De kathedraal van San Pietro Apostolo in Isernia is zo’n plek waar je letterlijk over de geschiedenis loopt. Onder de vloer van het schip zie je, door glaspanelen, de resten van een Italisch-Romeins tempelpodium. Boven de grond staat een helder neoklassiek front met Ionische zuilen; ernaast overspant de Arco di San Pietro als stadspoort een van de hoofdstraten. Compact, verrassend en heel Isernia.
Wat is de kathedraal van San Pietro Apostolo?
Het is de moederkerk van het bisdom Isernia-Venafro en staat op Piazza Andrea d’Isernia, in het hart van de oude stad. De huidige kathedraal is het resultaat van eeuwen van bouwen, herstellen en opnieuw denken: van een vroegmiddeleeuwse kerk bovenop een heidens heiligdom tot de 19e-eeuwse wederopbouw met een neoklassieke portico. Je krijgt hier dus in één bezoek een streep door tijd en stijlen.
Korte geschiedenis: van tempel tot kathedraal
In de 3e eeuw v.Chr. stond op deze plek een tempel voor de Capitolinische Drie-eenheid (Jupiter, Juno en Minerva). In de vroege middeleeuwen verrees hier een eerste kathedraal, later herbouwd na zware aardbevingen in 1349 en 1456. In 1769 kreeg het complex een koepel.
De catastrofale beving van 26 juli 1805 beschadigde de kerk opnieuw ernstig. De grote wederopbouw volgde tussen 1826 en 1834, en in 1837–1851 kwam de brede portico met drie ingangen en een driehoekig timpaan in travertijn. Na oorlogsschade in 1943 werd het interieur in de jaren zestig gerestaureerd. Een recente ingreep uit 2002 verving delen van de vloer door glas, zodat je de archeologische laag kunt zien.
Architectuur buiten: portico en Arco di San Pietro
De voorzijde met vier Ionische zuilen en een breed fronton is onmiskenbaar 19e-eeuws, maar langs de linkerkant, aan Corso Marcelli, lees je oudere lagen in het metselwerk. Hier zie je ook, in de plint, het profiel van het antieke tempelpodium.
De Arco di San Pietro is de vierkante klokkentoren die letterlijk over de straat is gebouwd. In de grote ogiefboog staan vier Romeinse togate beelden; bovenin zit de klok. Alleen de top liep schade op in 1805. Het geheel oogt stoer en middeleeuws, maar is tegelijk een functionele stadsdoorgang.
Binnen: drie beuken, koepel en licht op steen
Het interieur heeft een basilicale plattegrond met drie beuken. Marmeren pilasters met Corinthische accenten dragen rondbogen; de sfeer is eerder licht en ingetogen dan overdadig. In de koepel schittert een 20e-eeuws fresco over de Tenhemelopneming, dat de ruimte een zachte gloed geeft.
Hoogtepunten die je niet wilt missen
1) De glazen vloer – In het middenschip kijk je neer op het travertijnen podium van de antieke tempel. Het is een zeldzaam didactisch moment: je ziet in één oogopslag waarom deze plek al millennia heilig is.
2) Cappella del Santissimo Sacramento – Links van het koor staat een barok altaar in veelkleurig marmer. In de ancona prijkt de 15e-eeuwse “Virgo Lucis”, een Byzantijns icoon die in Isernia als beschermend en gidsend wordt vereerd.
3) Hoofdaltaar en schilderij – Achteraan in de vierkante apsis zie je het preconciliaire hoofdaltaar (eind 18e eeuw) met erboven de “Overdracht van de sleutels aan Petrus” van Raffaele Gioia.
4) Madonna del Piede – Rechts van het koor staat een 13e-eeuws beeld met een mooie lokale devotiegeschiedenis. De bijnaam verwijst naar het voormalige heiligdom Santa Maria d’Altopiede.
5) Orgel en zangtribune – Op de houten cantoria aan de achterzijde staat een modern pijporgel dat de ruimte warm vult tijdens vieringen.
Ervaring: zo voelt een bezoek
Ga even zitten in de middenbeuk en laat je ogen van de glazen vloer naar de koepel reizen. Je hoort de stad gedempt door de portico, een klokslag uit de toren, misschien het fluisteren van een gebed. Buiten is Isernia levendig; binnen verstilt je tempo vanzelf. Juist die laag op laag maakt deze kathedraal zo memorabel.
Praktisch: opening, toegang en kleding
Toegang is doorgaans gratis. Als werkende kathedraal is de kerk meestal open in de ochtend en aan het eind van de middag; in de koelere maanden zijn er vaak vaste vensters rond 10:00–13:00 en 17:00–18:00. Tijdens vieringen is bezichtiging beperkt.
Adres: Piazza Andrea d’Isernia, Isernia. De linkergevel loopt langs Corso Marcelli, waar je van dichtbij het antieke podium en de Arco di San Pietro kunt zien.
Kleding & foto: gepaste kleding (schouders/knieën bedekt) wordt gewaardeerd. Fotograferen zonder flits is meestal toegestaan; respecteer borden en afgezette zones.
Toegankelijkheid
De toegang vanaf het plein is vlak en breed. Binnen zijn de hoofdgangen ruim; historische vloeren kunnen onregelmatig zijn. De glazen panelen liggen in het looppad maar zijn vlak; wie minder mobiel is, kan het archeologische deel ook vanaf de zijkanten goed bekijken.
Beste tijd om te gaan
In het voor- en najaar is het licht zacht en is de binnenstad rustig. ’s Ochtends heb je de meeste kans op stilte; in de namiddag valt warm zijlicht onder de portico en krijgt het interieur een gouden toon. Op hete zomerdagen biedt de kerk aangename koelte.
Leuke combinaties in de buurt
Corso Marcelli – Wandel langs de kathedraal en bekijk de lagen in het metselwerk en het uitstekende tempelpodium.
Piazza Celestino V – Kleine pleinen en trappen rondom vertellen het middeleeuwse stratenplan van Isernia. Ideaal voor foto’s na je kerkbezoek.
Museo Civico – Voor wie wat langer blijft: combineer de kathedraal met een klein museumbezoek om je beeld van de stad compleet te maken.
Tips voor jouw bezoek
Met kinderen? Maak er een speurtocht van: vind de vier Romeinse beelden onder de Arco di San Pietro, tel de Ionische zuilen aan de portico en zoek het tempelpodium onder glas.
Fotoplek – Voor een symmetrische gevel neem je positie recht voor de portico; voor de toren ga je onder de Arco di San Pietro staan en kijk je door de ogiefboog.
Context – Lees buiten kort de panelen over de bouwfasen; binnen herken je dan sneller de details in steen en stuc.
Kort samengevat
De kathedraal van San Pietro Apostolo laat je in één route Romeinse, middeleeuwse en 19e-eeuwse lagen zien. Je komt voor de glazen vloer met het tempelpodium, de Arco di San Pietro en de Virgo Lucis, en je blijft hangen voor de rustige, heldere ruimte midden in Isernia.