De kathedraal van Arezzo, officieel de Cattedrale dei Santi Pietro e Donato, torent boven de stad uit op Piazza del Duomo. Binnen wacht een mix van gotische ruimte, 16e-eeuws licht en Toscaanse meesterwerken. Je ziet een fresco van Piero della Francesca, glas-in-lood van Guillaume de Marcillat en een 14e-eeuws marmeren schrijn voor San Donato. Buiten valt de neogotische gevel op die in 1901-1914 werd voltooid.
Waar ligt de kathedraal en hoe kom je er
De domkerk staat op de top van de stad, aan Piazza del Duomo. Vanaf treinstation Arezzo loop je in 20 tot 25 minuten omhoog door het centrum. Met de bus stap je uit bij Via Ricasoli of Piazza Grande en wandel je het laatste stuk. Parkeren kan bij parkeergarages rond de oude stad; houd rekening met ZTL-zones. Achter de apsis ligt het groene Prato en iets verder de Fortezza Medicea voor uitzichten over de Val di Chiana.
Geschiedenis in vogelvlucht
Na een eerste kathedraal op de Colle del Pionta verhuisde de bisschopszetel in 1203 binnen de muren. De huidige kerk kwam in fasen tot stand: start rond 1277-1278, onderbrekingen door oorlogen en politiek, en voltooiing van het schip in 1511. De gevel bleef onvoltooid tot architect Dante Viviani in de vroege 20e eeuw het huidige front realiseerde. Binnen groeide de decoratie verder in de 15e en 16e eeuw, met een stempel van lokale en internationale meesters.
Waarom de kathedraal van Arezzo bijzonder is
De kathedraal combineert strakke Italiaanse gotiek met warm Toscaans vakmanschap. Het licht komt gefilterd binnen door glas-in-lood, de gewelven dragen bijbelverhalen in fresco en langs de muren staan grafmonumenten die het stadsverleden vertellen. Alles voelt tegelijk devoot en stedelijk, een plek waar kunst en geloof elkaar echt raken.
Wat je zeker wilt zien
Piero della Francesca: Maria Magdalena
In het linkerschip, dicht bij de sacristie, vind je de Maria Magdalena van Piero della Francesca (ca. 1460-1466). Het is een bescheiden formaat fresco, maar het precieze licht op het gezicht en de rustige monumentaliteit zijn typisch Piero. Neem even afstand én kom dan dichterbij om de fijne penseelvoering te zien.
Glas-in-lood van Guillaume de Marcillat
Langs de zuidzijde schitteren de ramen die Guillaume de Marcillat in de jaren 1516-1524 maakte. Scènes uit het Nieuwe Testament vangen het zonlicht; het beste zie je ze midden op de dag. Kijk ook naar het roosvenster met de Pinkster-voorstelling, tot in 1518 toegeschreven aan dezelfde Franse meester.
Fresco’s op de gewelven
Sta in de middenbeuk en kijk omhoog. De eerste traveeën zijn beschilderd door Marcillat in de jaren 1520; verderop nam Salvi Castellucci in de 17e eeuw het stokje over. Samen vormen ze een kroniek in kleur, van schepping tot evangeliescènes, in een ritme dat mooi past bij de gotische ribben.
Cenotaaf van Guido Tarlati
In het schip staat de imposante cenotaaf van bisschop Guido Tarlati (ca. 1330), een marmeren gelaagdheid van nissen, minipinakels en reliëfs. Het werk wordt verbonden met de Sienese beeldhouwers Agostino di Giovanni en Agnolo di Ventura. Het monument vertelt zowel kerkelijke waardigheid als Arezzo’s politieke ambities in de 14e eeuw.
Graf van paus Gregorius X
Langs de rechterwand staat het gotische graf van paus Gregorius X, die in 1276 in Arezzo overleed. Zijn nalatenschap gaf een financiële impuls aan de bouw van de nieuwe kathedraal. Onder de spitsboog rust de paus als een stenen herinnering aan een cruciale passage in de stadsgeschiedenis.
Doopvont met Donatello
Op de tegenfaçade staat het zeshoekige doopvont met marmeren reliëfs uit de 15e eeuw. Het paneel Doop van Christus wordt vaak aan Donatello zelf toegeschreven, met bijdragen van zijn werkplaats. Let op de subtiele dieptewerking van het stiacciato-reliëf.
Cappella della Madonna del Conforto
In de linkervleugel opent een geliefde neoklassiek-neogotische kapel uit 1796: de Madonna del Conforto, het icoon dat volgens de traditie na een aardbevingsperiode licht gaf en voor rust zorgde. De kapel is ook een klein museum van geglazuurde terracotta, met werken van Andrea della Robbia en atelier. Het hoofdaltaar in polychroom marmer is uit 1823.
Het koor van Vasari en het schrijn van San Donato
Bij het priesterkoor staat het houten koor naar ontwerp van Giorgio Vasari uit 1554. Voor het hoofdaltaar zie je de Arca di San Donato, een 14e-eeuws marmeren schrijn met fijne gotische pinakels. Samen geven ze de kathedraal haar ingetogen maar rijke focus.
Beleving: zo proef je de sfeer
Kom vroeg, wanneer het plein nog koel is en de trappen leeg. Binnen klinkt je voetstap zacht en zakt de stadse drukte weg. Loop het schip uit met de ramen van Marcillat aan je rechterhand, pauzeer bij Piero’s Magdalena en eindig in de kapel van de Madonna del Conforto. Sluit af met een rondje door het Prato en de Fortezza Medicea voor uitzicht en groen.
Praktische tips
Openingstijden en diensten De kathedraal is meestal dagelijks geopend, met aangepaste uren op zon- en feestdagen. Tijdens vieringen heeft gebed voorrang en is toeristisch bezoek beperkt. Controleer vlak voor vertrek de actuele tijden.
Toegang De toegang tot de kerk is doorgaans gratis. Voor het naastgelegen diocesaan museum geldt vaak een separaat ticket, soms gecombineerd verkrijgbaar.
Kleding en gedrag Respecteer de stilte. Bedekte schouders zijn gewenst in de koorzone. Fotograferen zonder flits is meestal toegestaan, maar niet tijdens de mis.
Toegankelijkheid De hoofdingang bereikt je via trappen; een zij-ingang op plein-niveau is vaak vlakker. Binnen komen enkele treden voor bij kapellen. Vraag ter plekke naar de meest drempelvrije route.
Wanneer ga je het best
In het voor- en najaar is het licht zacht en is het minder druk. In de middag vallen de zonnestralen mooi door de ramen van Marcillat. In de zomermaanden is het binnen aangenaam koel; op zondagochtend kan het drukker zijn.
Combineren in de buurt
Stap na je bezoek het Prato in voor een picknick of wandeling naar de Fortezza Medicea. Daal af naar Piazza Grande voor een espresso en loop door naar de Basilica di San Francesco voor Piero’s cyclus van de Ware Kruislegende. Alles ligt op wandelafstand.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb ik nodig? Reken 45 tot 90 minuten voor de kathedraal. Met museum, Prato en Fortezza erbij maak je er makkelijk een halve dag van.
Is er een dresscode? Geen strenge, maar kleed je respectvol. Bedek schouders waar gevraagd en houd rekening met vieringen.
Mag ik fotograferen? Meestal zonder flits. Vraag toestemming voor statieven of video.
Wat is het mooiste moment voor foto’s? Vroeg in de ochtend voor het plein en de gevel; rond de middag voor de glas-in-loodramen.