Het Huis Della Porta in Novara, officieel bekend als Casa della Porta, is geen monument waar je met een audiogids drie uur in rondloopt. En juist dat maakt het zo interessant. Dit is een plek die je ontdekt terwijl je door het historische centrum wandelt, even vertraagt en plots beseft dat Novara veel ouder en gelaagder is dan je op het eerste gezicht zou denken. Voor een Nederlandse bezoeker is het een fijne stop: compact, goed te begrijpen en vol details die je blik vanzelf naar de gevel trekken.
Je vindt het gebouw aan Via Canobio, in een straat waar nog meer historische huizen en paleizen staan. Daardoor voelt een bezoek aan Huis Della Porta niet als een losse bezienswaardigheid, maar als onderdeel van een bredere wandeling door oud Novara. Het is zo’n plek waar je niet komt voor spektakel, maar voor sfeer, baksteen, geschiedenis en de kunst van het kijken.
Waarom Huis Della Porta in Novara bijzonder is
Huis Della Porta is een belangrijk voorbeeld van een adellijk woonhuis uit de late middeleeuwen. De huidige vorm wordt meestal gedateerd tussen het einde van de 14e en het begin van de 15e eeuw. Dat merk je vooral aan de gevel, die tegelijk elegant en streng oogt. Geen overdreven versiering, wel precies genoeg detail om je nieuwsgierig te maken.
Wat dit huis bijzonder maakt, is dat het niet alleen mooi is, maar ook de lange ontwikkeling van Novara laat zien. In dit ene gebouw komen verschillende tijdlagen samen: een oudere kern, latere verhogingen, gotische toevoegingen en restauraties uit de 20e eeuw. Je kijkt hier dus niet naar een huis dat toevallig oud is, maar naar een gebouw dat letterlijk door de eeuwen heen is opgebouwd en aangepast.
Een gebouw met wortels die verder teruggaan dan je denkt
Hoewel de gevel die je vandaag ziet vooral laatmiddeleeuws oogt, gaat de geschiedenis van de plek verder terug. Onderzoek naar de bouwfasen wijst op een eerste kern rond het jaar 1000, waarbij zelfs Romeins hergebruikte materialen zijn toegepast. Dat is typisch voor veel Italiaanse steden: oude stenen verdwenen niet zomaar, maar kregen vaak een tweede leven in nieuwe gebouwen.
Rond 1300 werd het gebouw verhoogd, en in de 15e eeuw volgde een nieuwe belangrijke fase waarin het huis zijn kenmerkende aanzicht kreeg. Dat is ook het moment waarop de drie grote ramen in de straatgevel verschenen. Die ramen zijn vandaag nog steeds het detail waar bijna iedereen als eerste naar kijkt. Terecht ook, want ze geven Huis Della Porta meteen karakter.
De gevel is de echte hoofdrolspeler
Omdat je het gebouw vooral van buiten beleeft, is de gevel hier alles. En gelukkig stelt die niet teleur. De drie grote ramen hebben een spitsboogvorm en zijn omlijst met rechthoekige kaders van gegoten terracotta. Die decoratie bevat florale en gedraaide motieven die het bakstenen oppervlak een verfijnde ritmiek geven. Je hoeft geen architectuurkenner te zijn om te zien dat hier met aandacht is gewerkt.
Juist die terracotta details maken het gebouw zo fotogeniek. In veel Noord-Europese steden zoek je historische pracht vaak in natuursteen, maar in Noord-Italie kan baksteen net zo indrukwekkend zijn. Bij Huis Della Porta werkt dat heel goed: de gevel is warm van kleur, levendig in textuur en rijk zonder opzichtig te worden.
Let op de wapenschilden
Tussen de decoratieve elementen zie je ook twee adellijke wapens die iets vertellen over vroegere eigenaars. Een daarvan toont een kardinaalshoed en verwijst naar Ardicino della Porta, die hier aan het begin van de 15e eeuw woonde. Het andere schild toont de Visconti-slang, een motief dat verbonden is met de machtswereld van Milaan.
Dat zijn precies de details die een korte stop interessanter maken. Zonder die schilden zou je vooral een fraai oud huis zien. Met die schilden zie je ineens ook de politieke en sociale wereld van laatmiddeleeuws Novara, een stad die sterk verbonden was met grotere machten in Lombardije en Noord-Italie.
