 minuten voor loggia en plein; met kasteel en musea ben je zo 2 uur verder.
Is de loggia altijd toegankelijk? Ja, als doorloop. Bij evenementen kan een deel tijdelijk afgebakend zijn.
Kun je de bovenverdieping bezoeken? Alleen bij speciale openstellingen of evenementen.
Is fotograferen toegestaan? Ja, in de openbare ruimte vrij. Gebruik geen flits richting officiële ceremonies.
Kortom: de Loggia del Lionello is een meesterwerk in menselijk formaat. Je loopt onder de bogen, voelt de ritmiek van steen en licht en kijkt zo Udine in. Precies de mix van schoonheid en dagelijkse stad die je van Friuli verwacht.