De kerk van Gervasius en Protasius in Baveno (Italiaans: Chiesa dei Santi Gervaso e Protaso) is een compacte schatkamer aan het Lago Maggiore, pal tegenover Verbania-Pallanza. Je staat op het verhoogde kerkplein, ziet de romaanse gevel in natuursteen, de klokkentoren met zes verdiepingen en naast de kerk het eeuwenoude baptisterium. Vanaf het plein kijk je uit over de Borromeïsche Golf: meerzicht en monument in één stop.
Waarom de kerk van Gervasius en Protasius op je lijstje hoort
Omdat je hier in enkele minuten de lagen van het meer leest: Romeinse herinneringen in de gevelplaten, middeleeuwse bouw met ruwe keien, barokke toevoegingen binnen en, ernaast, een vroegchristelijk baptisterium. Het geheel is klein, stil en fotogeniek. Ideaal te combineren met een bootje vanuit Verbania-Pallanza of een rondje langs de dorpskade van Baveno.
Waar ligt het en hoe kom je er
De kerk staat aan de Piazza della Chiesa in het historische hart van Baveno, westoever van het Lago Maggiore. Vanuit Verbania-Pallanza vaar je meestal in circa 10 tot 25 minuten met de battello naar de pier van Baveno, afhankelijk van de route en het seizoen. Vanaf de pier wandel je in ongeveer 5 tot 8 minuten omhoog naar het kerkplein. Met de trein reis je vanuit Milaan doorgaans in circa 1,5 uur naar station Baveno en loop je daarna in 10 minuten het centrum in.
Korte geschiedenis
De oorsprong van de kerk ligt in de 12e eeuw. Een inscriptie herinnert aan de kerkwijding van 13 mei 1343. Later is er veel aangepast: de huidige koorpartij dateert van 1607 en in de 18e eeuw kwamen er zijkapellen bij. Dat verklaart de mix die je vandaag ziet: een romaanse huid met een interieur dat door de eeuwen is gegroeid.
Buiten: romaanse taal in steen
De gevel met zadeldak is opgebouwd uit vierkante blokken natuursteen met kleine boogfriezen. Let op de twee Romeinse grafplaten die in de voorgevel zijn hergebruikt, een subtiel venster in klaverbladvorm en dichtgezette biforen. Het dak is bedekt met beola (gneis), typisch voor dit deel van Piemonte. Links rijst de klokkentoren op: een vierkante schacht, zes geledingen, ruwe keien en slechts spaarzaam blokwerk in de hoeken. Het geheel oogt streng en eerlijk.
Een stap opzij brengt je naar een van de prettigste kerkpleinen van het meer: het portiek van de Via Crucis met granieten zuilen en 19e-eeuwse schilderingen vormt een lange, koele arcade. Aan het einde sluit een kleine Sepulchrum-kapel de kruisweg af. Samen maken ze van het sagrato een stille wandelgang met uitzicht op het water.
Binnen: sober schip, sterke accenten
Het interieur is vandaag een enkel schip met zijkapellen en een tongewelf. Op pilaren en wanden vind je restanten van vijftiende-eeuwse fresco’s. In de kapel van het Kruis hangen twee zestiende-eeuwse panelen van Defendente Ferrari die als tweeluik tegenover elkaar staan en vermoedelijk van een groter altaarstuk afkomstig zijn. In het koor zie je onder meer een Annunciatie die aan Camillo Procaccini wordt toegeschreven. Boven in het middenschip trekt een houten crucifix uit de zestiende eeuw de aandacht, met op de achtergrond een 19e-eeuwse visie op Golgota.
Het baptisterium: oud hart naast de kerk
Pal naast de kerk staat het kleine baptisterium. Van buiten is het vierkant, van binnen vormt het een achtkant met nissen. De koepel is in spieën verdeeld en rust op gestileerde consoles. Binnen zie je fresco’s uit de vroege 16e eeuw op koepel en trommel, terwijl de wanden in de 19e eeuw zijn beschilderd. Aan de ingang dragen twee doopvonten uit de 17e en 18e eeuw de sporen van generaties.
Granietstad Baveno: let op roze details
Baveno staat bekend om zijn roze graniet, gewonnen op de flanken van Monte Camoscio. Op en rond het kerkplein herken je het materiaal in kolommen, dorpels en trappen. Wie meer wil, duikt het lokale granietpad in of bezoekt het kleine museum in het dorp. Het maakt je blik scherper voor al die details in en rond de kerk.
Zo beleef je je bezoek
Begin buiten met de gevel en loop de Via Crucis onder het portiek. Kijk daarna omhoog langs de toren voor een foto met lucht. Ga binnen recht op de kapel van het Kruis af om de panelen van Defendente Ferrari van dichtbij te zien. Sluit af met het baptisterium: eerst van buiten, daarna naar binnen voor de fresco’s.
Praktische tips
Opening: de kerk is meestal overdag open. Tijdens vieringen is toeristisch bezoek beperkt. Het baptisterium is vaak op bepaalde tijden of op aanvraag te bezoeken.
Fotografie: binnen zonder flits. Buiten werkt het licht het mooist in de late namiddag, als de steen warm kleurt.
Kleding en respect: schouders bedekt en rustig gedrag horen erbij. Vraag ter plekke naar eventuele rondleidingen.
Toegankelijkheid: het plein is geplaveid en licht hellend. De kerk heeft een vlakke ingang; voor het baptisterium kunnen kleine treden voorkomen.
Hoe combineer je vanuit Verbania-Pallanza
Met de boot: neem de battello van Verbania-Pallanza naar Baveno, loop omhoog naar de Piazza della Chiesa voor kerk en baptisterium en wandel daarna terug langs de kade voor een espresso met meerzicht.
Met de bus of auto: vanuit Verbania rijd je in korte tijd langs de oever naar Baveno. Parkeer onder aan het centrum en loop het laatste stukje.
Mini-wandelroute Baveno
1. Kerkplein: gevel, toren, Via Crucis-portiek en baptisterium.
2. Dorp en kade: slenter door het oude rione Domo en zak af naar de promenade.
3. Uitzichtpunt: zoek een trapje of muurtje aan de rand van het plein voor een foto met kerk en Borromeïsche eilanden.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb je nodig?
40 tot 60 minuten volstaan voor kerk, baptisterium en het portiek met de kruisweg. Tel extra tijd als je kunstwerken rustig wilt bestuderen.
Is het leuk met kinderen?
Ja. Laat ze symbolen zoeken op de gevel en binnen de frescofiguren tellen. Het plein is autoluw en overzichtelijk.
Kun je altijd in het baptisterium?
Niet altijd. Het is vaak beperkt open of op afspraak. Informeer bij de parochie of het toeristenpunt van Baveno.
Mag je de toren beklimmen?
In de regel niet. De toren wordt bekeken vanaf het plein en vanuit de straten eromheen.
Weetjes om te onthouden
De kerk werd gewijd in 1343, de koorpartij is van 1607 en de zijkapellen groeiden in de 18e eeuw aan. In de gevel zitten twee Romeinse epigrafen. Op het plein vormt de Via Crucis van 1839 met de kapel van het Heilig Graf een bijzondere afsluiting van de wandelgang. En in de Kruiskapel hangen twee zestiende-eeuwse panelen van Defendente Ferrari die je niet wilt missen.
Samengevat: de kerk van Gervasius en Protasius in Baveno is klein van schaal maar groot in verhaal. Je ziet romaanse stenen, barokke accenten en een doopkapel die terugwijst naar het vroegste christendom. Perfect te bezoeken vanuit Verbania-Pallanza met de boot of te voet vanaf de pier.