De basiliek van San Nicola is hét symbool van Bari. In Bari Vecchia, op enkele minuten van de zee, vind je een romaanse kerk met strakke lijnen, rijke details en een crypte met de relieken van de heilige Nicolaas. De plek is uniek: hier bidden katholieken en orthodoxen naast elkaar, en jij wandelt er tussendoor met licht dat zacht over steen en marmer valt.
Waarom de basiliek van San Nicola bijzonder is
Deze basiliek is meer dan een monument. Ze werd gebouwd voor de relieken die in 1087 vanuit Myra in Anatolië naar Bari kwamen en in 1197 officieel werd ingewijd. Sindsdien is het een pelgrimsoord voor West en Oost. In de crypte worden jaarlijks op 9 mei enkele druppels van de beroemde manna uit het graf gehaald, een ritueel dat je nog altijd kunt meemaken.
Waar ligt de basiliek en hoe kom je er
De basiliek staat in Bari Vecchia, het historische centrum. Vanaf het treinstation wandel je in ongeveer 15 tot 20 minuten; vanuit de haven ben je er in zo’n 5 minuten. Kom je met de auto, parkeer dan buiten de ZTL en loop via de promenade naar de basiliek.
Basiliek van San Nicola in Bari: hoogtepunten
Romaanse buitenkant met twee torens
De gevel is sober en krachtig, geflankeerd door twee klokkentorens van verschillende stijl. Kijk naar het rijk gebeeldhouwde hoofdportaal met mythologische dieren en de beroemde ossen, een knipoog naar de legende van de dieren die de plek van de kerk zouden hebben aangewezen. De zijgevels tonen diepe blinde arkaden: typisch Apulisch romaans.
De crypte met de relieken
Via twee trappen in de zijbeuken daal je af naar de crypte, waar de relieken van San Nicola onder het altaar rusten. Hier is het altijd koel en stil. Opvallend is de orthodoxe kapel met iconen en een eigen altaar. Bari is een van de weinige katholieke heiligdommen waar ook de Byzantijnse rite regelmatig wordt gevierd.
De Cattedra d’Elia
Achter het ciborium in het koor staat de marmeren Cattedra d’Elia, een 11e-12e-eeuwse bisschopszetel met telamonen en leeuwinnen in hoogreliëf. Het is een van de fijnste romaanse sculpturen van Zuid-Italië en hét stuk dat je blik vasthoudt als je de kerk rondkijkt.
Het barokke plafond
Het interieur werd in de 20e eeuw grotendeels naar de romaanse soberheid teruggebracht, maar het vergulde houten plafond bleef. In de kassetten zie je 17e-eeuwse schilderijen met scènes uit het leven van Nicolaas. Het goud licht warm op tegen het witte steen.
Het mausoleum van Bona Sforza
Achter in het koor, bij de apsis, staat het monument van Bona Sforza, hertogin van Bari en koningin van Polen. Het marmeren graf vertelt het Europese verhaal van Bari in de 16e eeuw en is een zeldzame vorstelijke tegenhanger van de sobere romaanse lijnen.
Een beetje geschiedenis, kort en helder
Na de komst van de relieken in 1087 liet abt Elia de crypte bouwen; in 1089 wijdde paus Urbanus II die in. De kerk groeide daarna gestaag door, tot de consecratie in 1197. Door de eeuwen heen waren er aanpassingen, maar het huidige beeld is weer dicht bij de 12e-eeuwse geest.
Zo beleef je de basiliek het best
Ga vroeg, wanneer de zon laag staat en de gevel zacht kleurt. Begin boven in de kerk, loop naar het koor voor de Cattedra d’Elia, daal dan af naar de crypte. Neem even plaats aan de rand en luister naar de stilte; soms hoor je de cadans van een orthodoxe zang. Kom je in mei, kijk dan of je iets van de Festa di San Nicola kan meepikken: historische stoet op 7 mei, processie te water op 8 mei en de vieringen rond 9 mei.
Praktische informatie
Opening en toegang De basiliek is meestal dagelijks open; toegang is gratis. Tijdens vieringen is bezoek beperkt en blijft de crypte soms gesloten.
Kleding en gedrag Dit is een gebedsplaats. Draag bedekte schouders in het koor en wees stil in de crypte. Fotograferen zonder flits kan vaak, niet tijdens diensten.
Duur Reken 30 tot 60 minuten voor kerk en crypte. Met het Museo Nicolaiano ernaast ben je zo 90 minuten zoet.
Toegankelijkheid De vloer is vlak; de crypte bereik je via trappen. Vraag ter plekke naar alternatieve toegang als traplopen lastig is.
Museo Nicolaiano: de schatkamer naast de kerk
Op een paar stappen van de basiliek toont het Museo Nicolaiano schenkingen, ex-voto’s, zilverwerk en iconen die het eeuwenlange Nicolaasverhaal in Bari vertellen. Handig na je bezoek aan de crypte: je ziet hier van dichtbij wat je beneden in de schemering alleen kon raden.
Feestdagen en tradities
6 december is de naamdag van de heilige en wordt in Bari groots gevierd. Nog bijzonderder is 7-9 mei, de herdenking van de overbrenging van de relieken. Dan zie je processies door de stegen van Bari Vecchia en de grote tocht met het icoon over zee. Op 9 mei wordt in de crypte de manna van San Nicola ritueel verzameld: een paar druppels helder vocht uit het graf, waar gelovigen al eeuwen betekenis aan hechten.
Architectuur in één oogopslag
Stijl Apulisch romaans: massief, helder en zonder overdaad.
Plattegrond Driebeukige kerk met transept, matronea en een koorzone die als een compacte vesting tegen de zee staat.
Details Een rijk gebeeldhouwd portaal met dierenmotieven, zacht patina op hergebruikte zuilen, en een 12e-eeuws ciborium boven het hoofdaltaar.
Route-idee: combineer in Bari Vecchia
Stap na je bezoek de stegen in richting Cattedrale di San Sabino, wandel langs de muraglia met zeelucht in je neus, en sluit af bij het Castello Normanno-Svevo. Overal vind je bars voor een espresso of een stukje focaccia barese.
Veelgestelde vragen
Is de basiliek gratis te bezoeken? Ja. Alleen voor het museum betaal je een ticket.
Wanneer is het rustig? Meestal ’s ochtends vroeg en doordeweeks. Tijdens feestdagen en in mei is het drukker.
Worden er orthodoxe diensten gehouden? Ja, in de orthodoxe kapel van de crypte worden regelmatig vieringen volgens de Byzantijnse ritus gehouden.
Mag ik in de crypte fotograferen? Vaak wel zonder flits, maar respecteer borden en aanwijzingen.
Hoeveel tijd heb ik nodig? Voor kerk en crypte 45 minuten; met museum en een wandeling in Bari Vecchia 2 uur.