Het Plein del Campo is het kloppende hart van Siena. Je staat in een schelpvormige kom van warmrode baksteen, waar smalle straatjes op uitkomen en de gevels als een theater rondom je staan. Aan één kant domineren het Palazzo Pubblico en de Torre del Mangia, aan de andere kant glinstert de Fonte Gaia. Dit is de plek waar Siena samenkomt: voor koffie, voor de Palio, voor de avondwandeling.
Plein del Campo: waarom is het zo bijzonder
Het plein is geplaveid met rode bakstenen in visgraatpatroon, onderbroken door witte travertijnbanen die het oppervlak in negen delen verdelen. Die negen wijzen naar het Governo dei Nove, het stadsbestuur dat Siena in de late 13e en vroege 14e eeuw stabiliteit gaf. De lichte helling richting het Palazzo Pubblico zorgt voor dynamiek: je voelt hoe alles naar die kant “stroomt”. Volgens sommigen verwijzen de negen segmenten ook naar de plooien van de mantel van de Heilige Maagd, patroonheilige van de stad.
Rond 1349 werd het plein volledig bestraat, een bewuste keuze om markten, feesten en openbare bijeenkomsten een waardige setting te geven. De eenheid van de bakstenen gevels is geen toeval: in middeleeuwse statuten werd vastgelegd hoe de huizen aan het plein zich moesten presenteren. Het resultaat is een zeldzaam voorbeeld van stedelijke harmonie.
Waar ligt het en hoe kom je er
Het Plein del Campo ligt midden in het voetgangersgebied. Kom je met de trein aan in Siena, dan wandel je in circa 20 tot 25 minuten omhoog of neem je een stadsbus naar het centrum. Met de auto parkeer je handig in parkeergarages aan de rand, zoals Santa Caterina of San Francesco, en ga je met de roltrappen het centrum in. De route naar het plein is goed aangegeven.
Wat je zeker wilt zien op het Plein del Campo
Palazzo Pubblico en de Torre del Mangia
Het bakstenen Palazzo Pubblico (1297-1310) is het toneeldecor van het plein en huisvest nog steeds het stadsbestuur. Aan de zijde staat de Torre del Mangia, 87 m hoog (102 m met bliksemafleider). De toren werd voltooid in de 14e eeuw en ontleent zijn bijnaam aan de eerste klokkenluider, die zijn loon er snel “doorheen at”. Beklimmen is een inspanning met smalle trappen, maar het uitzicht over daken en Toscaanse heuvels is onvergetelijk.
Fonte Gaia
Bovenaan het plein ligt de Fonte Gaia, een marmeren fontein die in 1419 werd voltooid door Jacopo della Quercia. Wat je nu ziet is een 19e-eeuwse kopie in duurzamer marmer; de kwetsbare originelen worden bewaard in het museumcomplex van Santa Maria della Scala. De fontein werd gevoed door de bottini, een netwerk van onderaardse watergangen van ongeveer 25 km dat Siena eeuwenlang van water voorzag.
Cappella di Piazza
Onder aan de Torre del Mangia staat de open Cappella di Piazza, opgericht in 1352 als dankkapel na de Zwarte Dood van 1348. In de 15e eeuw kreeg zij haar elegante gewelven en decoraties. De kapel vormt vandaag de stille loge vanwaar je het leven op het plein ziet voorbijgaan.
De Palio: het plein als renbaan
Twee keer per jaar verandert het Plein del Campo in een paardenrenbaan voor de Palio di Siena: op 2 juli (Palio di Provenzano) en 16 augustus (Palio dell’Assunta). Tien van de 17 contrade (wijken) strijden met ruiters die bloot in het zadel rijden. Rondom het plein wordt een laag klei, de tufo, aangebracht, tribunes verschijnen en balkons worden omgetoverd tot loges. Wil je dit meemaken, wees vroeg en plan goed: staanplaatsen op het plein zijn meestal gratis maar extreem druk; zitplaatsen op tribunes en palchi zijn betaald en vaak via contrade of agentschappen te regelen.
Beleving: zo proef je de sfeer
Kom vroeg in de ochtend wanneer de bakstenen nog koel zijn en de cafés ontwaken. Ga zitten op de lichte helling met zicht op het Palazzo Pubblico; je merkt hoe het plein beweegt als een zachte golf. ’s Middags valt de zon mooi op de Fonte Gaia, terwijl de schaduwen van de toren langzaam over de mozaïek van mensen schuiven. ’s Avonds klinkt geroezemoes onder de loggia’s en kleurt het plein warm goud.
Praktische tips voor je bezoek
Beste tijd Voor rust en foto’s: vroeg in de ochtend of vlak voor zonsondergang. In de zomermaanden is het heet en fel; neem water en een hoed mee, er is weinig schaduw.
Duur Reken 30 tot 60 minuten voor het plein zelf. Tel extra tijd voor de Torre del Mangia (wachtrij en klim), de zalen van het Museo Civico in het Palazzo Pubblico en een espresso met uitzicht.
Toegankelijkheid Het oppervlak helt en bestaat uit baksteen; rolstoelgebruikers redden zich meestal goed op het centrale deel. De randen en enkele doorgangen zijn smaller en drukker.
Fototips Leg de negen segmenten vast vanaf halverwege de helling of, voor een totaalbeeld, vanaf de toren. Bij regen krijg je mooie reflecties; bij de Palio kun je spelen met snelheid en stof.
In de buurt combineren
Loop via Via di Città naar de Duomo en Santa Maria della Scala voor kunst en vergezichten. Aan de stadszijde vind je de Loggia della Mercanzia bij de Croce del Travaglio, precies waar de grote straten samenkomen. Siena is compact: je wisselt makkelijk tussen religieus, civiel en alledaags erfgoed.
Leuke weetjes
Volgens de traditie moesten de gevels aan het plein een uniforme aanblik houden. Daardoor oogt het geheel harmonieus, alsof de gebouwen een gezamenlijke coulisse vormen.
De Strade Bianche, de moderne wielerklassieker, finisht op het Plein del Campo na de korte maar venijnige klim van Via Santa Caterina. Op een heel andere manier dan de Palio laat de stad dan opnieuw haar sporthart zien.
Veelgestelde vragen
Hoe kom ik op het Plein del Campo? Te voet via de oude straten; met de auto parkeert je buiten het centrum en neem je de roltrappen vanaf Santa Caterina of San Francesco. Bussen stoppen op loopafstand.
Wanneer zijn de Palio-data? Elk jaar op 2 juli en 16 augustus. In uitzonderlijke gevallen kan er een extra Palio zijn.
Kan ik de Torre del Mangia beklimmen? Ja, meestal wel, met ticket en tijdslot. De trappen zijn smal; laat tassen beneden en draag stevige schoenen.
Wat is Fonte Gaia precies? Een 15e-eeuwse fontein, nu te zien als 19e-eeuwse kopie op het plein. De oorspronkelijke reliëfs van Jacopo della Quercia vind je in het museum van Santa Maria della Scala.