Bijna verdwenen, later gered
Zoals bij meer historische gebouwen in Italiaanse stadscentra liep het ook met Huis Della Porta niet altijd vanzelf goed af. Aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw was er serieus debat over het lot van het gebouw, en het ontsnapte maar net aan afbraak. Dat alleen al zegt veel over hoe steden veranderen: wat vandaag een charmant historisch pand lijkt, werd ooit door sommigen gezien als iets wat in de weg stond.
Uiteindelijk kwam het gebouw in handen van het Istituto Opere Pie di San Paolo en werd het toevertrouwd aan architect Carlo Nigra. Tussen 1918 en 1930 leidde hij restauraties die het oorspronkelijke karakter van het huis weer beter zichtbaar moesten maken. Die ingrepen passen in een tijd waarin men historische architectuur vaak probeerde te herstellen in een stijl die zo dicht mogelijk bij het vermeende origineel lag.
Dat betekent ook dat wat je vandaag ziet, niet alleen middeleeuws is, maar ook het resultaat van latere keuzes over hoe men het verleden wilde bewaren. Precies daardoor is Huis Della Porta interessant. Het vertelt niet alleen iets over de 15e eeuw, maar ook over de manier waarop de 20e eeuw naar erfgoed keek.
Kun je Huis Della Porta ook van binnen bezoeken?
Hier is het praktische antwoord waar je als reiziger echt iets aan hebt: nee, het gebouw is normaal niet open voor publiek. Je bezoekt Huis Della Porta dus vooral als buitenbezienswaardigheid. Dat is geen teleurstelling, zolang je weet wat je kunt verwachten. Zie het als een korte maar waardevolle stop tijdens een wandeling, niet als een museumbezoek.
Juist daardoor past het goed in een ontspannen dag in Novara. Je loopt erlangs, neemt de gevel in je op, kijkt naar de ramen en de baksteendetails, maakt een paar foto’s en wandelt dan verder. In een stad als Novara werkt dat uitstekend, omdat het centrum compact is en veel monumenten op loopafstand van elkaar liggen.
Hoe neem je Huis Della Porta slim mee in je wandeling door Novara?
De beste manier is om het gebouw te combineren met andere plekken in het historische centrum. Via Canobio zelf is al interessant, omdat je hier ook andere historische panden tegenkomt, zoals Casa Rognoni Salvaneschi en Palazzo Medici. Daarna kun je makkelijk verder wandelen richting Piazza delle Erbe, de Duomo, het Broletto of de Basilica di San Gaudenzio.
Dat maakt Huis Della Porta ideaal voor reizigers die geen lijstje willen afvinken, maar liever stap voor stap de stad leren lezen. Je ontdekt hier geen groots icoon zoals in Milaan of Turijn, maar wel een authentiek stuk stedelijke geschiedenis dat perfect past bij het karakter van Novara: rustig, elegant en een tikje onderschat.
Wanneer kijk je hier het best rond?
Omdat het om een gevelbezoek gaat, speelt het licht een grotere rol dan openingstijden. Overdag, en zeker in de late ochtend of vroege namiddag, zie je de terracotta omlijstingen en de bakstenen textuur meestal het best. Dan komen de diepte van de ramen en de decoratieve patronen mooier uit. Bij regen of in schemering krijgt het gebouw juist een wat zwaardere, meer middeleeuwse sfeer.
Novara is bovendien geen stad die voortdurend overspoeld wordt door massatoerisme. Daardoor kun je hier vaak rustig kijken, zonder dat je tussen selfiesticks hoeft te slalommen. Dat maakt een plek als Huis Della Porta extra prettig. Het is een monument dat je nog gewoon kunt ontdekken op je eigen tempo.
Is Huis Della Porta in Novara de moeite waard?
Ja, zeker, zolang je het op de juiste manier benadert. Dit is geen bezienswaardigheid waarvoor je een complete dag reserveert. Het is wel een plek die je bezoek aan Novara meer diepte geeft. Je ziet hier hoe rijk de stad is aan laatmiddeleeuwse architectuur en hoe veel schoonheid soms in een enkele straatgevel kan zitten.
Voor een Nederlandse bezoeker is Huis Della Porta vooral aantrekkelijk omdat het helder en tastbaar is. Je hoeft geen specialist te zijn om de spitsbogen, de terracotta details en de geschiedenis van de plek te waarderen. En dat is misschien precies de charme van Novara in het klein: geen schreeuwerige monumentenparade, maar een stad die haar verhalen vertelt aan wie bereid is even goed te kijken.