De kathedraal van Matera staat precies waar je haar verwacht: hoog op de Civita, tussen Sasso Barisano en Sasso Caveoso. In het Italiaans heet ze “Cattedrale della Madonna della Bruna e di Sant’Eustachio”. Buiten is ze streng en licht, binnen barok en warm. Ideaal om je bezoek aan de Sassi een extra laag te geven.
Waar ligt de kathedraal van Matera?
Je vindt de kathedraal op Piazza Duomo, het hoogste punt van de historische kern. Vanaf hier kijk je aan twee kanten de kloven in. De ligging is geen toeval: in de 13e eeuw werd de rotsbasis zelfs opgehoogd zodat de kerk overal zichtbaar was. Zo werd de kathedraal het baken van de stad, dag en nacht.
Korte geschiedenis in drie lijnen
De bouw startte rond 1230 op de plek van een eerder benedictijns klooster van Sant’Eustachio. In 1270 was het schip voltooid en kreeg de kathedraal haar romaanse vorm. Door de eeuwen heen veranderde vooral het interieur: vanaf de 17e eeuw kwamen er stucdecoraties en later ook vergulding, terwijl de buitenkant grotendeels middeleeuws bleef.
De kathedraal van Matera: wat je ziet buiten
De gevel is Apulisch-romaans en wordt gedomineerd door een roosvenster met 16 stralen. Boven de roos staat aartsengel Micha\u00ebl, onder en naast de roos helpen figuren symbolisch de “levenswiel” draaien. Het hoofdportaal heeft in de lunet een beeld van de Madonna della Bruna, flankeerd door Petrus en Paulus. Aan de zijkant vind je de Porta dei Leoni, zo genoemd naar de twee gebeeldhouwde leeuwen die de kolommen dragen, en de Porta di Piazza met een reli\u00ebf van Abraham als knipoog naar de drie monothe\u00efstische tradities die Matera ooit kruisten.
Linksachter rijst de klokkentoren op. Hij is vierkant van basis, in verdiepingen geordend en ongeveer 52 m hoog. In het late licht van de avond kleurt de lokale steen zacht goud: een perfect moment om de schaduwen van de hangboogjes op de gevel vast te leggen.
Binnen: barok licht, middeleeuws hart
Het grondplan is een Latijns kruis met drie beuken. De hoge middenbeuk rust op boogarcaden met gebeeldhouwde kapitelen, sommige met portretten van schenkers. Vanaf de 17e eeuw kreeg de ruimte een rijk barok kleed van stucwerk en vergulding, dat tijdens recente restauraties is opgefrist zonder het middeleeuwse fundament te verbergen.
Loop meteen naar het eerste zij-altaar: daar zie je het vereerde fresco van de Madonna della Bruna (vaak gedateerd rond de 13e eeuw), sinds 1706 omkaderd door marmer. In een andere kapel staat een zeldzame trekpleister van lokale kunst: het gesculpteerde kersttafereel van Altobello Persio uit 1534, waarin Matera zelf opduikt tussen de figuren en rotsen. Het is tastbare devotie, verankerd in de stad.
Architectuur in cijfers
Apulisch romaans aan de buitenkant, een later barok palimpsest binnen. De kerk meet ongeveer 54 m in lengte, 18 m in breedte en 23 m in hoogte tot het gewelf. De toren is circa 52 m. Let op de kapconstructie boven de middenbeuk, die in de 18e en 19e eeuw is afgedekt met een beschilderd houten plafond.
Festa della Bruna: 2 juli
Elk jaar op 2 juli viert Matera de Festa della Bruna, gewijd aan de stadsbeschermster. De processie vertrekt of eindigt bij de kathedraal en de papier-mach\u00e9 wagen, de carro trionfale, wordt aan het slot volgens traditie uit elkaar gehaald door de menigte. Het is druk, emotioneel en uniek. Wil je in rust kijken, plan je kerkbezoek op een andere dag.
Bezoek: tijden, tickets en toegankelijkheid
Openingstijden: meestal dagelijks open; tijden kunnen vari\u00ebren per seizoen en liturgie. Tijdens vieringen is vrije bezichtiging beperkt. Reken bij drukte op een kort wachtrijtje aan de ingang.
Tickets: toegang is vaak gratis of er wordt een kleine bijdrage gevraagd voor verlichting en onderhoud. Soms is er een combi met het Diocesaan Museum naast of achter de kathedraal. Informeer ter plekke naar het actuele systeem.
Toegankelijkheid: de hoofdingang heeft een drempel. Aan de achterkant (richting Via Riscatto) is doorgaans een praktische toegang voor wie minder mobiel is. Vraag binnen of bij het museum naar de beste route.
Zo kijk je met meer plezier
Begin buiten met de roos en de beelden. Neem daarna de Porta dei Leoni mee en loop de kerk rond voor de toren. Je fotoverhaal klopt dan al voor je naar binnen stapt.
Kijk omhoog naar de kap en de gewelven. Het barokke licht vang je het mooist in de late namiddag, als goudtinten zacht gloeien op stuc en marmer.
Zoek het lokale: bij het kersttafereel van Persio herken je Matera zelf. En bij het fresco van de Madonna della Bruna begrijp je meteen waarom 2 juli zo leeft in de stad.
Praktische tips
Kleding: bedekte schouders en rustige toon. Fotograferen zonder flits is meestal toegestaan; respecteer eventuele verbodsborden.
Beste moment: ’s Ochtends is het stiller, aan het einde van de middag is het licht zachter buiten en warmer binnen. In de zomermaanden is binnen aangenaam koel.
Bereikbaarheid: Matera heeft verkeersbeperkingen rond de Sassi. Zet je auto buiten de ZTL en wandel omhoog, of neem een shuttle. Schoenen met profiel zijn fijn op de stenen trappen.
Curiosa en verhalen
Men vertelt dat de perfecte westori\u00ebntatie van de gevel het werk is van een middeleeuwse astronoom uit Matera. Mooi verhaal, niet volledig bewezen, maar het past bij de precisie van het ontwerp.
De kathedraal werd na grondige restauraties op 5 maart 2016 plechtig heropend. Sindsdien zie je weer helder de contrasten tussen het sobere exterieur en het rijke interieur.
Combineer je bezoek
Sasso Barisano en Sasso Caveoso: daal vanaf Piazza Duomo de stenen straten in voor grotwoningen, kerken in de rots en pleintjes met uitzicht.
MUSMA of Casa Noha: voor wie dieper wil, geven deze plekken context over wooncultuur en landschap.
Belvedere della Murgia: rijd of wandel naar de overkant van de kloof voor het iconische uitzicht op Matera met de kathedraal als kroon.
Samengevat
De kathedraal van Matera is een compacte les in stedelijke identiteit: Apulisch romaans buiten, barok binnen, en overal de band met de Madonna della Bruna. Neem een half uur voor details, een kwartier voor het uitzicht en een foto bij het roosvenster. Je begrijpt ineens beter waar Matera om draait.