Het Lazaret van Ancona, beter bekend als de Mole Vanvitelliana, is een pentagonaal eiland in de haven van Ancona. Ooit was dit een streng bewaakt quarantainecomplex; vandaag is het een plek voor kunst, tentoonstellingen en avondwandelingen langs het water. Je staat hier tussen zee, stad en geschiedenis, met uitzicht op de heuvel van de Duomo di San Ciriaco.
Waarom het Lazaret van Ancona bezoeken
Omdat je in één bezoek de ziel van Ancona voelt: maritiem, nuchter en creatief. De pentagonale vorm en de watergracht maken de sfeer uniek. Overdag is het rustig kijken naar details en lijnen; ’s Avonds kleurt het baksteen warm en leven binnenplaats en kades op met culturele events.
Lazaret van Ancona (Mole Vanvitelliana): korte geschiedenis
De Mole werd tussen 1733 en 1743 gebouwd in opdracht van paus Clemens XII en ontworpen door de Napolitaanse architect Luigi Vanvitelli. Doel: een geïsoleerd lazaret waar schepen, goederen en reizigers in quarantaine gingen om epidemieën buiten de stad te houden. Later kreeg het complex extra functies, van opslag tot militair gebruik. Na restauraties in de 20e en 21e eeuw werd de Mole een culturele hub, met expo’s, concerten en festivals.
Wat te zien en te doen
De binnenplaats en het Tempietto
In het hart van de Mole ligt een ruime binnenplaats met het kleine Tempietto di San Rocco, patroon tegen de pest. De strakke geometrie en het ritme van ramen en doorgangen maken dit een heerlijke plek voor fotografie.
De kades en de bastions
Wandel de bastions rond en kijk door de openingen naar de haven. Je ziet vissersboten, veerboten en de skyline van de stad. De wisselwerking tussen water, steen en lucht is precies de charme van de Mole.
Museo Tattile Statale Omero
In de zalen van de Mole huist het Museo Omero, een uniek, hands-on kunstmuseum dat kijken en aanraken combineert. Perfect als je graag rustig kunst ontdekt of met kinderen reist. Check ter plekke de actuele openingstijden en eventuele tijdelijke tentoonstellingen.
Expo’s en avondevenementen
De Mole is het hele jaar door podium voor tentoonstellingen, muziek en talks. In de zomermaanden hangen er vaak lampjes en klinkt er live-muziek in de binnenplaats. De programmering wisselt: informeer aan de ingang of bij het infopunt van de stad.
Beleving: zo haal je er het meeste uit
’s Morgens is het licht koel en de schaduwen scherp, ideaal om de pentagonale lijnen te lezen. In de late namiddag warmt het baksteen op en krijg je zachte reflecties op het water. Loop traag een ronde langs de kades, ga zitten op een bankje en kijk hoe de haven haar ritme volgt.
Architectuur lezen in vijf stappen
1) Bekijk de brug en de watergracht: zo bleef de isolatie gegarandeerd. 2) Tel de vijf zijden en let op de symmetrie. 3) Zoek de poortgevel met klassiek kader. 4) Stap de binnenplaats op en kijk naar het Tempietto in het midden. 5) Wandel een bastion op voor zichtlijnen naar de haven en de stad.
Praktische info
Locatie: aan de kade van de haven, op loopafstand van het centrum van Ancona.
Opening: de toegang tot het terrein en de zalen is afhankelijk van events en musea. De binnenplaats is vaak open tijdens tentoonstellingen en activiteiten.
Tickets: veel buitenruimtes zijn gratis; voor expo’s en het Museo Omero gelden aparte tickets.
Toegankelijkheid: hoofdroutes zijn vlak; vraag ter plekke naar liften en drempelvrije ingangen. De kades hebben soms ongelijke steen.
Faciliteiten: toiletten en een café of kiosk zijn er regelmatig tijdens events. Water meenemen is handig op warme dagen.
Bereikbaarheid
Te voet: vanaf Piazza del Plebiscito wandel je in circa 10–15 minuten naar de Mole, grotendeels vlak.
Trein & bus: vanaf station Ancona is het 15–20 minuten lopen of een korte busrit richting de haven.
Auto: rond de haven zijn betaalde parkeerplaatsen. Volg borden naar de Mole; op drukkere dagen is vroeg komen slim.
Fiets: het traject langs de kades is vlak en prettig. Zet je fiets buiten de ingangen in de rekken.
Wandelroute: 60 minuten Mole-essentials
Start bij de hoofdingang en steek de brug over. Kijk naar de watergracht en de vijfzijdige plattegrond.
Binnen loop je eerst naar het Tempietto en de court. Neem een kwartier voor foto’s en lijnen.
Rond de bastions voor havenviews en het silhouet van San Ciriaco op de heuvel.
Sluit af met een korte stop in het Museo Omero of een actuele expo. In de avond is een tweede ronde voor het licht de moeite waard.
Beste moment om te gaan
Lente en herfst geven zacht licht en aangename temperaturen. In de zomer zijn er vaak avondactiviteiten en is het na 18:00 het prettigst. In de winter is de sfeer stil en grafisch, perfect voor fotografie.
Eten en drinken
Rond de haven vind je eenvoudige trattoria’s en bistro’s met vis uit de Adriatische Zee. Voor koffie of een aperitivo kun je ook terecht bij bars in de straten tussen de Mole en het centrum.
In de buurt combineren
Maak er een Ancona-dag van: loop naar de Arco di Traiano en de Porta Pia aan de haven, klim naar de Duomo di San Ciriaco voor uitzicht, en sluit af met een wandeling langs de waterkant richting de Passetto.
Leuke weetjes
De naam Mole verwijst naar het massieve karakter van het complex; Vanvitelliana eert de architect. De vijfhoek is praktisch én symbolisch: elke zijde had functies voor schepen, goederen en controle. Het Tempietto is gewijd aan San Rocco, beschermer tegen de pest, passend bij de oorspronkelijke taak van het lazaret.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb je nodig?
45–90 minuten voor een ronde, meer als je een expo of het Museo Omero meepakt.
Is het kindvriendelijk?
Ja. Ruimte, water en stevige muren spreken tot de verbeelding. Let wel op bij kade-randen.
Kun je overal vrij rondlopen?
De buitenruimtes zijn vaak vrij, maar delen sluiten bij opbouw van events. Volg de pijlen en info ter plekke.
Mag je fotograferen?
Buiten zeker; binnen meestal zonder flits, afhankelijk van de tentoonstelling.
Samengevat: de Mole Vanvitelliana is Ancona in concentratie: een historisch lazaret dat uitgroeide tot een culturele plek tussen stad en zee. Kom voor lijnen, licht en verhalen, en laat de combinatie van water en baksteen het werk doen.