De Kerk van Santa Maria della Verità is een van die plekken waar je meteen de lagen van Viterbo voelt. Je staat op Piazza Crispi, net buiten de oude muren, kijkt naar een sobere gevel in grijze vulkaansteen en stapt een koele, langgerekte ruimte binnen. Hier ontmoet je middeleeuwse architectuur, renaissance-kunst en een verhaal dat de stad al eeuwenlang draagt.
Waar ligt de kerk en hoe ziet het eruit?
De kerk staat aan Piazza Crispi, naast het kloostercomplex dat nu het Museo Civico Luigi Rossi Danielli huisvest. De gevel oogt eenvoudig: een kapvorm met centraal roosvenster en een 16e-eeuws portaal. Let op de twee gotische beeldjes van de Aankondiging bij de ingang. Binnen zie je een enkele, diepe beuk met houten kap en smalle vensters; aan het transept en langs de wanden openen zich altaren en kapellen.
Korte, eerlijke geschiedenis
Volgens de overlevering lag hier in de 12e–13e eeuw een vroeg religieus huis dat later aan Maria “della Verità” werd toegewijd. Rond het midden van de 14e eeuw kreeg de kerk een ronde koorpartij, gefinancierd door een lokale familie. In 1446 zou de Madonna aan drie kinderen zijn verschenen; de kerk werd een geliefd heiligdom en kreeg giften voor kunst en bouw. De Tweede Wereldoorlog bracht schade aan gevel en decoraties; na 1944 volgden zorgvuldige restauraties die het huidige aanzicht bepalen.
De ster van het bezoek: de Cappella Mazzatosta
Links van de ingang vind je de beroemdste ruimte: de Cappella Mazzatosta. In 1469 beschilderde de jonge Lorenzo da Viterbo de wanden met een levendige cyclus over het leven van Maria. Denk aan processies vol burgers, stoffen, kapsels en architectuur die je midden in de 15e eeuw zetten. De kapel bewaart ook een vierkante vloer van geglazuurde majolica-tegels uit de 15e eeuw, een zeldzaamheid die je zeker even moet bekijken.
De cyclus raakte in 1944 zwaar beschadigd maar werd na de oorlog gered en opnieuw samengesteld met de toen vernieuwende tratteggio-methode: subtiele streepjes die ontbrekende delen aangeven zonder het origineel te imiteren. Zo lees je tegelijk het schilderij én zijn geschiedenis.
Wat zie je nog meer binnen?
De kerk is geen museumzaal maar een geleefde ruimte. Toch kom je veel kunst tegen. Aan de rechterzijde herinneren altaren aan verdwenen panelen: schilderijen die nu veilig in het stedelijk museum hangen, zoals een Geboorte van Christus van de Viterbese meester Pastura en een Mystiek Huwelijk van de heilige Catharina van Pancrazio Jacovetti da Calvi. De huidige altaren tonen moderne beelden en devoties; samen met de gotische doorgangen en de houten kap levert dat een mooi tijdlaag-effect op.
Het klooster en het chiostro
Grenzend aan de kerk ligt een gotisch chiostro met elegante vierpas-bogen en een loggia op de verdieping. In het midden staat een renaissancistisch put-monument dat uit een ander klooster is overgebracht. Vandaag is het klooster het thuis van het Museo Civico Luigi Rossi Danielli, waar je Etruskische sarcofagen, middeleeuwse kunst en Viterbese schilderijen ziet. De combinatie kerk plus museum maakt je bezoek compleet.
Architectuur in mensentaal
Denk aan een romaanse basis met gotische toevoegingen. De langgerekte beuk geeft rust en focus; de grote spitsboog naar het transept markeert de overgang naar het koor. Het plafond bestaat uit houten spanten, deels met beschilderde planken in 15e-eeuwse stijl. Altaren kregen in de renaissance stenen lijsten, waardoor je langs de muren een ritme van openingen en nissen ziet.
Waarom jij hierheen wilt
Omdat je in een uur de ziel van Viterbo proeft: middeleeuwse stenen, een renaissancetopper in een intieme kapel en het verhaal van restauratoren die na de oorlog een icoon hebben gered. Bovendien ligt de kerk handig tussen centrum en stadsrand; perfect te combineren met koffie, een museumbezoek of een wandeling door de stegen van San Pellegrino.
Bezoek praktisch
Toegang: de kerk is een actieve parochie. Meestal kun je overdag even binnenlopen; tijdens vieringen is het netjes om achterin plaats te nemen of later terug te komen. Toegang is doorgaans gratis.
Openingstijden: variëren per seizoen en liturgische kalender. In de zomer is er vaak een langere middagopening; in de winter sluit men eerder. Check ter plekke het bord bij de ingang of informeer lokaal.
Kleding & foto’s: bescheiden kleding wordt gewaardeerd. Fotograferen kan meestal zonder flits en niet tijdens diensten. In de Cappella Mazzatosta zijn soms beperkingen om de fresco’s te beschermen.
Toegankelijkheid: de kerkvloer is grotendeels vlak; bij de ingang kunnen enkele lage treden zitten. Het chiostro en het museum hebben aparte toegangen; vraag ter plekke naar de meest vlakke route.
Zo kom je er
Te voet bereik je de kerk makkelijk vanuit het centrum van Viterbo. Volg de borden richting Piazza Crispi of het Museo Civico. Met de bus zijn er haltes in de buurt; vanaf station Porta Romana wandel je in circa 15–20 minuten. Met de auto parkeer je beter buiten de historische kern en loop je het laatste stuk.
Beste moment van de dag
In de ochtend is het vaak rustig en valt zacht licht door het roosvenster. In de namiddag warmt de piperino-steen buiten mooi op, prettig voor foto’s van de gevel. Op warme dagen is het binnen aangenaam koel; in de winter kan het fris zijn, neem een trui mee.
Kijken als een kenner: tips bij de fresco’s
Ga in de Cappella Mazzatosta een stap naar achteren en kijk diagonaal: je ziet hoe Lorenzo da Viterbo diepte en architectuur gebruikt om de scènes te bouwen. Let op handen, stoffen en blikken; daar zit de vertelling. Zoek de om te begrijpen wat origineel is en wat aangevuld. En vergeet de majolica-vloer niet: het patroon vertelt net zo goed een verhaal als de schilderingen erboven.
Met kinderen, kan dat?
Ja. Maak het speels: laat ze een engel of attribuut zoeken in de fresco’s, tel de vierpassen in het chiostro en vraag wie de personages zouden kunnen zijn. Een kwartier gericht kijken in de kapel is vaak genoeg; daarna door naar het museum of een gelato op het plein.
Leuke combinaties in de buurt
Combineer de kerk met het Museo Civico Luigi Rossi Danielli voor de panelen en sarcofagen. Wandel daarna naar de wijk San Pellegrino voor middeleeuwse loggia’s en stenen bogen. Zin in uitzicht? Klim naar een van de bastions langs de muren voor een blik over daken en tufsteen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb je nodig?
Reken op 30 tot 60 minuten voor kerk en kapel. Met het museum erbij ben je makkelijk 1,5 tot 2 uur zoet.
Is de Cappella Mazzatosta altijd open?
Vaak wel, maar soms gesloten bij onderhoud of diensten. Vraag ter plekke; het personeel is doorgaans behulpzaam.
Mag je een gids gebruiken?
Zeker. Een lokale gids of audiogids helpt om details in de fresco’s te zien die je anders mist.
Samengevat
De Kerk van Santa Maria della Verità is Viterbo in het klein: middeleeuwse structuur, renaissanceschilderkunst en een chiostro dat je in een paar stappen naar de stilte brengt. Kom voor de Cappella Mazzatosta, blijf voor de sfeer, en loop weg met een helder beeld van de stad en haar kunst.